Η τελευταία (αληθινά) κρίσιμη φάση
Μακάριος Δρουσιώτης, Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2009-07-24
Τις τελευταίες μέρες η Τουρκία άρχισε να εφαρμόζει μια επιθετική πολιτική στο Κυπριακό, που μοιάζει στη στρατηγική της με εκείνην του 2004.
Τότε, η ελληνική πλευρά δεν ανέγνωσε σωστά την τουρκική πολιτική, τη χαρακτήρισε «επικοινωνιακή τακτική», παγιδεύτηκε στην αποδοχή επί της αρχής ενός σχεδίου που δεν το ήθελε και τελικά χρεώθηκε το κόστος της απόρριψης της προτεινόμενης λύσης. Η Τουρκία επωφελήθηκε με την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε., έστω κι αν διατηρεί στρατεύματα σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ωστόσο, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις καρκινοβατούν, πρώτιστα λόγω του Κυπριακού και δευτερευόντως λόγω εσωτερικών προβλημάτων. Η Τουρκία πιστεύει πως αν ξεπεράσει τον σκόπελο του Κυπριακού και απελευθερωθούν τα κεφάλαια που είναι μπλοκαρισμένα, θα δημιουργηθεί νέα δυναμική στις διαπραγματεύσεις εναρμόνισης με την Ε.Ε. Τον Δεκέμβριο θα γίνει η αξιολόγηση της άρνησης της Τουρκίας να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της σε κυπριακά σκάφη. Το ζήτημα αυτό, όπως έχει περιπλεχθεί, έχει πια διασυνδεθεί με το Κυπριακό. Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε., που ενδιαφέρονται διακαώς να προχωρήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις, επενδύουν στις υπό εξέλιξη συνομιλίες, πιστεύοντας ότι μια συμφωνία Χριστόφια - Ταλάτ θα λύσει μια κι έξω όλα τα προβλήματα.
Η τουρκική πλευρά εκτιμά ότι ο Δ. Χριστόφιας επιδιώκει να παίξει με τον χρόνο και να αξιοποιήσει πολιτικά το ορόσημο του Δεκεμβρίου. Η Αγκυρα αντιδρά και θέτει επιτακτικά ζήτημα χρονοδιαγραμμάτων (λύση και δημοψηφίσματα μέχρι το τέλος του 2009). Με τη θέση αυτή, έστω κι αν δεν διατυπώνεται δημόσια, συμφωνούν τόσο ο ΟΗΕ όσο και η Ε.Ε. Τους επόμενους μήνες θα υπάρξει κλιμάκωση της πίεσης προς την ελληνοκυπριακή πλευρά για μια τελική εντατική διαπραγμάτευση με στόχο να βρεθεί το Κυπριακό σε ακτίνα λύσης.
Ως προς το περιεχόμενο της λύσης, η τουρκική πλευρά επαναδιατυπώνει τη δέσμευσή της να αποδεχτεί ένα σχέδιο που δεν θα αφίσταται της φιλοσοφίας του σχεδίου Ανάν. Τονίζοντας την αποδοχή του σχεδίου Ανάν το 2004 και επιβεβαιώνοντας την προθυμία της να δεχτεί μια λύση κοντά στη φιλοσοφία του, η Αγκυρα θα επιχειρήσει να αποδείξει ότι την ευθύνη της μη λύσης την έχουν οι Ελληνοκύπριοι.
Ηδη, η Τουρκία άρχισε να μιλά δημόσια για εναλλακτικές λύσεις, στην περίπτωση που το Κυπριακό αποδειχτεί ανεπίλυτο με διαπραγματεύσεις. Στην ίδια την Ε.Ε. τονίζεται όλο και περισσότερο το παράδειγμα του Κοσσόβου, ενώ πρόσφατα ο ίδιος ο πρόεδρος Χριστόφιας είπε πως αν δεν υπάρξει σύντομα λύση τα κατεχόμενα θα γίνουν Ταϊβάν.
Η μη λύση του Κυπριακού θα υπονομεύσει καίρια την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Όμως, ούτε και η Λευκωσία θα έχει ήσυχες μέρες, βρισκόμενη σε διαρκή ανταγωνισμό με έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους της Ενωσης και το μήλον της έριδος μεταξύ Μόσχας και Βρυξελλών για τους δρόμους των ενεργειακών αγωγών.
Το χειρότερο σενάριο για την Τουρκία είναι να το χωνέψει ότι θα αρκεστεί στην ειδική σχέση. Μια τέτοια εξέλιξη θα είναι η απόλυτη καταστροφή για την ελληνοκυπριακή πλευρά, επειδή η Τουρκία θα παίρνει ό,τι θέλει από την Ε.Ε. και δεν θα έχει καθόλου υποχρεώσεις.
Στα πενήντα χρόνια που υπάρχει το Κυπριακό, οι εφημερίδες αναφέρθηκαν σε εκατοντάδες κρίσιμες φάσεις. Ισως αυτή στην οποία θα εισέλθει το Κυπριακό από το φθινόπωρο, να είναι η μόνη πραγματικά κρίσιμη φάση μετά το 1974, διότι θα είναι η τελευταία πράξη.
Η Λευκωσία έχει μερικούς μήνες να βρει συμμαχίες στην Ε.Ε. και να προτείνει ρεαλιστικές εισηγήσεις που θα βγάζουν την Ε.Ε. από το αδιέξοδο του Κυπριακού. Αν δεν τα καταφέρει, οι Ευρωπαίοι θα βρουν οι ίδιοι τους τρόπους, καθ’ ότι επιβάλλεται και μπορούν (σε αντίθεση με πολλούς από εμάς) να ζήσουν χωρίς Κυπριακό.
www.makarios.eu
Τότε, η ελληνική πλευρά δεν ανέγνωσε σωστά την τουρκική πολιτική, τη χαρακτήρισε «επικοινωνιακή τακτική», παγιδεύτηκε στην αποδοχή επί της αρχής ενός σχεδίου που δεν το ήθελε και τελικά χρεώθηκε το κόστος της απόρριψης της προτεινόμενης λύσης. Η Τουρκία επωφελήθηκε με την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε., έστω κι αν διατηρεί στρατεύματα σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ωστόσο, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις καρκινοβατούν, πρώτιστα λόγω του Κυπριακού και δευτερευόντως λόγω εσωτερικών προβλημάτων. Η Τουρκία πιστεύει πως αν ξεπεράσει τον σκόπελο του Κυπριακού και απελευθερωθούν τα κεφάλαια που είναι μπλοκαρισμένα, θα δημιουργηθεί νέα δυναμική στις διαπραγματεύσεις εναρμόνισης με την Ε.Ε. Τον Δεκέμβριο θα γίνει η αξιολόγηση της άρνησης της Τουρκίας να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της σε κυπριακά σκάφη. Το ζήτημα αυτό, όπως έχει περιπλεχθεί, έχει πια διασυνδεθεί με το Κυπριακό. Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε., που ενδιαφέρονται διακαώς να προχωρήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις, επενδύουν στις υπό εξέλιξη συνομιλίες, πιστεύοντας ότι μια συμφωνία Χριστόφια - Ταλάτ θα λύσει μια κι έξω όλα τα προβλήματα.
Η τουρκική πλευρά εκτιμά ότι ο Δ. Χριστόφιας επιδιώκει να παίξει με τον χρόνο και να αξιοποιήσει πολιτικά το ορόσημο του Δεκεμβρίου. Η Αγκυρα αντιδρά και θέτει επιτακτικά ζήτημα χρονοδιαγραμμάτων (λύση και δημοψηφίσματα μέχρι το τέλος του 2009). Με τη θέση αυτή, έστω κι αν δεν διατυπώνεται δημόσια, συμφωνούν τόσο ο ΟΗΕ όσο και η Ε.Ε. Τους επόμενους μήνες θα υπάρξει κλιμάκωση της πίεσης προς την ελληνοκυπριακή πλευρά για μια τελική εντατική διαπραγμάτευση με στόχο να βρεθεί το Κυπριακό σε ακτίνα λύσης.
Ως προς το περιεχόμενο της λύσης, η τουρκική πλευρά επαναδιατυπώνει τη δέσμευσή της να αποδεχτεί ένα σχέδιο που δεν θα αφίσταται της φιλοσοφίας του σχεδίου Ανάν. Τονίζοντας την αποδοχή του σχεδίου Ανάν το 2004 και επιβεβαιώνοντας την προθυμία της να δεχτεί μια λύση κοντά στη φιλοσοφία του, η Αγκυρα θα επιχειρήσει να αποδείξει ότι την ευθύνη της μη λύσης την έχουν οι Ελληνοκύπριοι.
Ηδη, η Τουρκία άρχισε να μιλά δημόσια για εναλλακτικές λύσεις, στην περίπτωση που το Κυπριακό αποδειχτεί ανεπίλυτο με διαπραγματεύσεις. Στην ίδια την Ε.Ε. τονίζεται όλο και περισσότερο το παράδειγμα του Κοσσόβου, ενώ πρόσφατα ο ίδιος ο πρόεδρος Χριστόφιας είπε πως αν δεν υπάρξει σύντομα λύση τα κατεχόμενα θα γίνουν Ταϊβάν.
Η μη λύση του Κυπριακού θα υπονομεύσει καίρια την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Όμως, ούτε και η Λευκωσία θα έχει ήσυχες μέρες, βρισκόμενη σε διαρκή ανταγωνισμό με έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους της Ενωσης και το μήλον της έριδος μεταξύ Μόσχας και Βρυξελλών για τους δρόμους των ενεργειακών αγωγών.
Το χειρότερο σενάριο για την Τουρκία είναι να το χωνέψει ότι θα αρκεστεί στην ειδική σχέση. Μια τέτοια εξέλιξη θα είναι η απόλυτη καταστροφή για την ελληνοκυπριακή πλευρά, επειδή η Τουρκία θα παίρνει ό,τι θέλει από την Ε.Ε. και δεν θα έχει καθόλου υποχρεώσεις.
Στα πενήντα χρόνια που υπάρχει το Κυπριακό, οι εφημερίδες αναφέρθηκαν σε εκατοντάδες κρίσιμες φάσεις. Ισως αυτή στην οποία θα εισέλθει το Κυπριακό από το φθινόπωρο, να είναι η μόνη πραγματικά κρίσιμη φάση μετά το 1974, διότι θα είναι η τελευταία πράξη.
Η Λευκωσία έχει μερικούς μήνες να βρει συμμαχίες στην Ε.Ε. και να προτείνει ρεαλιστικές εισηγήσεις που θα βγάζουν την Ε.Ε. από το αδιέξοδο του Κυπριακού. Αν δεν τα καταφέρει, οι Ευρωπαίοι θα βρουν οι ίδιοι τους τρόπους, καθ’ ότι επιβάλλεται και μπορούν (σε αντίθεση με πολλούς από εμάς) να ζήσουν χωρίς Κυπριακό.
www.makarios.eu
