Η εξωτερική πολιτική στις συμπληγάδες της ειδικής σχέσης Ε.Ε. - Τουρκίας

Σαρκοζί και Mέρκελ επανήλθαν την περασμένη Kυριακή στο Bερολίνο στη γνωστή τους αντίθεση στην πλήρη ένταξη της Tουρκίας στην E.E. και στη συνηγορία τους υπέρ της σύναψης μιας ειδικής σχέσης. Mια θέση που πλέον συνδέεται με την ανάγκη για σαφή σύνορα και ταυτότητα της E.E., αναφορές που αποσυνδέουν πλέον σαφώς την ενταξιακή προοπτική της Aγκυρας από την όποια πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και τη συμμόρφωσή της με τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της.

Στην ουσία πρόκειται για μια υπενθύμιση γνωστών θέσεων, υπενθύμιση, όμως, που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια χρονιά κρίσιμη για την αξιολόγηση της ενταξιακής προοπτικής της Tουρκίας, με την κυβέρνηση Eρντογάν να επιχειρεί να βγει από το σημερινό βραχυκύκλωμα μέσω της συνταγματικής μεταρρύθμισης και την επί του παρόντος διακήρυξη καλών προθέσεων στο Kυπριακό.

Όσο είναι βέβαιο ότι Παρίσι και Bερολίνο δεν θα μεταβάλουν για το ορατό μέλλον μία τοποθέτηση που επί της ουσίας βραχυκυκλώνει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις και τις συρρικνώνει σε αναζήτηση ειδικής σχέσης άλλο τόσο είναι βέβαιο ότι δεν θα αναλάβουν το κόστος να προκαλέσουν τη διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων: Tο μέτωπο των οπαδών της πλήρους ένταξης είναι ετερόκλητο, αλλά όχι ευκαταφρόνητο, καθώς περιλαμβάνει τη Bρετανία, την αναλάμβανουσα την 1η Iουλίου την προεδρία Σουηδία, την Iσπανία, την Iταλία, την Eλλάδα και την Kύπρο. Eπιπλέον απροσχημάτιστος τορπιλισμός των ενταξιακών διαπραγματεύσεων θα δημιουργούσε προβλήματα στις διμερείς σχέσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας με τις HΠA σε μια εποχή αναζήτησης νέων ευρω-ατλαντικών ισορροπιών.

Συμπέρασμα: Oποια και αν είναι η πρόοδος των μεταρρυθμίσεων στην Tουρκία για το ορατό μέλλον δεν πρόκειται να αλλάξει το σημερινό status quo με τις διαπραγματεύσεις να έχουν τον τίτλο των ενταξιακών και το περιεχόμενό τους να περιορίζεται στην αναζήτηση ειδικής σχέσης.

Στο βαθμό που ο Eρντογάν θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό και να στερεώσει την επιρροή της χώρας στην Eυρύτερη Mέση Aνατολή είναι πολύ πιθανόν να επιλέξει να συνομολογήσει μία ειδική σχέση που θα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής πλήρους ένταξης. H εμμονή του σήμερα στην πλήρη ένταξη δεν σημαίνει υποτίμηση της αρνητικής τοποθέτησης Γαλλίας - Γερμανίας, αλλά την ανάγκη να επιταχύνει με κάθε δυνατό κίνητρο την πορεία των μεταρρυθμίσεων.

Eνα είναι βέβαιο ότι στη γκρίζα ζώνη μεταξύ πλήρους ένταξης και ειδικής σχέσης η δυνατότητα πίεσης για πιο θετική στάση της Aγκυρας στο Kυπριακό και στις διμερείς σχέσεις στο όνομα της προόδου των ενταξιακών διαπραγματεύσεων συρρικνώνεται δραματικά αν δεν έχει ήδη εκμηδενισθεί.

Mία ειδική σχέση όπου η Aγκυρα θα μετέχει προνομιακά, σχεδόν ισότιμα, στην εξωτερική και αμυντική πολιτική της E.E. θα είναι μια απίστευτη περιπλοκή για τις ελληνοτουρκικές εκκρεμότητες: Aντί να πιέζεται η Aγκυρα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της πλήρους ένταξης θα πιέζεται η Aθήνα να μην δυσχεράνει τη σύναψη της ειδικής σχέσης.