Η Βίβλος και η Υδρόγειος Μπάλα

Παντελής Μπουκάλας, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2026-07-19

Οι πιστοί της Στρογγυλής Θεάς είναι το ίδιο φανατικοί με τους πιστούς της Κυβέλης και της Ισιδας, δύο θεοτήτων που πριν περάσουν στη δικαιοδοσία της μυθολογίας, πρόλαβαν να γράψουν αιώνες πραγματικής ιστορίας, και στην Ελλάδα. Τμήμα αυτής της ιστορίας είναι η λέξης «φανατικός», που προέκυψε σαν χαρακτηρισμός των ιερέων της Ανατολίτισσας Κυβέλης και της Αιγύπτιας Ισιδας, οι οποίοι κυριεύονταν από ιερή μανία κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους. «Fanum» είναι λατινιστί το ιερό, ο ναός, και «fanaticus», ο θεόληπτος.

Οι Στρογγυλίτες ή Μπαλόφρονες (για να τους δώσουμε ένα όνομα) είναι οπαδοί, φανατικοί οπαδοί. Οχι φίλαθλοι, αυτοί ανήκουν επίσης στη μυθολογία. Την ήττα δεν την ανέχονται. Τη θεωρούν ύβριν κατά της αγαπημένης τους θεάς. Αν μάλιστα πρόκειται για την ήττα της εθνικής τους ομάδας και όχι του συλλόγου τους, τη μετρούν σαν ήττα του έθνους τους. Και ξεσπαθώνουν. Οχι μόνον κατά του διαιτητή, που «τους έσφαξε», ή του ιερατείου της θεάς, που «έστησε το ματς», αλλά και κατά των παικτών της ίδιας της ομάδας τους. Αν στραβοκλοτσήσουν, πέφτουν βροχή τα αναθέματα πάνω τους. Ιδίως αν ανήκουν στην κατηγορία των «εκ μεταγραφής δικών μας», που δεν είναι ακριβώς δικοί μας. Δεν τους μετράμε σαν ίσους και όμοιούς μας όσα γκολ κι αν βάλουν, «επειδή είναι μαύροι, ρε αδερφέ. Ξέρεις πολλούς Βίκινγκ μαύρους; Πολλούς Αριους;».

Με άλλο τρόπο και υπό διαφορετικούς όρους γίνεται παίκτης της σουηδικής, της νορβηγικής ή της ελβετικής εθνικής ένας μαύρος ποδοσφαιριστής, ως μετανάστης ή γιος μεταναστών, και με άλλον επιλέγεται για τη γαλλική, την αγγλική, την αμερικανική, την ισπανική, την πορτογαλική ή τη βελγική εθνική. Στη δεύτερη περίπτωση είναι από γεννησιμιού του πολίτης της Γαλλίας, των ΗΠΑ κ.ο.κ., όπως και οι γονείς του, και οι παππούδες του. Και είναι πολύ πιθανό οι προπαππούδες του να έφτασαν ως αλυσοδεμένοι σκλάβοι στις ΗΠΑ ή στην Αγγλία, και στη Βραζιλία βέβαια, όπου έφτασαν το 1526 οι πρώτες καραβιές σιδηροδέσμιων Δυτικοαφρικανών σαν εμπόρευμα που το πούλησαν οι Πορτογάλοι «ιδιοκτήτες» του σε πλούσιους γαιοκτήμονες.

Αλίμονο αν είσαι μαύρος λευκής Εθνικής και χάσεις πέναλτι, ακόμα κι αν οι ομόχρωμοί σου υπερτερούν αριθμητικά στην ενδεκάδα. Τότε οι ανθρωποφάγοι δεν θα αρκεστούν να γράψουν στα σόσιαλ μίντια «αυτοκτόνα, ηλίθιε», όπως συνέβη με τον λευκό, Νορβηγό εκ Νορβηγών, Αλεξάντερ Σέρλοτ. Θα σε στολίσουν σαν «αράπη», «πίθηκο» ή «μαϊμού», συνοδεύοντας τις όλο μίσος και δηλητήριο λέξεις τους με φάτσες μαϊμούδων.

Σε τέσσερις αιώνες, Πορτογάλοι, Βρετανοί, Γάλλοι, Ισπανοί, Δανοί και Ολλανδοί, λευκοί αφενός, χριστιανοί αφετέρου, απήγαγαν, αιχμαλώτισαν ή αγόρασαν «σε τιμή ευκαιρίας» από Αφρικανούς φυλάρχους περί τα δεκαπέντε εκατομμύρια ανθρώπους για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της «ανάπτυξης» και της «προόδου» στην αμερικανική ήπειρο πρωτίστως, αλλά και στην ευρωπαϊκή, δουλεύοντας σαν πάμφθηνα ή και απλήρωτα χέρια σε φυτείες, ορυζώνες και ορυχεία. Περί τα δυόμισι εκατομμύρια πέθαναν στο φρικτό ταξίδι, στοιβαγμένοι στ’ αμπάρια. Αγνωστο παραμένει πόσα εκατομμύρια πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης που είχαν στήσει οι δουλέμποροι στην Καραϊβική. Αγνωστο είναι επίσης πόσα εκατομμύρια αυτόχθονες στις νεοανακαλυφθείσες ηπείρους έπρεπε να εξοντωθούν για να σχηματιστεί σταδιακά αυτό που σήμερα αποκαλείται περήφανα Δυτικός Κόσμος.

Μα ναι. Δεν το επινόησαν οι ευρωπαϊκές χώρες το δουλεμπόριο. Ηταν πηγή πλούτου και ισχύος επί χιλιετίες, ανεξαρτήτως ηπείρου, θρησκείας και πολιτισμικού προτύπου. Μετά την Εξοδο του Μεσολογγίου, λ.χ., και την άλωση της πόλης από τους Τούρκους και τους Αιγύπτιους, χιλιάδες Ελληνίδες και Ελληνόπουλα πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα. Στη δε αρχαία Ελλάδα και στη Ρώμη, όπως γράφει ο Δημήτρης Ι. Κυρτάτας προλογίζοντας τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του «Δούλοι, δουλεία και δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα» («Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο», 2025), που πρωτοεκδόθηκε το 1987 από το περιοδικό «Ο Πολίτης», «οι δούλοι βρίσκονταν παντού: στη στεριά και τη θάλασσα, στους αγρούς και τους κάμπους, στα εργαστήρια και τα ορυχεία, στα αρχοντικά των πλουσίων και σε καλύβια φτωχών, σε δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις, στην εκπαίδευση και στις παλαίστρες, στις αγορές και τις θρησκευτικές τελετές, στις φυλακές και τις διασκεδάσεις. Η παρουσία τους σε όλες πρακτικά τις ασχολίες και τις δραστηριότητες ήταν τόσο έντονη, ώστε τους καθιστούσε συχνά σχεδόν αόρατους: όπως περνά κάποτε απαρατήρητη στον σύγχρονο κόσμο η μισθωτή εργασία, που θεωρείται απολύτως αυτονόητη, δεδομένη και φυσιολογική».

Ετσι ακριβώς, αυτονόητη, δεδομένη και φυσιολογική –αλλά και κάτι παραπάνω, κάτι πολύ χειρότερο και βεβαίως αμάχητο: επιβεβλημένη από τον ίδιο τον Θεό και υπαγορευμένη από τη Βίβλο– θεωρήθηκε η δουλεία στον χριστιανικό δυτικό κόσμο των Ανακαλύψεων και των αιώνων που τις ακολούθησαν. Το έχουμε δει και σε αμερικανικές ταινίες διαχείρισης τύψεων: ο αφέντης κρατάει στο ένα χέρι το μαστίγιο, με το οποίο λιανίζει τον δούλο ή τη δούλα του, και στο άλλο τη Βίβλο, προσποιούμενος ότι διαβάζει χωρία της, μόνο που τα επινοεί ο ίδιος. Το ιερό βιβλίο είναι λογοκριμένο από τη μήτρα του, για να μην περιπλέκεται από αισθήματα ενοχής ο λευκός βίος. Δεν περιέχει λ.χ. τις ρήσεις του Παύλου περί μη υπάρξεως δούλων και ελευθέρων, αλλά ανθρώπων που βαπτίστηκαν «εν ενί Πνεύματι πάντες εις εν σώμα». Τρεις φορές το λέει αυτό ο Απόστολος, σαν ξόρκι: στην προς Κορινθίους Β΄ επιστολή, στην προς Γαλάτας και στην προς Κολοσσαείς. Μάταια. Δεν πέρασε τον Ατλαντικό ο λόγος του.

Επρεπε να φτάσουμε στον 21ο αιώνα για να δεήσουν κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όχι όλες, να ζητήσουν άφεση των δουλεμπορικών (αλλά και των γενοκτονικών) αμαρτιών τους. Και μόλις προ εικοσαετίας, Νοέμβρη του 2006, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνώρισε ότι «το δουλεμπόριο και η σκλαβιά συγκαταλέγονται στις χειρότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ιστορία της ανθρωπότητας, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα την έκταση και τη διάρκειά τους», όρισε δε την 25η Μαρτίου ως Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Δουλεμπορίου. Εμείς οι Ελληνες μπορούμε να το θυμόμαστε αυτό χάρη σε μια λεπτομέρεια της πανούργας ιστορίας. Η πρώτη χώρα που αναγνώρισε την Ελλάδα ως ανεξάρτητο κράτος, το 1822, ήταν η Αϊτή, όπου είχε ιδρυθεί το πρώτο ανεξάρτητο κράτος μαύρων. Το 1804 οι εξεγερμένοι Αϊτινοί πολεμούσαν τους Γάλλους τραγουδώντας τη «Μασσαλιώτιδα». Οι ίδιοι οι Γάλλοι όμως, ασυγκίνητοι, μάχονταν πια παιανίζοντας τα εμβατήρια του Ναπολέοντα.

Θέματα επικαιρότητας: Αθλητισμός

Η Βίβλος και η Υδρόγειος Μπάλα

Παντελής Μπουκάλας, 2026-07-19

Οι πιστοί της Στρογγυλής Θεάς είναι το ίδιο φανατικοί με...

Περισσότερα
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Κυβερνητικό μπασκετικό αλαλούμ

Γιάννης Μεϊμάρογλου, 2025-06-04

...Όσο η κυβέρνηση θα συνεχίσει να κλείνει τα μάτια σε μια...

Περισσότερα

Don’t look down

Μίλτος Λαζαρίδης, 2022-03-23

Η δυνατότητα του αθλητισμού να δημιουργεί, εκλαϊκευμένα,...

Περισσότερα

Το μαύρο, το κόκκινο και το χρυσό

Παντελής Μπουκάλας, 2021-08-03

Μπορεί οι ποιητές να δοξάζουν το απέραντο γαλάζιο της Ελλάδας,...

Περισσότερα

Σύστημα «Γιάννης»

Παντελής Μπουκάλας, 2021-07-22

Και σε διακοπές να μη βρισκόμουν, φυσικά και θα ξενυχτούσα...

Περισσότερα

Ωραίος σαν Έλληνας με την καλή έννοια

Ξένια Κουναλάκη, 2021-07-22

Μιλάει αγγλικά με επιτηδευμένα (;) ελληνική προφορά, εγκατέλειψε...

Περισσότερα
Εθνική συγκίνηση

Εθνική συγκίνηση

2021-07-22

Πανηγυρίζουν ακόμα και αυτοί που, σε διάφορα προηγούμενα...

Περισσότερα

Περί της αξιοπιστίας των Ελληνικών Πρωταθλημάτων Ποδοσφαίρου

2011-06-22

Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο του Ελληνικού...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Χρήστος Μαχαίρας

ΣΥΡΙΖΑ: Ένα κόμμα πέφτει, πέφτει…

Χρήστος Μαχαίρας, 2026-07-21

Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από περιπτώσεις κομμάτων...

«Με ευτυχία, χαρά και ειρήνη». Αμήν

Παντελής Μπουκάλας, 2026-07-21

Αλίμονο. Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει,...

Το αγγλικό πείραμα

Παύλος Τσίμας, 2026-07-20

Τον Νοέμβριο του 1999, το Palazzo Vecchio της Φλωρεντίας είχε φιλοξενήσει...

Η Βίβλος και η Υδρόγειος Μπάλα

Παντελής Μπουκάλας, 2026-07-19

Οι πιστοί της Στρογγυλής Θεάς είναι το ίδιο φανατικοί με...

Η Τουρκία, μετά τη Σύνοδο Κορυφής

Παύλος Τσίμας, 2026-07-11

Η σκηνοθεσία ήταν, από κάθε άποψη, εντυπωσιακή. Ξεκίνησε...

Δεν υπάρχει εναλλακτική

Γιώργος Καπόπουλος, 2026-07-10

Εάν οι ΗΠΑ μπορούσαν, θα είχαν ανατρέψει το ισλαμικό καθεστώς...

Θόδωρος Τσίκας

Οι συσχετισμοί μεταβάλλονται

Θόδωρος Τσίκας, 2026-07-09

Η σημαντικότερη εξέλιξη της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην...

Θόδωρος Μαργαρίτης

Για ποιο πολιτικό παράδειγμα;

Θόδωρος Μαργαρίτης, 2026-07-09

Η υπόθεση με την κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί ένα γεγονός...

Πού είναι ο απολογισμός και ποια η αξιολόγηση;

Κώστας Χλωμούδης, 2026-07-08

Υπάρχουν πολιτικές που πετυχαίνουν και πολιτικές που αποτυγχάνουν....

Η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τον κόσμο μόνη της

Joschka Fischer, 2026-07-08

Καθώς οι ΗΠΑ αποσύρονται από την Ευρώπη υπό τη δεύτερη κυβέρνηση...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

Για την ατομική και συλλογική μας ευθύνη απέναντι στην κοινωνία

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2026-07-07

Προτείνω ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ να μην καταθέσει ξεχωριστό ψηφοδέλτιο....

Λάμπρος Αθανάσιος Τσουκνίδας

Με τα λόγια του Καμύ

Λάμπρος Αθανάσιος Τσουκνίδας, 2026-07-05

Kάθε γενιά, αναμφισβήτητα, θεωρεί τον εαυτό της προορισμένο...

×
×