Η κατάρρευση της διπλωματίας

Η απόφαση των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ, σε σύμπραξη με την ισραηλινή ηγεσία του Νετανιάχου, να προχωρήσουν σε πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν σηματοδοτεί μια επικίνδυνη καμπή για τη Μέση Ανατολή. Και τούτο διότι οι στόχοι δεν φαίνεται να περιορίζονται στη ματαίωση του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της Τεχεράνης, αλλά φαίνεται να εκτείνονται σε επιδίωξη «αλλαγής καθεστώτος». Η εγκατάλειψη της διπλωματίας υπέρ της στρατιωτικής κλιμάκωσης συνιστά όχι μόνο στρατηγικό ρίσκο αλλά και πολιτική αντίφαση για έναν Αμερικανό πρόεδρο που είχε δεσμευτεί να τερματίσει τους «αιώνιους πολέμους».

Από πλευράς διεθνούς νομιμότητας, η επιχείρηση δεν διαθέτει εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως απαιτεί ο Καταστατικός Χάρτης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η παράκαμψη του θεσμικού πλαισίου υπονομεύει τον κανόνα της συλλογικής ασφάλειας και ενισχύει τη λογική της μονομερούς χρήσης βίας. Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας εντός των ΗΠΑ, καθώς η κήρυξη πολέμου εναπόκειται στο Κογκρέσο.

Η ιστορική εμπειρία από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη δείχνει ότι οι εξωτερικά επιβαλλόμενες «αλλαγές καθεστώτος» οδηγούν συχνά σε χάος, εμφύλιες συγκρούσεις και αυταρχικές αναδιπλώσεις.

Ήδη το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν απαντά πλήττοντας αμερικανικούς στόχους στην περιοχή, ενώ η ενεργοποίηση συμμάχων του, όπως ακραίες και τρομοκρατικές οργανώσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, απειλεί τη ναυσιπλοΐα και τη σταθερότητα συνολικά. Ο θεμιτός στόχος του ελέγχου και του περιορισμού του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μπορεί και οφείλει να επιδιωχθεί μέσω επαναφοράς της διπλωματίας και της πολυμερούς διαπραγμάτευσης, όχι μέσω μιας σύγκρουσης με άδηλο τέλος.