Ζήτημα δημοκρατίας

Ο Trump φεύγει, αλλά το φάντασμα του διχασμού, το οποίο ανέδειξε και τροφοδότησε, παραμένει. Και όχι μόνον στις ΗΠΑ. Το 41% όσων συμμετείχαν σε πρόσφατη έρευνα της ProRata εκτιμά πως κάτι σαν αυτό που συνέβη στο Καπιτώλιο είναι πολύ ή αρκετά πιθανό να συμβεί μέσα στην επόμενη πενταετία και στη χώρα μας, ενώ το 57% εκτιμά ότι η Ακροδεξιά, διότι αυτήν αναγνώρισε στα πρόσωπα των εισβολέων η σχετική πλειοψηφία, το πιστεύει για κάποια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα.

Ο Trump αναδείχθηκε, στέριωσε και έφτασε τις ΗΠΑ στα πρόθυρα του πραξικοπήματος (και ενός εμφυλίου) βαφτίζοντας ψέματα τον αντίθετο λόγο και την ενημέρωση, ενώ ο ίδιος διοχέτευε μεθοδευμένα άπειρα fake news δημιουργώντας μια παράλληλη πραγματικότητα. Ακριβώς όπως ο Χίτλερ, παρατήρησε στους New York Times ο επιφανής καθηγητής του Yale Timothy Snyder .

Σε αυτό το φόντο μια σειρά κοινωνικά δίκτυα (Twitter, Facebook, YouTube), που είχαν διευκολύνει τη διάχυση του ψεύδους και του μίσους, μπλοκάρισαν τους λογαριασμούς του Trump. Αποτέλεσμα; Να ξεσπάσει διεθνώς μια συζήτηση για το κατά πόσον μπορεί ένας ιδιωτικός κολοσσός να αφαιρεί τον λόγο από έναν αιρετό.

Ηγέτες που δεν έχουν καθόλου καλές σχέσεις με τον Trump, όπως η Merkel, αποδοκίμασαν την κίνηση του Twitter. Ο ίδιος ο επικεφαλής του δημοφιλούς μέσου Jack Dorsey αναγνώρισε ότι δημιουργείται ένα προηγούμενο το οποίο θεωρεί επικίνδυνο. Διαπρεπείς αντιφασίστες διανοητές, όπως ο Massimo Cacciari, θεώρησε σκανδαλώδες να αποφασίζει ένας ιδιώτης. Ενώ ο Alec Ross, σύμβουλος του Obama και υπεύθυνος καινοτομίας στο αμερικάνικο υπουργείο Εξωτερικών επί Hillary Clinton, μίλησε για καθυστερημένη αντίδραση των social media επισημαίνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη να θεσμοθετηθούν σαφείς κανόνες προκειμένου να αντιμετωπιστεί το κύμα παραπληροφόρησης, που τροφοδοτεί ένα άνευ προηγούμενου διχαστικό κλίμα.

Πρόκειται για κομβικό ζήτημα, παγκοσμίως. Ο Karl Popper έχει απαντήσει θετικά στο -ορθό- κόψιμο Trump ήδη από το 1945: "Η απεριόριστη ανοχή οδηγεί στην εξαφάνιση της ανοχής" και επομένως "στο όνομα της ανοχής πρέπει να επιβεβαιωθεί το δικαίωμα να μην ανεχόμαστε τους μισαλλόδοξους", αλλά το μέσο που θα επιλεγεί συνιστά δημοκρατική ουσία στην ψηφιακή μας εποχή.

"Δεν γίνεται να διαφωνούμε για τα δεδομένα" αναφώνησε από το βήμα της Βουλής ο Μητσοτάκης, επικεφαλής μιας κυβέρνησης που στερεί από τους λοιμωξιολόγους το σύνολο των δεδομένων, που δημιουργεί -ως καλή μαθήτρια της επικοινωνίας Trump- μια παράλληλη πραγματικότητα παρουσιάζοντας κατά το δοκούν υγειονομικά και οικονομικά δεδομένα και τροφοδοτώντας, σε αυτή τη βάση, κλίμα διχασμού μέσω επίσημων και social media. Η ανάγκη, παγκοσμίως, να θεσμοθετηθούν κανόνες δημοκρατικού διαλόγου κόντρα στην παραπληροφόρηση προβάλλει αδήριτη. Είναι ζήτημα δημοκρατίας.