Η Ευρώπη είναι ελληνική λέξη

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2017-08-12

giannoulopoulos
Οπως ήταν αναμενόμενο, η συνέντευξη που έδωσε ο Αλέξης Τσίπρας στην εφημερίδα «Guardian» διαβάστηκε επιλεκτικά, στο πλαίσιο των κομματικών εχθροπραξιών. Για τους μεν επισφραγίζει την έξοδο της Ελλάδας από τα επάρατα μνημόνια, τα οποία, έτσι κι αλλιώς, είχαν ημερομηνία λήξης, για τους δε συνιστά ομολογία ότι ο ΣΥΡΙΖΑ όντως είπε ψέματα.

Σε όλα αυτά δεν έχω τίποτε να προσθέσω. Στη συνέντευξη όμως ειπώθηκε και κάτι που ουδείς σχολίασε, ίσως επειδή θεωρήθηκε γενικά αποδεκτό, άρα εκτός πολιτικής αντιπαράθεσης. Αναφέρομαι στην εξής φράση: «Η Ελλάδα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ευρώπης. Πώς θα ήταν η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα; Θα έχανε ένα σημαντικό μέρος από την ιστορία και την κληρονομιά της».

Για να προλάβω μια ενδεχόμενη παρανόηση δεν ισχυρίζομαι ότι στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές τούς υπενθυμίσαμε ότι η λέξη «Ευρώπη» είναι ελληνική, ούτε ότι παίξαμε το χαρτί του δικού τους χρέους στους αρχαίους ημών προγόνους.

Ή τουλάχιστον ελπίζω να μην το κάναμε. Απλώς έχω την εντύπωση ότι ο πρωθυπουργός επανέλαβε ένα από τα πιο γνωστά μοτίβα της νεοελληνικής ιδεολογίας.

Το ότι η Ελάδα έχει να λαμβάνει από τη Δύση είναι μια άποψη με μακρά ιστορία, η οποία καθιερώθηκε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα από τον Κοραή και παραμένει έκτοτε ένας απο τους δημοφιλείς ιδεολογικούς τόπους, μάλλον ο πιο γνωστός. Αρα δεν έχει να κάνει ούτε με τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε με τα μνημόνια.

Γυρνώντας διακόσια πενήντα χρόνια πίσω, το αίτημα της Ρωμιών να αποτινάξουν τον οθωμανικό ζυγό συνοδευόταν από την έκκληση προς τη Δύση να βοηθήσει και με τον τρόπο αυτό να ξεπληρώσει το χρέος της προς την κλασική Ελλάδα από την οποία πήρε τα φώτα, δηλαδή τη φιλοσοφία, τη δημοκρατία και άλλα πολλά.

Η έκκληση είχε κάποια απήχηση –εξού και ο φιλελληνισμός σε μεγάλο βαθμό– αλλά με την πάροδο του χρόνου άρχισε να φθίνει, είτε από τις αλλαγές που έγιναν στο πώς διαβάζουμε το παρελθόν, είτε από το γεγονός ότι οι κάθε άλλο παρά εντυπωσιακές επιδόσεις των Νεοελλήνων στα αθλήματα που εισήγαγαν οι πρόγονοί τους δεν βοήθησαν.

Σήμερα τα περί «λίκνου της δημοκρατίας» και τα παρεμφερή έχουν καταντήσει κονσερβαρισμένες ρητορείες που οι ξένοι επίσημοι, μάλλον καθ’ υπόδειξη των λογογράφων τους, αισθάνονται την ανάγκη να επαναλάβουν μόλις πατήσουν το πόδι τους στην Ελλάδα. Κι αν κάποιος σαν τον Ομπάμα επέλεξε να δει τον Παρθενώνα, το έκανε όχι για να τιμήσει τους Νεοέλληνες, αλλά για να δηλώσει τη δική του πίστη στη δημοκρατία.

Εμείς το βλέπουμε κάπως αλλιώς. Ξεκινώντας από την ορθή θέση ότι η δημοκρατία και η φιλοσοφία στη δυτική εκδοχή της ήταν δημιούργημα των αρχαίων Ελλήνων, αξιώνουμε να εισπράξουμε (ενίοτε κυριολεκτικά) εμείς σήμερα την ευγνωμοσύνη των ξένων.

Για τους περισσότερους συμπατριώτες μας η πρόταση «οι αρχαίοι Ελληνες έδωσαν στον υπόλοιπο κόσμο τη φιλοσοφία και τη δημοκρατία» είναι ταυτόσημη με την πρόταση «εμείς δώσαμε στον κόσμο τη φιλοσοφία και τη δημοκρατία». Το σκεπτικό είναι απλό: Ελληνες ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, Ελληνες κι εμείς.

Ισως αυτή την ταύτιση αισθάνθηκε την ανάγκη να υπογραμμίσει ο υφυπουργός Παιδείας Κώστας Ζουράρις (του οποίου το επικοινωνιακό εκτόπισμα είναι δυσανάλογα μεγάλο, επειδή υποδύεται τον μορφωμένο όπως τον φαντάζονται οι αμόρφωτοι), όταν ανακοίνωσε ότι σε λίγα χρόνια 100.000 παιδιά όχι μόνο θα γράφουν αλλά επίσης θα μιλούν αρχαία ελληνικά!

Κι αν δεν διακρινόμαστε ιδιαίτερα στο διεθνές στερέωμα, παραμένουμε απόγονοι εκείνων των αξεπέραστων. Διότι, σε αντίθεση με όσα ισχύουν για τα πνευματικά δικαιώματα που ανήκουν στον κληρονόμο εβδομήντα χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα, αν θυμάμαι καλά, τα δικά μας κληρονομικά δικαιώματα από τους αρχαίους διατηρούνται ανέπαφα έπειτα από διόμισι χιλιάδες χρόνια.

Για να το πω αλλιώς, όχι μόνο ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης αλλά εσείς, εγώ και όλοι οι Ελληνες φωτίσαμε τον κόσμο. Δεν ξέρω για σας, μιλώντας όμως προσωπικά δεν θυμάμαι να έχω κάνει κάτι τέτοιο.

Δεν θέλω να υποτιμήσω την ανάγκη να πιαστούμε από κάτι τώρα που το έδαφος χάνεται κάτω από τα πόδια μας. Θυμάμαι όμως κάποιες κουβέντες που ακούστηκαν, όταν άρχισε η κρίση: θα περάσουμε πολύ δύσκολες μέρες, αλλά ίσως έτσι θα απαλλαγούμε επιτέλους από μερικές ιδεολογικές εμμονές που μας κυνηγούν από την ίδρυση του Ελληνικου Βασιλείου.

Δεν είναι κρίμα κι άδικο όλος αυτός ο πόνος να πάει χαμένος και να βυθιστούμε ακόμα περισσότερο στις εθνικές ιδεοληψίες μας;

Θέματα επικαιρότητας: Η Ευρώπη των 27

«Αν το 2009 είχαμε υιοθετήσει τα ευρωομόλογα, τα πράγματα θα ήταν πιο εύκολα»

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, 2021-02-20

Στην εφʼ όλης της ύλης συζήτηση, ο Ζ.-Κ. Γιούνκερ -ο οποίος...

Περισσότερα

ΕΕ: Σταυρόλεξο ή άλυτος γρίφος;

Πολυδεύκης Παπαδόπουλος, 2018-10-23

H διαπίστωση ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση διέρχεται μια από...

Περισσότερα

Εμμανουέλ Μακρόν: Η Ευρώπη Μπροστά! Όχι στους υπνοβάτες ευρωσκεπτικιστές!

Τέτα Παπαδοπούλου, 2018-05-24

Στο Στρασβούργο τον Απρίλιο, τις ημέρες της Ολομέλειας...

Περισσότερα

Ευρωπαϊκές ανισορροπίες

Χρίστος Αλεξόπουλος, 2018-01-21

Ο πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας...

Περισσότερα
Π.Κ. Ιωακειμίδης

Τα τέσερα «αντί» της Ευρώπης

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2017-10-20

Ανεξάρτητα από τον κυβερνητικό συνασπισμό που θα προκύψει...

Περισσότερα

Στην Καταλωνία διακυβεύεται το μέλλον της ΕΕ

Joschka Fischer, 2017-10-20

...Μόνο να ελπίζει κανείς μπορεί πως η λογική θα επικρατήσει,...

Περισσότερα
Γιάννης Παπαθεοδώρου

Παλιοί δαίμονες

Γιάννης Παπαθεοδώρου, 2017-09-25

Χτες, για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα ακροδεξιό...

Περισσότερα
Γεράσιμος Γεωργάτος

Επαναπολιτικοποίηση των ευρωπαϊκών διαδικασιών

Γεράσιμος Γεωργάτος, 2017-09-09

Η ομιλία Μακρόν στην Πνύκα ήταν μια ομιλία για την Ευρώπη....

Περισσότερα

Άρθρα/ Ευρωπαϊκή Ένωση

Μέρες του 36, μέρες του 2024

Παύλος Τσίμας, 2024-06-22

...Στο μεταξύ, ως προς την δική μας περί κεντροαριστεράς...

Κώστας Καλλίτσης

Δύο εν σειρά παράδοξα

Κώστας Καλλίτσης, 2024-04-07

Με ποια κριτήρια διαμορφώνεται η ευρωπαϊκή στρατηγική...

Θόδωρος Τσίκας

Προχωρά η ευρωπαϊκή Άμυνα, αν και με μικρά βήματα

Θόδωρος Τσίκας, 2024-03-22

Ας αρχίσουμε από τα βασικά: οι καλές εποχές πέρασαν. Η περίοδος...

Θα αυτοτραυματιστεί η Ευρώπη;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-03

«Ευρώπη θα γίνουμε»! Στα ελληνικά ακούγεται θετικό, κάτι...

Π.Κ. Ιωακειμίδης

9+1 Ερωτήσεις - απαντήσεις για το Βέτο στην Ευρώπη

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2023-12-23

Είναι το πολιτικά πιο ευαίσθητο θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση...

Το μπούνκερ είναι αδιαπέραστο

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-11-18

Μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης,...

Κώστας Καλλίτσης

Το διπλό χάσμα της Ευρώπης

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-12

Οτι η Ευρωπαϊκή Ενωση φλερτάρει με την ύφεση, δεν ήταν άγνωστο....

Σωτήρης Βαλντέν

Η νέα διεύρυνση της ΕΕ και το μέλλον της Ευρώπης

Σωτήρης Βαλντέν, 2023-09-07

Όταν πέρσι τον Ιούνιο οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφάσισαν...

Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ευρωεκλογές του 2024

Μανώλης Σπινθουράκης, 2023-06-28

Οπως πολύ σωστά είπε την Κυριακή ο Αλέξης Τσίπρας, το επόμενο...

Λόγια, λόγια, λόγια. Παχιά

Τάσος Παππάς, 2023-06-21

Στα ψιλά πέρασε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε...

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 2023-06-15

Στο πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου, εκεί όπου η αφρικανική...

Η συμφωνία για το μεταναστευτικό στην ΕΕ κι ένα ακόμη ναυάγιο

Λευτέρης Παπαγιαννάκης, 2023-06-15

Είναι η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το Σύμφωνο...

×
×