Η πρωτοβουλία στη Λευκωσία

Η πρωτοβουλία θα πρέπει τώρα, μετά τη Δήλωση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που καταδικάζει απερίφραστα τις παράνομες τουρκικές ενέργειες σχετικά με την Αμμόχωστο και ζητά την ανάκληση των τετελεσμένων, να περάσει στη Λευκωσία. Η Δήλωση όμως τονίζει επίσης την ανάγκη για μια διαρκή και συνολική λύση του κυπριακού προβλήματος «στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα». Δεν είναι βέβαια μια νέα θέση. Είναι η πάγια θέση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αλλά το γεγονός ότι επαναλαμβάνεται τώρα, μετά την προβολή από την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή ηγεσία της πρότασης για λύση δύο κρατών, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ισοδυναμεί με άμεση απόρριψη της ιδέας αυτής («δύο κράτη»), κάτι που δεσμεύει και τον γενικό γραμματέα Αντ. Γκουτέρες στις προσπάθειές του για επανεκκίνηση της διαδικασίας επίλυσης. Ας σημειωθεί ότι και η Ευρωπαϊκή Ενωση μέσω της Δήλωσης του ύπατου εκπροσώπου για την εξωτερική πολιτική Ζ. Μπορέλ τάχθηκε επίσης ευθέως υπέρ της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.

Επομένως η διεθνής κοινότητα στο σύνολό της απορρίπτει την πρόταση για δύο κράτη. Ως εκ τούτου η Τουρκία / τουρκοκυπριακή πλευρά δεν έχει πολλά περιθώρια να προωθήσει τη (μη) λύση των δύο κρατών. Η πρότασή της στην πράξη ακυρώνεται. Θα πρέπει να ακυρωθούν και τα επιχειρήματά της. Και το κύριο επιχείρημά της είναι ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν θέλει ουσιαστικά την ομοσπονδία, την υποστηρίζει προσχηματικά και δεν την εννοεί. Γιατί εάν την εννοούσε θα είχε αποδεχθεί και την πολιτική ισότητα. Αλλωστε δύο φορές (2004, 2017) απέρριψε τη λύση της ομοσπονδίας. Το επιχείρημα αυτό πρέπει να εξουδετερωθεί και εξουδετερώνεται με μια καθαρή τοποθέτηση από πλευράς Λευκωσίας υπέρ της πλήρους πολιτικής (όχι αριθμητικής) ισότητας (όπως είχε περίπου συμφωνηθεί στο Κραν Μοντανά). Χωρίς προϋποθέσεις, υπαναχωρήσεις και όρους που θα την αναιρούν στην πράξη. Ολα τα ομοσπονδιακά συστήματα στηρίζονται στην πολιτική ισότητα των συνιστώντων μελών τους ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. Είναι το θεμέλιο για μια ομοσπονδία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, ως ένα sui generis ομοσπονδιακό σύστημα, στην ισότητα των μελών της στηρίζεται. Κύπρος και Γερμανία π.χ. είναι θεσμικά, συνταγματικά ίσες στο σύστημα της Ενωσης. Και σε ορισμένες αρμοδιότητες απαιτείται η θετική ψήφος όλων των κρατών - μελών, μικρών ή μεγάλων, για να υπάρξει απόφαση - ομοφωνία Επομένως είναι σημαντικό στη σημερινή συνάντηση του προέδρου Ν. Αναστασιάδη με τον έλληνα Πρωθυπουργό, παράλληλα με την υποστήριξη της ομοσπονδίας, να τονιστεί:

n πολιτική ισότητα,

n αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες ως βάση για τη λύση (με τις αναγκαίες προσαρμογές),

n μορατόριουμ στο ενεργειακό πρόγραμμα της Κύπρου ενόψει έναρξης της διαδικασίας επίλυσης.

Ετσι η πρωτοβουλία θα περάσει στη Λευκωσία και η Τουρκία θα βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.