Ο εθνικολαϊκισμός βλάπτει σοβαρά

Η αμυντική συνδρομή στην Κύπρο δεν έπρεπε να γίνει διμερώς. Σωστό θα ήταν η Κυπριακή Δημοκρατία να ζητήσει ενεργοποίηση του άρθρου 42.7, της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ενωσης-ΣΕΕ (Συνθήκη της Λισαβόνας). Το άρθρο προβλέπει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε κράτος-μέλος που δέχεται επίθεση.

Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες να παράσχουν τη συνδρομή τους. Ετσι θα αποφεύγονταν κάθε είδους παρεξηγήσεις και παρερμηνείες.

Αλλά, έστω, η απόφαση ελήφθη. Εστάλησαν φρεγάτες και αεροσκάφη. Γιατί κρίθηκε αναγκαία η επίσκεψη του υπουργού Αμυνας της Ελλάδας στην Κύπρο, η συνάντησή του με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι δηλώσεις μπροστά στις κάμερες κ.λπ.; Σε τι αποσκοπούσε αυτή η «πολιτική σκηνοθεσία»;

Ακούστηκαν τοποθετήσεις σε Ελλάδα και Κύπρο ότι αυτά έγιναν λόγω του ρόλου της Ελλάδας ως Εγγυήτριας Δύναμης της Κυπριακής Δημοκρατίας, για υπεράσπιση του «οικουμενικού Ελληνισμού», στο πλαίσιο του «Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος» Ελλάδας-Κύπρου κ.ά.

Η παρωχημένη αυτή ορολογία αντανακλά προβληματική πρόσληψη των σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου. Αδυνατίζει στα μάτια τρίτων τη διεθνή οντότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία συμπεριλαμβάνει Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους.

Είναι λάθος η Κύπρος να εμφανίζεται σχεδόν ως «νομός» της Ελλάδας, τον οποίο αυτή υπερασπίζεται. Το μεγάλο «όπλο» μας στο Κυπριακό είναι η ανάδειξη της διεθνούς προσωπικότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, της οποίας ζητούμε επανένωση μετά από λύση του Κυπριακού.

Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι είναι εγγυήτρια των Τουρκοκυπρίων και της αυτοαποκαλούμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Αν η Ελλάδα αρχίσει να προβάλλει τον εαυτό της ως εγγυήτρια του ελεύθερου τμήματος της Κύπρου, διαμορφώνεται μια εικόνα της Κύπρου στην οποία από τη μία πλευρά βρίσκεται η Τουρκία και από την άλλη η Ελλάδα.

Αυτό μπορεί να διαμορφώσει σε διεθνείς παράγοντες την αντίληψη ότι η de facto διαίρεση του νησιού είναι ουσιαστικά αποδεκτή και θα μπορούσε να οδηγήσει σε de jure διχοτόμηση. Οτι το Κυπριακό είναι διμερές πρόβλημα Ελλάδας-Τουρκίας και όχι διεθνές ζήτημα που συζητείται στο πλαίσιο του ΟΗΕ.

Για την εγκατάσταση των πυραύλων Patriot στην Κάρπαθο, η αντίδραση της Τουρκίας ήταν πολιτικά και διπλωματικά αναμενόμενη, αφού υπάρχει διαφωνία στην ερμηνεία των Συνθηκών της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1947), περί αποστρατιωτικοποίησης ή καθεστώτος μερικής αποστρατιωτικοποίησης των νησιών. Το πρόβλημα επιτείνεται από την επιλογή των ελληνικών Αρχών να εκδώσουν επιπλέον και επίσημη ανακοίνωση (!) για την εγκατάστασή τους.

Δεν πρέπει να δίνεται η εντύπωση ότι ως χώρα επιχειρούμε κινήσεις που μπορεί να δημιουργήσουν ένταση. Σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον όπου ήδη υπάρχει μεγάλη αναταραχή, κανείς διεθνώς δεν θα κατανοήσει μια νέα κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Είναι ανιστόρητη η σκέψη ότι μπορεί να επιτευχθεί ανατροπή στρατιωτικού συσχετισμού δυνάμεων ώστε να επιλυθούν ελληνοτουρκικές διαφορές και Κυπριακό. Εχουν ξεκινήσει ελληνοτουρκικός διάλογος και συναντήσεις για το Κυπριακό, διότι θεωρείται ότι μέσω αυτών θα επιτευχθεί λύση. Πραγματοποιήθηκαν ορισμένα θετικά βήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Θα ήταν απαράδεκτο να «ξηλωθεί» αυτή η μικρή πρόοδος.

Δεν είναι στιγμή για προβολή ισχύος μέσω εξοπλισμών, ούτε για «επίδειξη σημαίας» της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο εθνικολαϊκισμός βλάπτει σοβαρά την εξωτερική πολιτική.

*Πολιτικός επιστήμονας-διεθνολόγος, επικεφαλής του Προγράμματος Θεωρίας και Πρακτικής των Διεθνών Σχέσεων στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)