Η Σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει... γερασμένη

Κορίνα Βασιλοπούλου, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-09-18

«Η νίκη μας δείχνει πως η Σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει - σε μια λίγο ανανεωμένη μορφή, αλλά σίγουρα ως ηγετική πολιτική δύναμη». Αυτά είπε ο νικητής των εκλογών στη Νορβηγία και επικεφαλής του Εργατικού Κόμματος Γιόνας Γκαρ Στέρε, δίνοντας αέρα όχι μόνο στα δικά του πανιά, αλλά και άλλων ομοϊδεατών του στην Ευρώπη που τρέφουν όνειρα για επιστροφή στην εξουσία.

Με πρώτο και καλύτερο τον Γερμανό Ολαφ Σολτς, ο οποίος προαλείφεται για νέος καγκελάριος καθώς το κόμμα του, το SPD, αναμένεται να βγει πρώτο την επόμενη Κυριακή, εφόσον, φυσικά, δεν πέφτουν έξω όλες οι μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Σολτς ήταν από τους πρώτους που έσπευσαν να συγχαρούν εγκάρδια τον Στέρε, έναν εκατομμυριούχο που υπόσχεται να εργαστεί για τους «απλούς ανθρώπους» και να φέρει ένα δικαιότερο φορολογικό σύστημα που θα ρίχνει τα βάρη στους πλούσιους (άρα και στον ίδιο;).

Πολλά ΜΜΕ υπογράμμισαν το γεγονός ότι, μετά το αποτέλεσμα των νορβηγικών εκλογών, όλες οι σκανδιναβικές χώρες έχουν σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις: η Δανία, η Σουηδία (με πολλές κυβερνητικές αναταράξεις) και η Φινλανδία η οποία, κανονικά, δεν ανήκει στη Σκανδιναβία, παρόλο που έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε αυτές τις χώρες ως ένα ενιαίο όλο. Οι δύο μάλιστα με γυναίκες πρωθυπουργούς. Κατά πάσα πιθανότητα προσεχώς και η Σουηδία, μόλις παραιτηθεί και επίσημα από τα καθήκοντά του τον Νοέμβριο ο απερχόμενος πρωθυπουργός Στέφαν Λέβεν.

Νέα εποχή λοιπόν μας έρχεται από τον Βορρά; Και ναι και όχι. Γιατί μπορεί ο Νορβηγός Σοσιαλδημοκράτης να ήρθε πρώτος, αλλά με ποσοστό μόλις 26,3%, το χαμηλότερο του Εργατικού Κόμματος από το 2001, οριακά χαμηλότερο κι από το 2017, όπου ναι μεν είχε ξαναβγεί πρώτο, αλλά δεν μπόρεσε να σχηματίσει κυβέρνηση αφού στη Βουλή πλειοψηφούσε το σύνολο Δεξιάς κι Ακροδεξιάς.

Επίσης, έχει μπροστά του το δύσκολο στοίχημα να σχηματίσει κυβέρνηση με το Κεντρώο Κόμμα και τη Σοσιαλιστική Αριστερά, δυο κόμματα που ο ίδιος όρισε ως εταίρους της προτίμησής του και τα οποία διαφωνούν μεταξύ τους στα περισσότερα. Τέλος, αν πετύχει η συμφωνία, θα πρέπει εκ των πραγμάτων να βάλει νερό στο κρασί του προκειμένου να συγκεράσει όλες αυτές τις διαφορές.

Μισές πρωτιές

Το σκηνικό είναι παρεμφερές και στις υπόλοιπες σκανδιναβικές χώρες όπου κέρδισαν οι Σοσιαλδημοκράτες, με τα ποσοστά τους όμως να κυμαίνονται σε ιστορικό χαμηλό και με τις πολυκομματικές κυβερνήσεις να αποτελούν μια αναπόφευκτη έκβαση. Το 2018, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Σουηδίας επανεξελέγη με επικεφαλής τον Στέφαν Λέβεν, αλλά με 28,3%, το χαμηλότερο ποσοστό από το 1908, όπως σημείωνε τότε η Le Monde.

Eνα χρόνο αργότερα, οι Σοσιαλδημοκράτες πετύχαιναν την πρωτιά στη Δανία με 29,5%, τη χειρότερη επίδοσή τους μετά το 1909. Στη δε Φινλανδία, πάλι το 2019, οι Σοσιαλδημοκράτες νίκησαν με το χειρότερο ποσοστό τους από το 1907: μόλις 17,73% και με απειροελάχιστη διαφορά από τους ακροδεξιούς Φινλανδούς, το πρώην κόμμα των Αληθινών Φινλανδών, που έλαβε 17,48%.

«Εχουμε να κάνουμε με μια αποδυναμωμένη Σοσιαλδημοκρατία», εκτιμά ο Γιόνας Χίνφορς, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ, ο οποίος αποδίδει αυτές τις πρόσφατες εκλογικές νίκες κυρίως στις διασπαστικές τάσεις στους κόλπους της Δεξιάς και του Κέντρου παρά σε μια πραγματική επαναφορά της Αριστεράς.

Θα πρέπει να ανατρέξουμε πολύ πίσω για να αναζητήσουμε τα αίτια της αποδυνάμωσης των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων εν γένει στην Ευρώπη και ειδικότερα στη Σκανδιναβία, όπου μέσα σε αρκετές δεκαετίες διακυβέρνησης έχτισαν ένα αξιοζήλευτο κοινωνικό κράτος για τα δεδομένα του Δυτικού Κόσμου.

Τα περιγράφει έξοχα σε πρόσφατο άρθρο του στον αριστερό ιστότοπο newleftreview.org ο Γκόραν Τέρμπορν, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Κέμπριτζ: «Η ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία είχε μια δεύτερη ευκαιρία τη δεκαετία του ’90, μετά το πρώτο κύμα του νεοφιλελευθερισμού τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση. Υστερα από μερικές πρώτες επιτυχίες, πέταξε αυτή την ευκαιρία στα σκουπίδια -πιθανόν για πάντα- μέσα από τυφλές νεοφιλελεύθερες προσαρμογές. Ο Τρίτος Δρόμος επέφερε τον ξενοφοβικό λαϊκισμό και μια νέα σκληρή Δεξιά, δείχνοντας παράλληλα τις αδυναμίες και τη στενοκεφαλιά της Αριστεράς».

Η Σοσιαλδημοκρατία επέστρεψε στη Σκανδιναβία (και αλλού) όχι μόνο αποδυναμωμένη, αλλά και μεταλλαγμένη. Ενίοτε σε βαθμό μη αναγνωρίσιμο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Δανίας, όπου η κεντροαριστερή (ας πούμε) πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν κέρδισε τις εκλογές υιοθετώντας εν πολλοίς την ακροδεξιά ρητορική στο μεταναστευτικό και σήμερα έχει να επιδείξει αφ’ ενός μια από τις καλύτερες διαχειρίσεις της πανδημίας πανευρωπαϊκά (εμβολιασμοί στο 80% του πληθυσμού, άρση των περισσότερων περιορισμών) και ταυτόχρονα μια από τις σκληρότερες αντιμεταναστευτικές πολιτικές που θα τις ζήλευαν πολλοί Ορμπαν και Κουρτς. Αθλιότερη όλων η επαναπροώθηση εκατοντάδων προσφύγων από τη Συρία στην πατρίδα τους σε μέρη που σύμφωνα με τη δανέζικη κυβέρνηση αποτελούν «ασφαλείς προορισμούς».

Μια άλλη εξωφρενική απόφαση ήταν η δημιουργία εξωχώριων κέντρων κράτησης για αιτούντες άσυλο (κάτι που φέρεται να σχεδιάζει και η Βρετανία), ενώ επίσης πριν από λίγους μήνες η πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι εξετάζει μέτρα για την «απογκετοποίηση». Ενα από αυτά υπαγορεύει ότι σε μια συνοικία οι κάτοικοι που δεν κατάγονται από χώρες της Δύσης δεν θα πρέπει να ξεπερνούν το 30% του συνόλου.

Οι πολιτικές ατζέντες

Στη Σουηδία και στη Φινλανδία το μεταναστευτικό δεν έπαιξε τόσο κυρίαρχο ρόλο στις προεκλογικές εκστρατείες όπως στη Δανία. Εκεί όμως προκλήθηκαν δύο σοβαρές κυβερνητικές κρίσεις από εργασιακά και οικονομικά ζητήματα. Στη Φινλανδία, η Σάνα Μαρίν έγινε πέρυσι στα 34 χρόνια της η νεότερη πρωθυπουργός στην Ευρώπη από «σπόντα». Ο προκάτοχός της και νικητής των εκλογών Αντι Ρίνε αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας των χειρισμών του στην απεργία των ταχυδρομικών υπαλλήλων που ζητούσαν μείωση ωραρίου και πληρωμή των υπερωριών και η οποία επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς.

Στη Σουηδία, ο πρώην συνδικαλιστής Στέφαν Λέβεν έκανε αρκετές παραχωρήσεις (υπέρ των εργοδοτών) στα εργασιακά προκειμένου να συγκρατήσει τον ετερόκλητο κυβερνητικό συνασπισμό με κεντρώους, φιλελεύθερους και αριστερούς. Αυτό όμως που του στοίχισε την πρόταση μομφής και εν τέλει την παραίτηση ήταν η απόφασή του να μην επιβάλει πλαφόν στα ενοίκια των νεόδμητων διαμερισμάτων.

Σήμερα, τα γκάλοπ προβλέπουν νίκη της Δεξιάς στις βουλευτικές εκλογές του 2022. Το ίδιο και στη Φινλανδία, όπου εκεί, εκτός απροόπτου, οι επόμενες εκλογές θα γίνουν το 2023. Ενα μήνυμα και για τον Γερμανό Σοσιαλδημοκράτη Σολτς, εφόσον εκλεγεί. Και φυσικά, για τους εν δυνάμει εταίρους του οι οποίοι ελπίζουμε πως δεν είναι και πάλι οι Χριστιανοδημοκράτες.

Θέματα επικαιρότητας: Διεθνή

Θόδωρος Τσίκας

Τι κληρονομεί διεθνώς στο 2024

Θόδωρος Τσίκας, 2024-01-10

1. Στη Μέση Ανατολή το κορυφαίο γεγονός Κορυφαίο γεγονός...

Περισσότερα

Απεργιακή αφύπνιση των συνδικάτων

Μπάμπης Μιχάλης, 2023-09-30

H εργατική τάξη των ΗΠΑ έχει βγει εδώ και μήνες στους δρόμους,...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Νέες γέφυρες πάνω από παλαιά τείχη;

Γιάννης Βούλγαρης, 2023-09-02

Πότε τέλειωσε ο παλαιός διπολικός Κόσμος του 20ου αιώνα;...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Παραπαίοντας προς την ύφεση

Κώστας Καλλίτσης, 2022-05-01

Η διεθνής οικονομία βαίνει προς επιβράδυνση της μεγέθυνσής...

Περισσότερα

Γηραιοί εγκέφαλοι στον κόσμο που αλλάζει!

Νίκος Μαραντζίδης, 2022-04-30

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι τεμπέλικος. Προκειμένου να...

Περισσότερα

Από την Κριμαία …στα Νησιά του Σολομώντος

2022-04-19

Νησιά του Σολομώντος, Φίτζι, Παπουασία, Νέα Γουινέα, μέχρι...

Περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές

Αλέκος Κρητικός, 2022-03-23

Οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία φαίνεται ότι θα επηρεάσουν...

Περισσότερα

Οπου ευημερούν ισχυροί ηγέτες συνήθως δυστυχούν οι άνθρωποι

Νίκος Μαραντζίδης, 2022-03-20

Μήπως ξέρετε ποια χώρα κατατάχθηκε πρώτη παγκοσμίως το...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

×
×