Επιπτώσεις: Από μηδαμινές έως πρόωρες εκλογές

Ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει ο πόλεμος στα καθ’ ημάς; Από μηδαμινές, εφόσον λήξει μέσα σε λίγες εβδομάδες, έως μεγάλες και τόσο σοβαρές που θα οδηγούσαν σε πρόωρες εκλογές πριν την κατάρτιση του Προϋπολογισμού 2027.

Ο πόλεμος επηρεάζει την ελληνική οικονομία μέσα από διάφορα κανάλια αυτοτελώς ή σε ντόμινο. Το βασικό είναι οι πληθωριστικές πιέσεις εξαιτίας της ανόδου των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Αυτή η άνοδος πιέζει το ισοζύγιο πληρωμών (λόγω των εισαγωγών καυσίμων) και εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις, με συνέπεια να ακριβαίνουν όλα τα εμπορεύματα πλην της εργασίας –που, συγκριτικά, φθηναίνει. Η μείωση της αγοραστικής της δύναμης περιορίζει την ιδιωτική κατανάλωση και αυτή, με τη σειρά της, περιορίζει την αύξηση του ΑΕΠ, που κατά 70% εξαρτάται από την ιδιωτική κατανάλωση –αντί για 50-55% στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ενδεχόμενη πίεση στις αγορές ομολόγων, επιβαρύνει την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Plus η γενικότερη αβεβαιότητα και τα επιτόκια που δεν πέφτουν ή ανεβαίνουν και επηρεάζουν το ιδιωτικό χρέος, όλα αυτά επιδρούν στην επενδυτική δραστηριότητα.

Αν αυτά τα κανάλια «γεμίσουν» με στασιμοπληθωριστικό περιεχόμενο ή όχι, εξαρτάται από το χρονικό διάστημα που θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ (απ΄ όπου περνά το 20% του πετρελαίου και περίπου το ίδιο ποσοστό φυσικού αερίου) κι από τις καταστροφές που θα γίνουν στις ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο.

Τα σενάρια που επεξεργάζεται το ΚΕΠΕ προβλέπουν ενδεχόμενο πληθωρισμό από 3,8% φέτος, εφόσον η διάρκεια του πολέμου είναι έως τρεις μήνες, έως πάνω από 4% και 5% αν ο πόλεμος παραταθεί πέραν του εξαμήνου, και μείωση των ρυθμών του ΑΕΠ στο 1,8% έως το 1,3%. Και οι οικονομολόγοι της Εθνικής Τράπεζας προβλέπουν συγκράτηση του ΑΕΠ στο 1,5% και άνοδο του πληθωρισμού στο 4% το τρέχον τρίμηνο.

Προς ώρας, αισθητή καθ΄ ημάς έγινε μόνο μια παράπλευρη συνέπεια του πολέμου, η αισχροκέρδεια. Επιβλήθηκαν περιορισμοί στα μικτά ποσοστά κέρδους σε καύσιμα και 61 είδη πρώτης ανάγκης και μένει να φανεί η απόδοσή τους. Σε δεύτερο στάδιο, αν κριθεί αναγκαίο, θα επιδοτηθεί η κατανάλωση καυσίμων και ηλεκτρικού για τα ευάλωτα νοικοκυριά -αναμένεται και η εισήγηση της φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στις 19 Μαρτίου.

Ωστόσο, ακόμα και χωρίς τον πόλεμο, τέτοιου είδους μέτρα ισοδυναμούν με ασπιρίνες μπροστά στο μεγάλο πολιτικό πρόβλημα της χώρας, που προϋπήρχε του πολέμου και εξ αιτίας του ίσως οξυνθεί: Κι αυτό το πρόβλημα είναι ότι έχουν διευρυνθεί οι ανισότητες, ότι 1,5 εκατ. μισθωτοί έχουν μισθό κάτω από 950 ευρώ/μήνα, δηλαδή είναι φτωχοί αν και έχουν εργασία, ότι η κοινωνική κινητικότητα έχει εξασθενήσει, ότι το σύστημα έχει πάψει να είναι συμπεριληπτικό και μαζικά πετά ανθρώπους στο περιθώριο.

Αυτή η κατάσταση θα δυσκολέψει εφόσον η κυβέρνηση επιμείνει στην στρατηγική της αύξησης των πληθωριστικών φορολογικών εσόδων (μέσω της μη τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας, της επιβάρυνσης των λαϊκών στρωμάτων με μια κατεξοχήν άδικη έμμεση φορολογία, των υψηλών με πανευρωπαϊκά κριτήρια συντελεστών του ΦΠΑ κλπ) προκειμένου να συγκεντρώνει έσοδα για στοχευμένες προεκλογικές παροχές.

Αλλά τα πράγματα θα επιδεινωθούν πολύ αν ο πόλεμος παραταθεί επί μήνες.

Οι τάσεις της παγκόσμιας οικονομίας προς στασιμοπληθωρισμό, που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται πριν τον πόλεμο, θα ενισχυθούν. Η Ευρωζώνη, η πιο εκτεθειμένη από τις μεγάλες οικονομίες, θα κινδυνεύσει να δει να εκτροχιάζεται η αδύναμη ανάκαμψή της και να αναζωπυρώνεται ο πληθωρισμός που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αγωνίστηκε να τιθασεύσει. Και η Ελλάδα θα βρεθεί σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, εν πολλοίς εξαιτίας των ελλειμμάτων μιας διαχείρισης που ανέμελα ασκείται καθ’ όλη την 7ετία.

Μια πολύμηνη παράταση του πολέμου θα συνέπιπτε χρονικά με ένα σημαντικό κενό χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας: Το «λεφτόδεντρο» του ΤΑΑ τελειώνει στα τέλη Ιουνίου και μέχρι να αντικατασταθεί στην πράξη από άλλες -έστω περιορισμένες- ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, θα μεσολαβήσουν 12 -18 μήνες χρηματοδοτικής άπνοιας. Με αυτό το δεδομένο και με μια -λόγω πολέμου- επιδείνωση οικονομικών μεγεθών και όξυνση χρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων, ο Προϋπολογισμός του 2027 θα είναι δύσκολος στην κατάρτισή του και κοινωνικά επώδυνος στις συνέπειές του. Αν ο πόλεμος παραταθεί λοιπόν, προφανώς η κυβέρνηση θα προσφύγει σε εκλογές πριν τον συντάξει.