Αντέχουμε την αλλαγή;

Λουκάς Τσούκαλης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2010-03-14

Σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα. Ολοένα και περισσότεροι αντιλαμβάνονται ότι η κρίση αφορά τη λειτουργία του κράτους, συμπεριφορές και νοοτροπίες όσων διαχειρίζονται τα κοινά, βασικά χαρακτηριστικά του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, καθώς και τις κυρίαρχες αξίες σε μια κοινωνία κατακερματισμένη. Το αδιέξοδο φαινόταν εδώ και χρόνια, τουλάχιστον για όσους είχαν μάτια να δουν πέρα από τη μύτη τους. Η παγκόσμια οικονομική κρίση μάς έφερε πιο γρήγορα με την πλάτη στον τοίχο. Ο τοίχος ήταν όμως εκεί και μας περίμενε.

Η διαχείριση της κρίσης δεν θα είναι υπόθεση εβδομάδων ή μηνών. Το πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης προβλέπει τριετή διάρκεια, με στόχο τη μείωση του ελλείμματος κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αυτή πιθανότατα θα είναι και η ελάχιστη διάρκεια μιας δύσκολης προσπάθειας, με στόχο την εξυγίανση των δημοσιονομικών της χώρας και την ανάκτηση της χαμένης ανταγωνιστικότητας. Αναπόφευκτα θα έχει συνέπειες στο βιοτικό επίπεδο, το οποίο θα πρέπει να προσαρμοστεί στις παραγωγικές ικανότητες της χώρας, δηλαδή στην αρχή τουλάχιστον προς τα κάτω. Δεν υπάρχουν εύκολες ή ανώδυνες λύσεις.

Ενδεχόμενη αποτυχία θα σημάνει είτε χρεοκοπία, με απρόβλεπτες συνέπειες για την οικονομία, την κοινωνική ειρήνη και τη δυνατότητα προάσπισης των εθνικών συμφερόντων, είτε στην καλύτερη των περιπτώσεων μια παρατεταμένη ύφεση με τη χώρα να σέρνεται αδύναμη να διαχειριστεί χρόνια προβλήματα και παθογένειες. Μερικοί αρέσκονται να επαναλαμβάνουν ότι οι δημοκρατίες δεν γνωρίζουν αδιέξοδα. Ωραία ακούγεται, αλλά θυμίζει παραμύθι για μικρά παιδιά.

Επιθυμητή η ευρεία συναίνεση σε εποχές κρίσης, αλλά η έξοδος από αυτήν προϋποθέτει συνήθως δύσκολες επιλογές, ρήξεις και τομές. Είναι ιδιαίτερα λεπτή και ευαίσθητη η ισορροπία ανάμεσα στα δύο. Για παράδειγμα, πώς θα γίνουν δεκτά από την κοινωνία τα μέτρα λιτότητας, αν δεν καταστεί σαφές ότι άρχισαν επιτέλους να πληρώνουν και οι επώνυμοι φοροκλέφτες ή ότι τερματίζεται η ασυδοσία οργανωμένων συμφερόντων, περισσότερο ή λιγότερο επώνυμων, που κρατούν για χρόνια όμηρο το κράτος και το πολιτικό σύστημα με μεθόδους ευρέως γνωστές στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ; Φτάνει όμως να μπορείς να ξεχωρίσεις ανάμεσα στη διαπλοκή και την υγιή επιχειρηματικότητα, αποφεύγοντας έτσι τα εύκολα αναθέματα ενάντια στη λεγόμενη πλουτοκρατία.

Αν επισκεφτείτε τους κομματικούς καφενέδες στα πανεπιστήμια της χώρας και στη συνέχεια μπείτε στα αμφιθεάτρα, όπου γίνονται τα μαθήματα συχνά με μικρή προσέλευση φοιτητών, θα ανακαλύψετε μέρος τουλάχιστον του πολιτικού προβλήματος της χώρας - αρχίζει νωρίς, από το σχολείο. Θα καταλάβετε επίσης με ποιους μπορεί να γίνει η αλλαγή. Το κομματικό σύστημα στη χώρα είναι βαριά άρρωστο. Σε άλλες χώρες στο παρελθόν, μια μεγάλη κρίση οδήγησε σε ριζική ανανέωση του πολιτικού προσωπικού - αν και όχι πάντοτε προς το καλύτερο.

Σίγουρα χρειάζονται αναπτυξιακά μέτρα, μόνον που πολλοί φαίνεται να έχουν στο μυαλό τους λεφτά που δεν υπάρχουν. Αναπτυξιακά μέτρα για την Ελλάδα σημαίνει κυρίως μείωση της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς, κράτος δικαίου, ορθολογική διαχείριση του δημόσιου πλούτου, ριζική μεταρρύθμιση στην παιδεία, υγιής ανταγωνισμός σε κλάδους όπου κυριαρχούν οργανωμένες συντεχνίες και συμφέροντα. Δεν πρέπει όμως να έχουμε καμιά αυταπάτη. Αυτού του είδους τα αναπτυξιακά μέτρα θα συναντήσουν σθεναρή αντίσταση από τους βολεμένους - και είναι πολλοί, σε όλους τους χώρους. Ετσι άλλωστε κέρδιζε μέχρι χθες το χρεοκοπημένο μας σύστημα ευρύτερη κοινωνική αποδοχή, αν όχι απλώς ανοχή.

Θα πρέπει να κτιστούν νέες κοινωνικές συμμαχίες που ξεπερνούν παρωχημένα κομματικά σύνορα, που δίνουν πρωτεύοντα ρόλο στις νεότερες γενιές. Να κινητοποιηθούν δυνάμεις που βρέθηκαν για χρόνια στο περιθώριο της δημόσιας ζωής, να δοθεί προοπτική και όραμα σε μια κοινωνία που, ως επί το πλείστον, ιδιωτεύει.

Θα χρειαστεί με άλλα λόγια να αλλάξουν πολλά και με τρόπο ουσιαστικό για να μη μείνουν στο τέλος τα ίδια, αναιρώντας έτσι την περίφημη ρήση του Κόμη της Λαμπεντούζα. Δεν αντέχουμε άλλο μια από τα ίδια!

* Ο κ. Λ. Τσούκαλης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Η άθραυστη αλυσίδα των «αντιποίνων»

Παντελής Μπουκάλας, 2024-04-16

Στην επαληθευμένη από αμερόληπτες πηγές Ιστορία, το δόγμα...

Θόδωρος Τσίκας

Ιράν-Ισραήλ: Γόητρο, προσχήματα και ισορροπίες

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-14

Είναι γνωστό ότι το καθεστώς των φανατικών μουλάδων του...

Το δίλημμα της Τεχεράνης

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-08

H ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας βρίσκεται σε ένα άβολο...

Πώς απαντούν στην Ακροδεξιά τα άλλα κόμματα

Ξένια Κουναλάκη, 2024-04-04

Aπό την εποχή της ανόδου της Χρυσής Αυγής τα συστημικά κόμματα...

Η ατιμωρησία των ελίτ

Τάσος Παππάς, 2024-04-01

Αντιγράφω από τη στήλη «ΕΝΑ ΒΛΕΜΜΑ» στις Νησίδες της «Εφημερίδας...

Το νέο τουρκικό παζλ

Βαγγέλης Αρεταίος, 2024-04-01

Η «έκπληξη του CHP», όπως λένε από χθες το βράδυ Τούρκοι αναλυτές,...

Θόδωρος Τσίκας

Τουρκία: διαμαρτυρία για οικονομία και φθορά εξουσίας

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-01

Ακόμα μια φορά, η οικονομία έπαιξε ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις....

Διονύσης Τεμπονέρας

Άνθρακες ο θησαυρός της αύξησης του κατώτατου μισθού

Διονύσης Τεμπονέρας, 2024-03-28

Ανακοινώνεται στο υπουργικό συμβούλιο η αύξηση του κατώτατου...

Κουράστηκαν να λιβανίζουν

Τάσος Παππάς, 2024-03-26

Οταν τα μέσα ενημέρωσης όλων των κατηγοριών είναι ιμάντες...

Κώστας Καλλίτσης

Η κυριαρχία της Ν.Δ

Κώστας Καλλίτσης, 2024-03-23

Κάτι, αλήθεια, συμβαίνει εδώ; Μια πρόχειρη απάντηση θα ήταν...

Μερικές σκέψεις για τον «νέο κύκλο» του ΣΥΡΙΖΑ

Θανάσης Καρτερός, 2024-03-17

Για να πούμε την αλήθεια, δεν είναι εύκολο να συνηθίσει...

Πανηγυρίζοντας επί των ερειπίων του ΕΣΥ

Παντελής Μπουκάλας, 2024-03-17

Σημείο πρώτο: Με τις λέξεις μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε:...

×
×