Ο αστάθµητος παράγων

Χωρίς πολιτική οι αγορές γίνονται επικίνδυνες

Ελίζα Παπαδάκη, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2011-03-02

Αφότου ξέσπασε η κρίση του ελληνικού δηµόσιου χρέους, αφότου δηλαδή πριν από δεκαπέντε µήνες πρωτοδιαφάνηκε ο κίνδυνος να γίνει ανέφικτη η αναχρηµατοδότησή του µε νέο δανεισµό, υπήρχε ένας αστάθµητος παράγων: η συµπεριφορά των λεγόµενων «αγορών», των τραπεζών, ασφαλειών και επενδυτικών κεφαλαίων ανά τον κόσµο που ανέκαθεν αγόραζαν οµόλογα κρατών – όσων κρατών θεωρούνταν τουλάχιστον ανεπτυγµένα και σταθερά – ως µια τοποθέτηση ασφαλή, οπωσδήποτε ασφαλέστερη από τοποθετήσεις σε µετοχές ή σε σύνθετα χρηµατοπιστωτικά προϊόντα, αλλά και τα εµπορεύονταν στη συνέχεια. Την εδραιωµένη σιγουριά κλόνισε η ελληνική περίπτωση, η αποκάλυψη ότι το δηµόσιο έλλειµµά µας το 2009 ήταν πολύ υψηλότερο από όσο είχε υποτεθεί. Και αµέσως µετά έγινε αντιληπτός ο «διαρθρωτικός» χαρακτήρας του: ότι δεν προέκυψε από κάποια έκτακτα περιστατικά, όπως η ανάγκη να πληρωθούν πολλαπλάσια κοινωνικά επιδόµατα λόγω ύφεσης και ανεργίας στην Ισπανία π.χ., ή η διάσωση τραπεζών από τη χρεοκοπία στην Ιρλανδία· προήλθε από µια πάγια αναντιστοιχία ανάµεσα στα έσοδα και στις δαπάνες του ελληνικού κράτους, η οποία τώρα απλώς επιδεινώθηκε, έχοντας συσσωρεύσει εν τω µεταξύ ένα υπέρογκο χρέος, σε σχέση µε το ΑΕΠ το υψηλότερο της Ευρώπης. Εφόσον ανησυχούν ότι κινδυνεύουν να χάσουν τα λεφτά τους, οι επενδυτές, µε την επιθετική συµµετοχή και κερδοσκόπων πλέον, απαιτούν ολοένα υψηλότερα επιτόκια, τόκους που τελικά καµία οικονοµία δεν αντέχει να πληρώσει. Αυτό είναι το σενάριο της χρεοκοπίας.

Και εµείς να µην ήµασταν, κάπου αλλού θα ξεσπούσε η κρίση χωρίς αµφιβολία εφόσον, περισσότερο ή λιγότερο, παντού επιδεινώθηκε ο λόγος χρέους/ΑΕΠ µετά τη µεγάλη χρηµατοοικονοµική κρίση και ύφεση. Με ανοιχτά τα σοβαρά προβλήµατα του τραπεζικού τοµέα, τέλος στη διάδοχη κρίση του δηµόσιου χρέους στην ευρωζώνη δεν διακρίνεται: την πόρτα της Πορτογαλίας χτυπά αυτές τις ηµέρες, αλλά και η Βρετανία θα µπορούσε να απειληθεί, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία υποβαθµίζεται από τους οίκους αξιολόγησης. Το γεγονός ότι από εµάς ξεκίνησε, για να «µεταδοθεί» κατόπιν κλονίζοντας το ίδιο το κοινό νόµισµα, βαραίνει ακόµα, επηρεάζει – αρνητικά – ένα µεγάλο µέρος της ευρωπαϊκής κοινής γνώµης απέναντί µας. Καθώς τα πράγµατα όλο και δυσκολεύουν, ακούµε διαρκώς ισχυρισµούς πως θα µπορούσαµε να είχαµε αποφύγει τα σηµερινά δεινά. Η Νέα ∆ηµοκρατία µεµφόταν την κυβέρνηση γιατί δεν έσπευσε να δανειστεί πολύ µεγαλύτερα ποσά όταν τα spreads δεν είχαν φτάσει ακόµα σε απαγορευτικά επίπεδα ώστε να αποφύγει την Ε.Ε., το ∆ΝΤ, το Μνηµόνιο, την ύφεση που επακολούθησε. Παράλληλα επιχειρηµατικοί και τραπεζικοί κύκλοι έβρισκαν διστακτικά και ανολοκλήρωτα όσα µέτρα λαµβάνονταν. Μπορούσε όµως κανείς να προβλέψει στις 21 Ιανουαρίου πέρυσι, µόλις το spread των δεκαετών οµολόγων ξεπέρασε τις 300 µονάδες βάσης, ότι θα εξακολουθούσε ακάθεκτο να ανεβαίνει; Οτι το Πρόγραµµα Σταθερότητας µε τα πρώτα µέτρα συµπίεσης µισθών, το οποίο λίγες ηµέρες αργότερα θα εγκρινόταν στο Ecofin, οι εξαγγελίες επιπλέον µέτρων κατόπιν από το Καστελλόριζο και οι θετικές δηλώσεις των ευρωπαίων ηγετών, όλα θα αποδεικνύονταν ανεπαρκή; Μάιο πια οδηγηθήκαµε αναγκαστικά στη δανειακή συµφωνία. Αν είχε συναφθεί δυο - τρεις µήνες νωρίτερα, υποστηρίζουν αναλυτές, µαζί τους πρόσφατα ο τέως καγκελάριος της Γερµανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ, θα είχε κοστίσει το ένα τρίτο στην Ευρώπη· αντίστοιχα, υποθέτουµε, σε εµάς θα σήµαινε λιγότερη ύφεση, λιγότερες απώλειες εισοδηµάτων, λιγότερη ανεργία, καλύτερα δηµόσια οικονοµικά. Αφού πάντως η συµφωνία τηρείται σε γενικές γραµµές και για τρία χρόνια καλύπτει τις µεγάλες ανάγκες χρηµατοδότησης του ∆ηµοσίου, γιατί δεν περιµένουµε απλώς 12 - 18 µήνες ώσπου να δηµιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες για να δανειστούµε πάλι από την αγορά, όπως προβλέφθηκε αρχικά; Χρηµατοδότηση όµως χρειάζεται και ο ιδιωτικός τοµέας, η ύφεσή µας βάθυνε και λόγω «µετάδοσης» από Ιρλανδία και Ιβιρική, σύµφωνα µε την έκθεση Ντερόος, οι αγορές παραµένουν καθοριστικές. Αρνητικό διαµορφωνόταν τελευταία το κλίµα. Η κυβέρνηση Μέρκελ φάνηκε να σκληραίνει υπό την πίεσηισχυρών παραγόντων της Γερµανίας, της Μπούντεσµπανκ, συντηρητικών πανεπιστηµιακών, κάποιων επιχειρηµατικών φορέων: να υπαναχωρεί από δική τηςαρχικά ιδέα (του υπουργείου Οικονοµικών τουΒόλφγκανγκ Σόιµπλε) για επαναγορά υποτιµηµένων οµολόγων µέσω τουευρωπαϊκού µηχανισµού στήριξης, να απορρίπτει ευνοϊκότερα επιτόκια για τις υπερχρεωµένες χώρες, τα ευρωοµόλογα, κάθε µορφή αλληλεγγύης στην αντιµετώπιση του χρέους. Το δόγµαότι οι αγορές καλύτερα λύνουν το πρόβληµα απέκρουε ωστόσο ο επικεφαλής του προσωρινού Ταµείου Κλάους Ρέγκλινγκ, θυµίζοντας τις αποτυχίες στην κρίση που δικαιολογούν δηµόσιες παρεµβάσεις. Και ο επίτροπος Ολι Ρεν έδειξε να ανταποκρίνεται στο αίτηµα της νεοεκλεγµένης κυβέρνησης της Ιρλανδίας να µειωθεί το δυσβάστακτο επιτόκιο τουευρωδανείου της. Τον Μάρτιο οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να αποφασίσουν αποτελεσµατικές πολιτικές για την κρίση του χρέους. Αν αποτύχουν, οι αγορές θα γίνουν επικίνδυνες...

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Οικονομία-Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Τί έμαθε ο αγρότης;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-18

Ποιο είναι το πρόβλημα της αγροτικής μας οικονομίας; Αν...

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

24ωρη ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ της ΓΣΕΕ στις 17 Απριλίου

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-01-31

Η απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ το περασμένο...

Κώστας Καλλίτσης

Στην Ευρώπη, θέλουμε βιομηχανία;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-28

Πριν βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά, διαβάστε δύο σημαντικές...

Κώστας Καλλίτσης

Ελντοράντο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-14

Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει ανοδικά τινάγματα ήδη από το...

Κώστας Καλλίτσης

Κυκλοφορεί και παράγει ευφορία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-30

Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την...

Μάνος Ματσαγγάνης

Φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της πορείας της ελληνικής οικονομίας

Μάνος Ματσαγγάνης, 2023-12-30

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές...

Από πού να ξεκινήσουμε για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Γεωργία Καπλάνογλου, 2023-12-29

Η αλήθεια είναι πως μόλις αρχίζει η συζήτηση για το φορολογικό...

Κώστας Καλλίτσης

Κυριαρχία και αστάθεια

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-24

Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα...

Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Κώστας Καλλίτσης

Χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν περπατάει…

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-19

Αν δεν γίνουν μεταρρυθμίσεις τώρα, πότε άραγε θα γίνουν;...

Κώστας Καλλίτσης

Μας αρέσει η φοροδιαφυγή;

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-05

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε καταλήξει στον πόλεμο κατά της...

×
×