Στην Ευρώπη δεν αποφασίζουμε μόνοι μας

Ελίζα Παπαδάκη, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2011-11-02

Η βαθιά οικονομική κρίση που βασανίζει την ελληνική κοινωνία δύο χρόνια τώρα απειλεί να διαλύσει την ίδια τη συνοχή της. Ολο και περισσότερο αντίπαλα επιμέρους συμφέροντα τείνουν να συγκρούονται έξω από κανόνες. Σπανιότερα μεταξύ τους, οι αγρότες της Κρήτης με τους ναυτεργάτες είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα, που διευθετήθηκε μάλιστα καλά, επιτρέποντας ένα αισιόδοξο συμπέρασμα: ότι όταν έρθουν αντιμέτωπες δύο συγκεκριμένες επιδιώξεις, η ανάγκη των παραγωγών να μεταφερθούν τα προϊόντα τους για να πουληθούν πριν σαπίσουν, μόνος τρόπος να αμειφθούν για τη δουλειά τους, να εξασφαλίσουν ένα εισόδημα, και η ανάγκη των εργαζομένων να πιέσουν τους εφοπλιστές για τη συλλογική σύμβαση στα καράβια, για να εξασφαλίσουν το δικό τους εισόδημα, ίσως μπορεί να κατανοηθεί τι παίζεται και να επιλεγεί το καλύτερο, ή τουλάχιστον το λιγότερο κακό για τις δύο πλευρές αθροιστικά… Τέτοιες αναγκαίες αντιπαραθέσεις όμως λίγες οργανώθηκαν. Αυτό που κυριαρχεί είναι πλήθος αντίπαλα συμφέροντα, με ανταγωνιστικές επιδιώξεις, να στρέφονται όλα μαζί ενάντια στο κράτος, στην κυβέρνηση, στην τρόικα – άρα και στην Ευρωπαϊκή Ενωση στη σημερινή πολιτική της υπόσταση. Η σύγκρουση γίνεται ολοένα σφοδρότερη, διεξάγεται έξω από κανόνες, τυφλά, χωρίς καμία ρεαλιστική προοπτική. Η οικονομική κρίση έχει προσλάβει έτσι ευρύτερες διαστάσεις, συμπυκνώνεται εντέλει σε μια καθολική κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και το πολιτικό σύστημα.

Η κατάσταση έχει γίνει εξαιρετικά επικίνδυνη. Η απειλή μιας πραγματικής καταστροφής είναι άμεση: να τιναχτεί στον αέρα η κατ’ αρχήν συμφωνία της ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής, η οποία, κάτω από όρους και προϋποθέσεις που έμενε ακόμα να διευκρινισθούν και πάντως να επιβεβαιωθούν στην πράξη, θα εξασφάλιζε τη συνέχιση, φειδωλά οπωσδήποτε, μιας απ’ έξω χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας για μια δεκαετία∙ να οδηγηθεί ως εκ τούτου η χώρα σε ανεξέλεγκτη χρεοκοπία∙ να εξαναγκαστεί, χωρίς ξένους πόρους πια, σε έξοδο από το ευρώ∙ και τότε να προσγειωθούν απότομα παραγωγικές δραστηριότητες, εισοδήματα και απασχόληση σε επίπεδα δραστικά χαμηλότερα από τα τωρινά, να γνωρίσουμε μια φτώχεια ασύλληπτη για τις μεταπολιτευτικές γενιές. Η ανάσχεση της απειλής απαιτεί επιτακτικά πια μεγάλες πολιτικές πρωτοβουλίες, ισχυρές και ενωτικές, ικανές να αποκαταστήσουν μια κοινωνική εμπιστοσύνη. Αλλά ποιες θα μπορούσαν να είναι αυτές;

Αν υπήρχε τρόπος να απομονωθεί η ελληνική εσωτερική κοινωνική δυναμική, η προχθεσινή πρόταση του Πρωθυπουργού για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος θα ενείχε μεν τον σοβαρό κίνδυνο της απόρριψης στην περίπτωση που στους περισσότερους πολίτες θα επικρατούσε η οργή και η αγανάκτηση για τα όσα υφίστανται∙ εφόσον όμως το «ναι» θα κέρδιζε με σημαντική πλειοψηφία, θα είχε εκφραστεί δημοκρατικά η λαϊκή βούληση υπέρ της παραμονής της χώρας στο ευρώ, άρα και υπέρ ενός μακροχρόνιου οικονομικού προγράμματος όπως το επιτάσσει σήμερα η συμμετοχή στην Ευρώπη, με όλο το κόστος που συνεπάγεται∙ οι αντιτιθέμενες μειοψηφίες θα εξασθενούσαν καθώς θα έχαναν σε νομιμοποιητικό έρεισμα στην κοινωνία. Αυτή ήταν η «ζαριά» του Γιώργου Παπανδρέου. Μόνο που, ακριβώς επειδή η Ελλάδα είναι μέλος της ευρωζώνης, ορθάνοιχτης, με τη σειρά της, στις παγκόσμιες αγορές, κάθε ενέργεια τέτοιας εμβέλειας σ’ εμάς εδώ επηρεάζει σφοδρά όλες τις άλλες οικονομίες. Καν η εξαγγελία τέτοιας ενέργειας. Το είδαμε κιόλας χτες, με τα Χρηματιστήρια να πέφτουν σε Ανατολή και Δύση, με το ευρώ να υποχωρεί, με τις μετοχές ευρωπαϊκών τραπεζών ιδίως να καταρρέουν πάλι. Το είδαμε επίσης στις ανήσυχες και αυστηρές πρώτες πολιτικές αντιδράσεις από την Ευρώπη, στον διεθνή Τύπο: «Το ελληνικό δημοψήφισμα για το πρόγραμμα διάσωσης απειλεί το ευρώ» ο πρώτος τίτλος στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde». Από την πρώτη στιγμή επισημάνθηκε άλλωστε ότι η δανειακή σύμβαση που θα κρινόταν στο δημοψήφισμα ακόμα δεν υφίσταται, χρειάζονται πολύπλοκες διαπραγματεύσεις για να καταρτισθεί – ως το τέλος του έτους, προβλεπόταν. Πώς να ευοδωθούν διαπραγματεύσεις υπό την αίρεση της απόρριψης;

Οξύτατες αρνητικές αντιδράσεις εκφράζονται ωστόσο και εντός της χώρας, στο εσωτερικό του ίδιου του ΠΑΣΟΚ. Μένουν άρα οι εκλογές. Πώς θα επαληθευθούν όμως τα αποφθέγματα ότι «οι δημοκρατίες δεν γνωρίζουν αδιέξοδα», ότι τη λύση δίνει «η ετυμηγορία του κυρίαρχου λαού», όταν ολοκληρωμένα προγράμματα που να απαντούν στο πρόβλημα της χώρας, που να ανοίγουν τη δύσκολη προοπτική για το αύριο απουσιάζουν παντελώς, όταν, αντίθετα, το μεν ΠΑΣΟΚ επικρίνεται για την αποτυχία της διακυβέρνησής του, τα δε κόμματα της αντιπολίτευσης περιορίζονται δύο χρόνια τώρα σε εξωπραγματικές προτάσεις επειδή ακούγονται πιο ευχάριστες στους ψηφοφόρους τους; Χρόνος δεν υπάρχει. Με την καταστροφή επί θύραις θα δούμε τις ισχυρές και ενωτικές πολιτικές πρωτοβουλίες που χρειαζόμαστε;

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Ευρωπαϊκή Ένωση

Θα αυτοτραυματιστεί η Ευρώπη;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-03

«Ευρώπη θα γίνουμε»! Στα ελληνικά ακούγεται θετικό, κάτι...

Π.Κ. Ιωακειμίδης

9+1 Ερωτήσεις - απαντήσεις για το Βέτο στην Ευρώπη

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2023-12-23

Είναι το πολιτικά πιο ευαίσθητο θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση...

Το μπούνκερ είναι αδιαπέραστο

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-11-18

Μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης,...

Κώστας Καλλίτσης

Το διπλό χάσμα της Ευρώπης

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-12

Οτι η Ευρωπαϊκή Ενωση φλερτάρει με την ύφεση, δεν ήταν άγνωστο....

Σωτήρης Βαλντέν

Η νέα διεύρυνση της ΕΕ και το μέλλον της Ευρώπης

Σωτήρης Βαλντέν, 2023-09-07

Όταν πέρσι τον Ιούνιο οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφάσισαν...

Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ευρωεκλογές του 2024

Μανώλης Σπινθουράκης, 2023-06-28

Οπως πολύ σωστά είπε την Κυριακή ο Αλέξης Τσίπρας, το επόμενο...

Λόγια, λόγια, λόγια. Παχιά

Τάσος Παππάς, 2023-06-21

Στα ψιλά πέρασε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε...

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 2023-06-15

Στο πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου, εκεί όπου η αφρικανική...

Η συμφωνία για το μεταναστευτικό στην ΕΕ κι ένα ακόμη ναυάγιο

Λευτέρης Παπαγιαννάκης, 2023-06-15

Είναι η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το Σύμφωνο...

Κώστας Καλλίτσης

Η αφύπνιση της Κομισιόν

Κώστας Καλλίτσης, 2023-05-27

Να που άρχισε να βρίσκει τη φωνή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή!...

Η ανατροπή του κοινωνικού από το ατομικό στην Ευρώπη

Σάββας Γ. Ρομπόλης*, Βασίλειος Γ. Μπέτσης**, 2023-04-15

Η στρατηγική μετάβαση και ανατροπή του κοινωνικού από το...

Ποια Ευρώπη, ποια χειραφέτηση;

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-04-14

Τα οράματα για στρατηγική χειραφέτηση της Ευρώπης από τις...

×
×