Μια ακόμη Συνταγματική Αναθεώρηση
Δημήτρης Χατζησωκράτης, Θεσσαλονίκη, Δημοσιευμένο: 2006-01-09
Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση και δεν μπορεί να εντάσσεται απλώς σε ένα τακτικό σχεδιασμό της οποιαδήποτε κυβέρνησης.
Εξηγούμαι: Ο πρωθυπουργός της χώρας οφείλει να δώσει πειστικές εξηγήσεις για το τι ακριβώς στοχεύει να κάνει στον καταστατικό χάρτη της χώρας πέντε χρόνια μετά την συναινετική (δεν μπορούσε να γίνει και διαφορετικά) αναθεώρηση 100 διατάξεων το 2001. Το ότι αυτή καθοδηγήθηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί πειστικό επιχείρημα. Ούτε βεβαίως και το ότι πρέπει να εναρμονιστεί το άρθρο 14 περί «βασικού μετόχου» μετά το φιάσκο με τη νέα ρύθμιση! Κάποιες
υποσημειώσεις για την περιβαλλοντική προστασία και τις δασικές εκτάσεις καθώς και τα μη κρατικά πανεπιστήμια αποτελούν αναμφισβήτητα σημαντικές ρυθμίσεις με ιδιαίτερες επιπτώσεις αλλά δεν είναι από μόνες τους πειστικές για να ξεκινήσει μια διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης. Η υποχρέωση για πειστικότερα επιχειρήματα για την πρωθυπουργική πρωτοβουλία παραμένει. Άλλως η κατηγορία, ότι σκοπός του εγχειρήματος είναι η μετάθεση του πολιτικού ενδιαφέροντος από τις «μεταρρυθμίσεις» στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο, που από το 2006 θα αρχίσουν εφαρμοζόμενες να έχουν τις ιδιαιτέρως δυσμενείς για τους εργαζόμενους συνέπειές τους, θα έχει ισχυρά βάθρα.
Από την πλευρά μας τώρα, ως ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ, ξεκινούμε από το πρόδηλο. Θεωρούμε δηλαδή ότι η όποια συνταγματική αναθεώρηση εκφράζει ένα δεδομένο συσχετισμό δυνάμεων καθώς και τις κυρίαρχες τάσεις του πολιτικού συστήματος τη δεδομένη περίοδο. Το πολιτικό και κοινωνικό εκκρεμές την περίοδο αυτή είναι προς τη συντηρητική πλευρά και οι συγκλίσεις των δυνάμεων του δικομματισμού κατά το μάλλον ή ήττον προς τα προτάγματα του νεοφιλελευθερισμού θα γίνουν. Γι’ αυτό ήταν εκτός της πολιτικής μας ατζέντας και των προτεραιοτήτων η συνταγματική αναθεώρηση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα παραμείνουμε μακριά από τη συζήτηση και τις όλες διαδικασίες της αναθεώρησης. Ο διάλογος όταν θα ανοίξει θα δώσει τη δυνατότητα- πέρα από τις αρχικές προθέσεις των εμπνευστών- να αναδειχθούν τα κεντρικά ζητήματα και οι βαθιές μεταρρυθμιστικές τομές που έχει ανάγκη ο τόπος προκειμένου να υπάρξει αποκέντρωση εξουσιών, ριζική ανακατανομή εξουσιών, θεσμική συμμετοχή των πολιτών και αποτελεσματικοί κοινωνικοί έλεγχοι της πολιτικής. Και αυτός ο διάλογος θα επιδιώξουμε να μην περιοριστεί στη βουλή και σε κάποιους κύκλους συνταγματολογούντων αλλά να πάρει τις ευρύτερες δυνατές διαστάσεις.
Είμαστε θεωρητικά και πολιτικά προετοιμασμένοι για μια εφ΄όλης της συνταγματικής ύλης συζήτησης και πολύ περισσότερο έτοιμοι για συζήτηση και επιδίωξη αλλαγών για ζητήματα που υπάρχει κοινωνική πλειοψηφία αλλά δεν μπορεί να εκφραστεί μπλοκαρισμένη από το πολιτικό σύστημα.
Πεδία, όπου θα εστιάσουμε ιδιαιτέρως την προσοχή μας, αποτελούν η ρύθμιση των σχέσεων κράτους και εκκλησίας στην κατεύθυνση του διαχωρισμού τους, η περιφερειακή συγκρότηση του κράτους, η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως πάγιο εκλογικό σύστημα, η διεύρυνση του ελεγκτικού ρόλου της Βουλής, η διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, η ενίσχυση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και η προστασία της ιδιωτικής ζωής του ατόμου από τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, η ενίσχυση των δημοψηφισμάτων και η δυνατότητα διεξαγωγής τους και με πρωτοβουλία πολιτών, η επιδίωξη της πλήρους απασχόλησης και η κατοχύρωση του δικαιώματος όλων των πολιτών σε ένα ελάχιστο εγγυημένο μισθό και σύνταξη.
Στη Βουλή δεν διαθέτουμε τον απαιτούμενο αριθμό των 50 βουλευτών για να καταθέσουμε αυτοτελώς μια ολοκληρωμένη πρόταση αναθεώρησης. Θα επιδιώξουμε όμως σε κάθε περίπτωση την διασφάλιση των 50 υπογραφών και άλλων κομμάτων προκειμένου να τεθούν προς συζήτηση επίμαχα ζητήματα.
Εξηγούμαι: Ο πρωθυπουργός της χώρας οφείλει να δώσει πειστικές εξηγήσεις για το τι ακριβώς στοχεύει να κάνει στον καταστατικό χάρτη της χώρας πέντε χρόνια μετά την συναινετική (δεν μπορούσε να γίνει και διαφορετικά) αναθεώρηση 100 διατάξεων το 2001. Το ότι αυτή καθοδηγήθηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί πειστικό επιχείρημα. Ούτε βεβαίως και το ότι πρέπει να εναρμονιστεί το άρθρο 14 περί «βασικού μετόχου» μετά το φιάσκο με τη νέα ρύθμιση! Κάποιες
υποσημειώσεις για την περιβαλλοντική προστασία και τις δασικές εκτάσεις καθώς και τα μη κρατικά πανεπιστήμια αποτελούν αναμφισβήτητα σημαντικές ρυθμίσεις με ιδιαίτερες επιπτώσεις αλλά δεν είναι από μόνες τους πειστικές για να ξεκινήσει μια διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης. Η υποχρέωση για πειστικότερα επιχειρήματα για την πρωθυπουργική πρωτοβουλία παραμένει. Άλλως η κατηγορία, ότι σκοπός του εγχειρήματος είναι η μετάθεση του πολιτικού ενδιαφέροντος από τις «μεταρρυθμίσεις» στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο, που από το 2006 θα αρχίσουν εφαρμοζόμενες να έχουν τις ιδιαιτέρως δυσμενείς για τους εργαζόμενους συνέπειές τους, θα έχει ισχυρά βάθρα.
Από την πλευρά μας τώρα, ως ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ, ξεκινούμε από το πρόδηλο. Θεωρούμε δηλαδή ότι η όποια συνταγματική αναθεώρηση εκφράζει ένα δεδομένο συσχετισμό δυνάμεων καθώς και τις κυρίαρχες τάσεις του πολιτικού συστήματος τη δεδομένη περίοδο. Το πολιτικό και κοινωνικό εκκρεμές την περίοδο αυτή είναι προς τη συντηρητική πλευρά και οι συγκλίσεις των δυνάμεων του δικομματισμού κατά το μάλλον ή ήττον προς τα προτάγματα του νεοφιλελευθερισμού θα γίνουν. Γι’ αυτό ήταν εκτός της πολιτικής μας ατζέντας και των προτεραιοτήτων η συνταγματική αναθεώρηση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα παραμείνουμε μακριά από τη συζήτηση και τις όλες διαδικασίες της αναθεώρησης. Ο διάλογος όταν θα ανοίξει θα δώσει τη δυνατότητα- πέρα από τις αρχικές προθέσεις των εμπνευστών- να αναδειχθούν τα κεντρικά ζητήματα και οι βαθιές μεταρρυθμιστικές τομές που έχει ανάγκη ο τόπος προκειμένου να υπάρξει αποκέντρωση εξουσιών, ριζική ανακατανομή εξουσιών, θεσμική συμμετοχή των πολιτών και αποτελεσματικοί κοινωνικοί έλεγχοι της πολιτικής. Και αυτός ο διάλογος θα επιδιώξουμε να μην περιοριστεί στη βουλή και σε κάποιους κύκλους συνταγματολογούντων αλλά να πάρει τις ευρύτερες δυνατές διαστάσεις.
Είμαστε θεωρητικά και πολιτικά προετοιμασμένοι για μια εφ΄όλης της συνταγματικής ύλης συζήτησης και πολύ περισσότερο έτοιμοι για συζήτηση και επιδίωξη αλλαγών για ζητήματα που υπάρχει κοινωνική πλειοψηφία αλλά δεν μπορεί να εκφραστεί μπλοκαρισμένη από το πολιτικό σύστημα.
Πεδία, όπου θα εστιάσουμε ιδιαιτέρως την προσοχή μας, αποτελούν η ρύθμιση των σχέσεων κράτους και εκκλησίας στην κατεύθυνση του διαχωρισμού τους, η περιφερειακή συγκρότηση του κράτους, η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως πάγιο εκλογικό σύστημα, η διεύρυνση του ελεγκτικού ρόλου της Βουλής, η διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, η ενίσχυση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και η προστασία της ιδιωτικής ζωής του ατόμου από τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, η ενίσχυση των δημοψηφισμάτων και η δυνατότητα διεξαγωγής τους και με πρωτοβουλία πολιτών, η επιδίωξη της πλήρους απασχόλησης και η κατοχύρωση του δικαιώματος όλων των πολιτών σε ένα ελάχιστο εγγυημένο μισθό και σύνταξη.
Στη Βουλή δεν διαθέτουμε τον απαιτούμενο αριθμό των 50 βουλευτών για να καταθέσουμε αυτοτελώς μια ολοκληρωμένη πρόταση αναθεώρησης. Θα επιδιώξουμε όμως σε κάθε περίπτωση την διασφάλιση των 50 υπογραφών και άλλων κομμάτων προκειμένου να τεθούν προς συζήτηση επίμαχα ζητήματα.
