Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως
Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2016-07-02
«Η αναθεώρηση του Συντάγματος έπρεπε να είχε ήδη δρομολογηθεί από το 2013, όταν δηλαδή έληξε η προβλεπόμενη πενταετία από την προηγούμενη (2008).
Ωστόσο κανένα κόμμα, παρά τις μεγαλόστομες σχετικές εξαγγελίες, δεν ανέλαβε τη σχετική πρωτοβουλία, η οποία απαιτεί απλώς πρόταση 50 τουλάχιστον βουλευτών.
Ο λόγος είναι, κατ΄εμέ, πολύ απλός και συνοψίζεται στο ότι από το πρόγραμμά τους απουσίαζε πλήρως μια ολοκληρωμένη και επεξεργασμένη συνταγματική πολιτική.
Αν και αυτό ισχύει εν πολλοίς και σήμερα, πιστεύω ότι η σχετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως, χωρίς μεμψιμοιρίες, διότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν διεξάγεται σε συνθήκες θερμοκηπίου και με τακτικισμούς, ένθεν κακείθεν, που μετατρέπουν την πολιτική σε μικροπολιτική.
Οσο για το τι θα μπορούσε να αλλάξει, υπάρχουν πέντε βασικές κατηγορίες:
Η πρώτη περιλαμβάνει τις αλλαγές που σηματοδοτούν τη ρήξη με τον βαθύτατο κρατικοοικονομικό "αθεστωτισμό".
Αυτές αφορούν αφ’ ενός μεν την εξάλειψη των ποικίλων προνομίων των μελών των τριών εξουσιών, που αναγορεύουν τους κατόχους τους σε μια στεγανοποιημένη ελίτ, αποκομμένη από τα προβλήματα και τις αγωνίες των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, αφ’ ετέρου δε την καταπολέμηση των υπόγειων αθέμιτων συναλλαγών του πολιτικού προσωπικού με ποικίλα διαπλεκόμενα –οικονομικά και "μιντιακά"– συμφέροντα.
Μιλώ για επιβολή πλήρους διαφάνειας της οικονομικής και επικοινωνιακής ενίσχυσης κομμάτων, αυτοδιοικητικών συνδυασμών και υποψηφίων, καθώς και συνολική, πλουραλιστική και εκ βάθρων αναρρύθμιση του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου, με ταυτόχρονη ριζική αναδιοργάνωση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά τις αλλαγές που αποσκοπούν στην υπεράσπιση των πανταχόθεν βαλλόμενων κοινωνικών κατακτήσεων, με κύριους άξονες αφ’ ενός τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων (μέσω της συνταγματικής κατοχύρωσης ενός εγγυημένου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης που θα ενισχύσει τον πυρήνα τους) και αφ’ ετέρου τη θωράκιση, με επιλεγμένες παρεμβάσεις, των εργασιακών δικαιωμάτων, ώστε να αποτραπεί, χωρίς εμμονή σε συντεχνιακές στρεβλώσεις, η γενικευμένη και στοχευμένη προσπάθεια μιας ριζικής ανατροπής των εργασιακών σχέσεων.
Η τρίτη κατηγορία αφορά τις αλλαγές που σχετίζονται με την ολοκλήρωση αλλά και τη θωράκιση του δημοκρατικού χαρακτήρα του πολιτεύματος.
Αυτό μπορεί να γίνει με δημιουργία θεσμών άμεσης πολιτικής συμμετοχής και φυσικά με τη συνταγματικής επιβολής ενός μίνιμουμ δημοκρατικών εσωκομματικών διαδικασιών στα κόμματα, τα οποία μάλιστα πρέπει πλέον να ελέγχονται και δικαστικά (επί ποινή αποκλεισμού τους από τις εκλογές) όταν παρεκτρέπονται προς επικίνδυνες για τη δημοκρατία ατραπούς.
Επίσης, στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η συνακόλουθη καθιέρωση Συνταγματικού Δικαστηρίου, για τον δικαστικό έλεγχο όχι μόνον της εν γένει δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων αλλά και ορισμένων "κυβερνητικών πράξεων", όπως για παράδειγμα οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου και το Δημοψήφισμα, που εκφεύγουν σήμερα σκανδαλωδώς του δικαστικού ελέγχου συνταγματικότητας.
Επεται ο εξορθολογισμός της λειτουργίας του πολιτεύματος με την επιλεκτική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ενδεχομένως δε και με την άμεση εκλογή του, με παράλληλη καθιέρωση Γερουσίας, αλλά και ενός μερικού ασυμβιβάστου μεταξύ της βουλευτικής και της υπουργικής ιδιότητας, κατά το πρότυπο της Αγγλίας.
Τέλος, έχουμε τον χωρισμό Κράτους και Ορθόδοξης Εκκλησίας, που σημαίνει, ταυτόχρονα, αποεκκλησιαστικοποίηση του κράτους και αποκρατικοποίηση της Εκκλησίας, με όρους, πάντως, σεβασμού και απόδοσης τιμής προς αυτήν, λόγω της συμβολής της στη διαμόρφωση της εθνικής και πολιτισμικής μας ταυτότητας.
Οσο για τα πανεπιστήμια, μπροστά στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα της εκπαίδευσης, θα πρέπει να ρίξουμε το βάρος, πρώτον, στις συνταγματικές προδιαγραφές για την ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ, δεύτερον, στην αυστηρή εποπτεία τους και, τρίτον, στην πλήρη και σχεδιασμένη αξιοποίησή τους, ώστε να καταστήσουμε τη χώρα, σε επιλεγμένους τομείς, εκπαιδευτικό κέντρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου».
Ωστόσο κανένα κόμμα, παρά τις μεγαλόστομες σχετικές εξαγγελίες, δεν ανέλαβε τη σχετική πρωτοβουλία, η οποία απαιτεί απλώς πρόταση 50 τουλάχιστον βουλευτών.
Ο λόγος είναι, κατ΄εμέ, πολύ απλός και συνοψίζεται στο ότι από το πρόγραμμά τους απουσίαζε πλήρως μια ολοκληρωμένη και επεξεργασμένη συνταγματική πολιτική.
Αν και αυτό ισχύει εν πολλοίς και σήμερα, πιστεύω ότι η σχετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως, χωρίς μεμψιμοιρίες, διότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν διεξάγεται σε συνθήκες θερμοκηπίου και με τακτικισμούς, ένθεν κακείθεν, που μετατρέπουν την πολιτική σε μικροπολιτική.
Οσο για το τι θα μπορούσε να αλλάξει, υπάρχουν πέντε βασικές κατηγορίες:
Η πρώτη περιλαμβάνει τις αλλαγές που σηματοδοτούν τη ρήξη με τον βαθύτατο κρατικοοικονομικό "αθεστωτισμό".
Αυτές αφορούν αφ’ ενός μεν την εξάλειψη των ποικίλων προνομίων των μελών των τριών εξουσιών, που αναγορεύουν τους κατόχους τους σε μια στεγανοποιημένη ελίτ, αποκομμένη από τα προβλήματα και τις αγωνίες των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, αφ’ ετέρου δε την καταπολέμηση των υπόγειων αθέμιτων συναλλαγών του πολιτικού προσωπικού με ποικίλα διαπλεκόμενα –οικονομικά και "μιντιακά"– συμφέροντα.
Μιλώ για επιβολή πλήρους διαφάνειας της οικονομικής και επικοινωνιακής ενίσχυσης κομμάτων, αυτοδιοικητικών συνδυασμών και υποψηφίων, καθώς και συνολική, πλουραλιστική και εκ βάθρων αναρρύθμιση του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου, με ταυτόχρονη ριζική αναδιοργάνωση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά τις αλλαγές που αποσκοπούν στην υπεράσπιση των πανταχόθεν βαλλόμενων κοινωνικών κατακτήσεων, με κύριους άξονες αφ’ ενός τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων (μέσω της συνταγματικής κατοχύρωσης ενός εγγυημένου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης που θα ενισχύσει τον πυρήνα τους) και αφ’ ετέρου τη θωράκιση, με επιλεγμένες παρεμβάσεις, των εργασιακών δικαιωμάτων, ώστε να αποτραπεί, χωρίς εμμονή σε συντεχνιακές στρεβλώσεις, η γενικευμένη και στοχευμένη προσπάθεια μιας ριζικής ανατροπής των εργασιακών σχέσεων.
Η τρίτη κατηγορία αφορά τις αλλαγές που σχετίζονται με την ολοκλήρωση αλλά και τη θωράκιση του δημοκρατικού χαρακτήρα του πολιτεύματος.
Αυτό μπορεί να γίνει με δημιουργία θεσμών άμεσης πολιτικής συμμετοχής και φυσικά με τη συνταγματικής επιβολής ενός μίνιμουμ δημοκρατικών εσωκομματικών διαδικασιών στα κόμματα, τα οποία μάλιστα πρέπει πλέον να ελέγχονται και δικαστικά (επί ποινή αποκλεισμού τους από τις εκλογές) όταν παρεκτρέπονται προς επικίνδυνες για τη δημοκρατία ατραπούς.
Επίσης, στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η συνακόλουθη καθιέρωση Συνταγματικού Δικαστηρίου, για τον δικαστικό έλεγχο όχι μόνον της εν γένει δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων αλλά και ορισμένων "κυβερνητικών πράξεων", όπως για παράδειγμα οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου και το Δημοψήφισμα, που εκφεύγουν σήμερα σκανδαλωδώς του δικαστικού ελέγχου συνταγματικότητας.
Επεται ο εξορθολογισμός της λειτουργίας του πολιτεύματος με την επιλεκτική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ενδεχομένως δε και με την άμεση εκλογή του, με παράλληλη καθιέρωση Γερουσίας, αλλά και ενός μερικού ασυμβιβάστου μεταξύ της βουλευτικής και της υπουργικής ιδιότητας, κατά το πρότυπο της Αγγλίας.
Τέλος, έχουμε τον χωρισμό Κράτους και Ορθόδοξης Εκκλησίας, που σημαίνει, ταυτόχρονα, αποεκκλησιαστικοποίηση του κράτους και αποκρατικοποίηση της Εκκλησίας, με όρους, πάντως, σεβασμού και απόδοσης τιμής προς αυτήν, λόγω της συμβολής της στη διαμόρφωση της εθνικής και πολιτισμικής μας ταυτότητας.
Οσο για τα πανεπιστήμια, μπροστά στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα της εκπαίδευσης, θα πρέπει να ρίξουμε το βάρος, πρώτον, στις συνταγματικές προδιαγραφές για την ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ, δεύτερον, στην αυστηρή εποπτεία τους και, τρίτον, στην πλήρη και σχεδιασμένη αξιοποίησή τους, ώστε να καταστήσουμε τη χώρα, σε επιλεγμένους τομείς, εκπαιδευτικό κέντρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου».
