ΑΝΑΝΕΩΣΗ στη δράση
ΤΟΛΜΗ στην πολιτική
ΕΥΘΥΝΗ για την κοινωνία και τη χώρα
1. Στη Μέση Ανατολή το κορυφαίο γεγονός
Κορυφαίο γεγονός στο διεθνές σκηνικό είναι αναμφισβήτητα ο πόλεμος που ξέσπασε, με αφορμή την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, μέσα στο έδαφος του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Πρόκειται για μία εξέλιξη που από τους περισσότερους παράγοντες δεν θεωρείτο εφικτή, με τις έως τότε γνωστές δυνατότητες της Χαμάς.
Μέχρι τώρα το γυναικείο κίνημα αναδείκνυε αιτήματα ενάντια στην ενδοοικογενειακή βία και στις γυναικοκτονίες. Τώρα, μια νέα μορφή αναδεικνύεται όσον αφορά την ενδοοικογενειακή βία. Οι δύο πατροκτονίες που συνέβησαν στο τέλος του 2023 έχουν σχέση με την ενδοοικογενειακή βία.
Ενας 16χρονος, που δεχόταν κάθε μορφής βία από τον πατέρα του, βία που είχε ως αιτία και το διαζύγιο με τη σύζυγό του, αγανάκτησε και τον σκότωσε.
H ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ-ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ κάναμε τρία στελέχη, μέλη της Πολιτικής Γραμματείας, ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία να μετεξελιχθεί σε κόμμα της σύγχρονης Κεντροαριστεράς και ταυτόχρονα να πάρει στο συνέδριο την απόφαση ένταξης στην πολιτική ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών του
Ευρωκοινοβουλίου, όπως ήταν αναμενόμενο «τάραξε τα νερά». Και όχι μόνο τα εσωκομματικά, αλλά έγινε κεντρικό θέμα συζήτησης.
Τώρα είναι η ώρα ο ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία να κάνει μία μεγάλη επιλογή.
Να αποφασίσει καθαρά ότι στοχεύει να αποτελέσει το κόμμα της μεγάλης Κεντροαριστεράς, τον κύριο εκφραστή της μεγάλης Προοδευτικής Παράταξης στη χώρα μας, που εκφράζει και - κυρίως - ενώνει τους πολίτες από την Αριστερά μέχρι το Κέντρο που δεν ενσωματώνεται στη στρατηγική της συντηρητικής παράταξης.
Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται γενναίες αποφάσεις που θα σηματοδοτήσουν αυτή την επιλογή - και ουσιαστικά και συμβολικά - καθιστώντας εφικτό τον στόχο της κυβερνητικής προοπτικής.
Η αγάπη δεν είναι εγωισμός, κατοχή, κυριαρχία, παρερμηνευμένη περηφάνια. Η αγάπη, η πραγματική, είναι κάτι πολύ παραπάνω από σεβασμός: είναι δώρο, είναι δόσιμο, είναι ευαισθησία». Τον καθαρό λόγο του Προέδρου της Ιταλίας Σέρτζιο Ματαρέλα συμπλήρωσε ο Πάπας Φραγκίσκος: «Όποιος βλάπτει οποιαδήποτε γυναίκα βεβηλώνει τον Θεό». Οι δυο κορυφαίοι εκπρόσωποι της κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας στην Ιταλία δεν επέλεξαν τυχαία την καταγγελία των γυναικοκτονιών στα πρωτοχρονιάτικα μηνύματά τους. Ανέδειξαν τη βία κατά των γυναικών ως το χαρακτηριστικότερο σύμβολο του μίσους που κυριαρχεί σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής -από τις διαδικτυακές αντιπαραθέσεις μέχρι τις συγκρούσεις στους δρόμους και, τελικά, τον πόλεμο. Καταγγέλλοντας τους εξοπλισμούς, ο Ματαρέλα ζήτησε να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα ειρήνης, που θα αντιπαρατεθεί σε όλα αυτά τα οποία «υπονομεύουν τα θεμέλια μιας κοινωνίας η οποία οφείλει να βασίζεται στον σεβασμό των ανθρώπων».
Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας το 2023 έπεσαν έξω. Οι αυξήσεις των επιτοκίων είχαν ασφαλώς αρνητικές συνέπειες στην οικονομική μεγέθυνση, ωστόσο δεν υποχρέωσαν σε ανώμαλη προσγείωση την αμερικανική οικονομία, ούτε βύθισαν σε ύφεση την ευρωπαϊκή. Αν οι προβλέψεις για το 2024 δεν αποδειχθούν εξίσου ανακριβείς, τα πράγματα θα είναι καλύτερα το νέο έτος. Πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των δύο μεγάλων πολεμικών συγΟι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας το 2023 έπεσαν έξω. Οι αυξήσεις των επιτοκίων είχαν ασφαλώς αρνητικές συνέπειες στην οικονομική μεγέθυνση, ωστόσο δεν υποχρέωσαν σε ανώμαλη προσγείωση την αμερικανική οικονομία, ούτε βύθισαν σε ύφεση την ευρωπαϊκή. Αν οι προβλέψεις για το 2024 δεν αποδειχθούν εξίσου ανακριβείς, τα πράγματα θα είναι καλύτερα το νέο έτος. Πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των δύο μεγάλων πολεμικών συγκρούσεων.κρούσεων.
Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές επιδόσεις το 2023 ήταν η Ελλάδα. Η κολακευτική αυτή αξιολόγηση βασίστηκε σε έναν σύνθετο δείκτη, που έλαβε υπόψη πέντε μεγέθη: Τον πληθωρισμό, την εξέλιξη του μεριδίου στη συνολική κατανάλωση προϊόντων και υπηρεσιών των οποίων η τιμή αυξήθηκε πάνω από 2%, τη μεταβολή του ΑΕΠ, τη μεταβολή της απασχόλησης, καθώς και την εξέλιξη του γενικού δείκτη του χρηματιστηρίου.
Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα ευρήματα που είναι εντυπωσιακά και, το σημαντικότερο, αναδεικνύουν τον πυρήνα μιας αλήθειας που ίσως αποδειχτεί κρίσιμη σε επόμενη φάση: Τα ποσοστά όσων πιστεύουν ότι η κυβέρνηση αποτυγχάνει στην αντιμετώπιση μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων όπως η εγκληματικότητα, η διαφθορά, η ακρίβεια, οι φυσικές καταστροφές, η φορολογία, η δημόσια υγεία, η παιδεία, είναι μεγάλα. Όλα είναι πάνω από 60%, στις πρώτες τέσσερις θεματικές μάλιστα είναι τραγικά, κυμαίνονται περί το 70%.
Το έτος 2023 ήταν ένα πολύ καλό έτος για τα Ελληνοτουρκικά. Για δέκα μήνες τουλάχιστον δεν είχαμε κανένα σοβαρό επεισόδιο υπέρπτησης στα ελληνικά νησιά, κι αυτό ήταν το αποτέλεσμα της συνάντησης του κ. Μητσοτάκη και του κ. Ερντογάν στο Βίλνιους, που συνέβαλε σημαντικά τις σχέσεις των δυο χωρών. Αποκορύφωμα αυτής της βελτίωσης ήταν η πρόσφατη συνάντηση στα πλαίσια του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Αθήνα, που για πρώτη φορά μετά το 1930, οι δυο ηγέτες υπέγραψαν μια Διακήρυξη Φιλίας και Καλής Γειτονίας...
Η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν μπορεί να εγγυηθεί κανέναν ολόπλευρο εκσυγχρονισμό, όπως διατείνεται. Δεν μπορεί να φέρει ανάπτυξη για όλους. Δεν μπορεί να απαντήσει στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής για την οικονομία, την κοινωνία, τους θεσμούς, το περιβάλλον. Η πολιτική της δεν δίνει διέξοδο στην ακρίβεια και στο ζήτημα του ιδιωτικού χρέους.
...Είτε μας θλίβει είτε μας χαροποιεί, η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ ανέσυρε στην επιφάνεια μια πολυφωνία, η οποία, ακόμα κι αν υπήρχε, δεν είχε τη δυνατότητα να εκφραστεί καθαρά στις παλιές καλές ή κακές μέρες, όταν ο Αλέξης Τσίπρας, ως δεσπόζουσα παρουσία και συγκολλητική ουσία, είχε επιβάλει ένα είδος σιωπητήριου. Επιπλέον, η διάσπαση δικαίωσε κατά κάποιο τρόπο εκείνους που σταδιακά απομακρύνθηκαν ή στράφηκαν ανοιχτά κατά του ΣΥΡΙΖΑ στην περίοδο της διακυβέρνησης με τον Καμμένο, με την ίδια τάση να συνεχίζεται και να επιταχύνεται όταν ανέλαβε τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
«Κανείς στη Γάζα δεν είναι ασφαλής από τον λιμό» τόνισε την Παρασκευή η Σίντι Μακέιν από το Επισιτιστικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (WFP). Και για ακόμα μία φορά επανέλαβε πόσο πιεστική είναι η ανάγκη άμεσης μεταφοράς ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή.
Φορτηγά από την Αίγυπτο μεταφέρουν εδώ και εβδομάδες ανθρωπιστική βοήθεια στους εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες της Γάζας. Ωστόσο, η WFP εκτιμά πως μόλις το 10% των τροφίμων που συνολικά απαιτούνται φτάνει σήμερα στον προορισμό του.
Η πρόσφατη ήττα του Ορμπαν στην Ουγγαρία ύστερα από δεκαέξι χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης είναι η αρχή του τέλους του ακροδεξιού λαϊκιστικού ρεύματος που ονομάζεται «τραμπισμός»; Τα σύννεφα στο επικοινωνιακό ειδύλλιο Τραμπ-Μελόνι λόγω Ιράν υπάρχει κίνδυνος να περιπλέξουν-να παρερμηνεύσουν κόμματα, κινήματα και κάθε λογής μορφώματα προσδίδοντάς τους μια ιδιότητα που δεν έχουν και δεν διεκδικούν, την εναλλακτική διαχείριση της παγκοσμιοποίησης. Λεπέν-Μπαρντελά στη Γαλλία, Φάρατζ στη Βρετανία, Εναλλακτική στη Γερμανία είναι μέτωπα δυσαρεστημένων από τη διαχείριση της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Το αφήγημα, που θέλει το ρουσφέτι να αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα του δημόσιου τομέα -και μάλιστα ελληνική διαχρονική ιδιαιτερότητα- με αφορμή και το σκάνδαλο το ΟΠΕΚΕΠΕ, αναπαράγεται με αξιοσημείωτη ένταση. Πρόκειται, για μια υπεραπλουστευτική -και συχνά ιδεολογικά φτιασιδωμένη- ανάγνωση της πραγματικότητας που, εκτός των άλλων, στοχεύσει να διασκεδαστούν πτυχές της αναποτελεσματικότητας του κράτους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη και λιγότερο βολική για απλουστευτικές χρήσεις επικοινωνιακής διαχείρισης της συγκυρίας.
Μια εικόνα. Η ελληνική αστυνομία στρατολογεί εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια μετανάστες από χώρες όπως το Πακιστάν, η Συρία και το Αφγανιστάν για να απωθούν βιαίως άλλους μετανάστες πέρα από τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία, έγραψε χθες το BBC, επικαλούμενο αστυνομικά έγγραφα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι παράνομες αυτές επαναπροωθήσεις ως και εκατοντάδων ανθρώπων κάθε εβδομάδα συνοδεύονται από ξυλοδαρμούς, ληστείες, ακόμη και σεξουαλικές κακοποιήσεις. Ο έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν έχει ιδέα γι’ αυτούς τους ισχυρισμούς, μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που προβάλλονται με τεκμηριωμένο τρόπο από διάφορα μέσα.
Αν κάποτε η στέγη ήταν δικαίωμα, σήμερα είναι όπλο μαζικής φτωχοποίησης. Δεν μιλάμε πια για «αυξήσεις». Μιλάμε για ληστεία μέρα μεσημέρι, νομιμοποιημένη, θεσμοθετημένη και καμουφλαρισμένη ως «αγορά». Οι τιμές των ενοικίων δεν ανεβαίνουν απλά αλλά εκτοξεύονται, καταπίνουν μισθούς και διαλύουν ζωές. Και το πιο εξοργιστικό είναι ότι όλα αυτά παρουσιάζονται σαν φυσιολογική ροή της αγοράς. Σαν να φταίει ο καιρός, όχι οι πολιτικές που άφησαν την κατοικία στα χέρια όσων τη βλέπουν σαν χρηματιστηριακό προϊόν και με πρωθυπουργικά συμπεράσματα ότι κάποιοι κερδίζουν.
…Έχουν δοθεί διαφορετικές ερμηνείες σε αυτήν την μεγάλη ψαλίδα ανάμεσα στην «αντικειμενική» και την «υποκειμενική» μας φτώχεια. Ο Άδωνις την αποδίδει στην γκρίνια και τη μιζέρια μας. Άλλοι την αποδίδουν, πειστικότερα, στο άνοιγμα της ψαλίδας της κοινωνικής ανισότητας. Μα ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία είναι εκείνη που εντοπίζει την βασική αιτία σε έναν παραγνωρισμένο δείκτη. Τον δείκτη δημόσιας κατανάλωσης και την υστέρησή του
Mετά και τις νέες καταιγιστικές αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται θεωρητικά μπροστά σε ένα δίλημμα. «Θεωρητικά», γιατί στην πραγματικότητα αυτό το δίλημμα μπορεί να βρίσκεται μόνο στο μυαλό του δημοσιογράφου και ο Πρωθυπουργός να μη βασανίζεται από τέτοιου είδους προβληματισμούς.
Σε πιάνουν με τη γίδα στην πλάτη, το αδίκημα ορατό διά γυμνού οφθαλμού. Τι κάνεις; Εξαρτάται από το ποιος είσαι, ποιο είναι το παρελθόν σου, τι επιδιώκεις. Είσαι πρωτάρης, μέχρι εκείνη τη μοιραία στιγμή πήγαινες με τον σταυρό στο χέρι, γλυκάθηκες όμως από το ρευστό που έβλεπες να κυκλοφορεί και διαπίστωνες ότι πολλοί γύρω σου λεηλατούσαν τη δημόσια περιουσία και έμεναν ατιμώρητοι, μπήκες λοιπόν στον πειρασμό να βουτήξεις το δαχτυλάκι σου στο βάζο με το μέλι. Δυστυχώς για σένα σε εντόπισαν. Δεν έχει νόημα να αρνηθείς την πράξη γιατί τα γεγονότα βοούν.
Η τιμή της βενζίνης έχει μετατραπεί στο πιο σκληρό καθημερινό τεστ αντοχής για τα ελληνικά νοικοκυριά. Κάθε επίσκεψη στο πρατήριο είναι μια υπενθύμιση ότι η ακρίβεια δεν είναι μόνο «διεθνής συγκυρία», όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί. Είναι μια πολιτική επιλογή. Και όσο κι αν προσπαθούν να την κρύψουν πίσω από τεχνικούς όρους και επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις, η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης στα καύσιμα, με το 60% της τελικής τιμής να αποτελείται από φόρους.
Η σύγκρουση στις ΗΠΑ ανάμεσα στο Πεντάγωνο και την Anthropic δεν είναι μια ακόμη διαμάχη για μια κρατική σύμβαση υψηλής τεχνολογίας. Είναι μια υπόθεση με σαφές πολιτικό και δημοκρατικό βάρος.
Θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για τις σύγχρονες δημοκρατίες: όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στον πυρήνα της εθνικής ασφάλειας, ποιος αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθεί και με ποια όρια;
Η Anthropic δεν αρνήθηκε να συνεργαστεί με το αμερικανικό κράτος. Αντιθέτως, είχε ήδη ενταχθεί στο αμυντικό οικοσύστημα των ΗΠΑ.
Εκεί όπου ξέσπασε η σύγκρουση ήταν στις δύο κόκκινες γραμμές που επέμεινε να διατηρήσει: να μη χρησιμοποιηθεί το μοντέλο της για πλήρως αυτόνομα φονικά όπλα και να μη μετατραπεί σε εργαλείο μαζικής εγχώριας παρακολούθησης.
Τις πρώτες μέρες του πολέμου στο Ιράν η διεθνής συζήτηση περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από ένα ζήτημα, το πετρέλαιο. Οι αγορές ενέργειας, ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία έχουν μετατραπεί στο βασικό πρίσμα μέσα από το οποίο αναλύεται η σύγκρουση.
Η δημόσια συζήτηση επαναλαμβάνει σχεδόν με μηχανικό τρόπο τα ίδια και τα ίδια ερωτήματα. Σε ποια ύψη θα φτάσει η τιμή του πετρελαίου, ποιες θα είναι οι γενικότερες επιπτώσεις για το κόστος ζωής και τι σημαίνουν όλα αυτά για τη διεθνή οικονομία.
Μπορεί ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν να βρίσκεται στις πρώτες μέρες του και να είναι πολύ νωρίς για την όποια αποτίμηση των ζημιών, ωστόσο είναι βέβαιο ότι, όπως και στην περίπτωση της Γάζας, το περιβαλλοντικό κόστος -πέρα φυσικά από τις απώλειες ζωών- αναμένεται να είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί οι σύγχρονοι πόλεμοι επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Ουκρανία και Γάζα σηματοδοτούν την ανάγκη για σοβαρή επανεξέταση των περιβαλλοντικών συνεπειών τους. Στην περίπτωση της Γάζας οι ερευνητές κάνουν λόγο και για «οικοκτονία».
Στις εφτά ημέρες του πολέμου η Κύπρος βιώνει συνθήκες πρωτοφανούς ανασφάλειας που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη να προβλέψει και να χειριστεί τους κινδύνους. Το νησί δεν είναι μέρος της εμπόλεμης σύρραξης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, αλλά ήδη υφίσταται σοβαρές παρενέργειες σε πολλά επίπεδα: άμυνα, ασφάλεια υποδομών, πολιτική προστασία αμάχων, οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις, τουρισμό και αεροδρομική συνδεσιμότητα.
Παρά την εκτίμηση ότι το επίπεδο κινδύνου είναι σχετικά χαμηλό, οι πλείστοι Κύπριοι είναι θορυβημένοι και καχύποπτοι για την επάρκεια της ηγεσίας τους. Τι θα συμβεί αν ο νέος πόλεμος των Τραμπ - Νετανιάχου εναντίον του Ιράν παραταθεί και αποσταθεροποιηθεί όλη η περιοχή;