Kορωνοϊός και περιβαλλοντική κρίση

Σχετικά με την ένταση των συνεπειών του κορωνοϊού στη Λομβαρδία πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι είναι, πέρα από τα άλλα, και συνέπεια της προϋπάρχουσας οικολογικής κρίσης, συνέπεια της έντασης της οικολογικής αντίθεσης σ’ αυτήν την περιφέρεια της Ιταλίας.

Ενδεικτικά παρατίθενται και τα παρακάτω στοιχεία. Η Λομβαρδία έχει έκταση 23.400 τ.χιλ. (μεγαλύτερη κατά 1.961 τ.χιλ., δηλαδή 9,15%, από τη γεωγραφική Πελοπόννησο, που έχει πληθυσμό 1.086.935) και πληθυσμό 10,4 εκατ. και 382,3 δισ. ΑΕΠ, δηλαδή το διπλό σε σχέση με την Ελλάδα. Το κλίμα της Λομβαρδίας είναι ομοιογενές: πρόκειται για τις κλιματολογικές συνθήκες που πάνε αγκαλιά με τις οικολογικές συνθήκες τής λεγόμενης Κοιλάδας του Πάδου. Είναι λάθος να διαχωρίζονται ασθένειες του ανθρώπου από το φυσικοκοινωνικό περιβάλλον του. Η προϋπάρχουσα περιβαλλοντική κρίση οφείλεται κύρια στην ποιότητα της ανάπτυξης της Λομβαρδίας τα τελευταία 25 χρόνια. Σε καταστάσεις και ρύπους που προέρχονται από τη μεγαλύτερη τσιμεντοποίηση γης στην Ιταλία, την εντατική κτηνοτροφία με τα διάχυτα μικροσωματίδια, από τις μεγάλες ποσότητες χημικών λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην αγροτική οικονομία, από τις εκπομπές των διάχυτων βιομηχανικών συγκροτημάτων (μικρών και μεγάλων) και από τις εκπομπές των αυτοκινήτων, και ειδικά τους κινητήρες ντίζελ, τη βιομηχανική καύση απορριμάτων και τα συνεπόμενα μικροσωματίδια.

Η κατάσταση αυτή, με τη μεγάλη υγρασία που επικρατεί συνήθως στη Λομβαρδία, οδηγεί στη δημιουργία τούσυννέφου του σμογκ (αιθαλομίχλη, βλ. φώτο) που περιφέρεται συνήθως τον χειμώνα (βλ. φωτογραφία από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus Sentinel για τη μέτρηση της ρύπανσης της ατμόσφαιρας τις αρχές του 2020).

Προς το τέλος του περασμένου Μαρτίου δημοσιεύθηκε από τη SIMA (Σύλλογος Ιταλών Ιατρών του Περιβάλλοντος) μια επιστημονική ανακοίνωση που διαμορφώθηκε σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια του Μπάρι και της Μπολόνια. Οι ερευνητές συνέκριναν τα δεδομένα για εκπομπές PM10 και PM2,5, που ανακοινώνονταν από τις περιφερειακές υπηρεσίες προστασίας περιβάλλοντος, με τα δεδομένα αντίστοιχης κρατικής υπηρεσίας για τα κρούσματα του SARS-CoV-2 κατά την περίοδο 19-28 Φεβρουαρίου και την ενημερωτική προβολή τους στις 3 Μαρτίου, οπότε συμπληρώνονταν οι 14 ημέρες για την εμφάνιση των συμπτώματων. Η σύγκριση και η ανάλυση έκαναν εμφανή τη σχέση μεταξύ της υπέρβασης των -κατά νόμο- ορίων συγκέντρωσης μικροσωματιδίων PM10 και PM2,5 και τον αριθμό αυτών που μολύνθηκαν από τον SARS-CoV-2.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση -στην Κοιλάδα του Πάδου-, παρατηρήθηκαν καταστάσεις υπερβολικής συγκέντρωσης σκόνης μικροσωματιδίων που έπαιξαν τον λεγόμενο ρόλο τού «boost», δηλαδή του επιταχυντή τής διάδοσης της λοιμογόνου επιδημίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, επόμενα, «οι μεγάλες συγκεντρώσεις σκόνης μικροσωματιδίων που καταγράφηκαν κατά τον μήνα Φεβρουάριο στην Κοιλάδα του Πάδου προκάλεσαν μια επιτάνχυση της διάδοσης του SARS-CoV-2. Το αποτέλεσμα είναι πιο εμφανές στις επαρχίες όπου παρουσιάστηκαν οι πρώτες εστίες μόλυνσης».

Ποιότητα της ανάπτυξης

Από τις συζητήσεις και αντιπαραθέσεις που έγιναν και γίνονται στον έντυπο και τον ηλεκτρονικό Τύπο μεταξύ ειδικών έγινε κατ’ αρχάς αποδεκτό ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες συνέβαλαν, πέρα από άλλους λόγους, στην ένταση της διάδοσης του κορονοϊού στη Λομβαρδία. Κατά κάποιον τρόπο η αιθαλομίχλη (smog) με τα μικροσωματίδιά της κ.λπ. έπαιξε τον ρόλο του ανύσματος, του μεταφορέα (carriers) για τη μεγαλύτερη διάδοση του κορονοϊού. Ενδεικτικό από αυτή τη σκοπιά είναι ένα κύριο άρθρο στην οικονομική εφημερίδα «Sole24Ore» (Ένωση Βιομηχάνων) με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η ποιότητα του αέρα, αποφασιστική διαφορετικότητα». Το οποίο άρθρο αποδέχεται ευγενικά: πρώτον, τα συμπεράσματα της έρευνας των Πανεπιστημίων του Μπάρι και της Μπολόνια και ζητάει την εμβάθυνση και διεύρυνσή της. Δεύτερον, ότι αυτή η διαφορετικότητα που αφορά -όχι μόνο τη Λομβαρδία αλλά και την Κοιλάδα του Πάδου- είναι συνέπεια της ποιότητας της ανάπτυξης.

Κάνοντας πιο διαφανές το σκεπτικό: η ανάπτυξη που βασίστηκε στην ένταση της οικολογικής αντίθεσης συνέβαλε στην επακόλουθη κατάσταση οικολογικής κρίσης που υποδέχθηκε τον SARS-CoV-2.