Η πολυσυλλεκτικότητα της Νέας Δημοκρατίας
Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-10-02
Το τι σημαίνει δημοκρατία και πώς λειτουργεί είναι θέμα που έχει απασχολήσει την ανθρωπότητα πάνω από είκοσι πέντε αιώνες. Ολες όμως οι εκδοχές της αποδέχονται ότι ένα από τα βασικά συστατικά της είναι η έννοια της μετρήσιμης ποσότητας. Για να το πούμε απλά, στη δημοκρατία ο καθένας μπορεί να πιστεύει ό,τι θέλει, αλλά το τι ισχύει καθορίζεται από αποφάσεις, καλές ή κακές κατά τη γνώμη μας, τις οποίες εγκρίνουν οι περισσότεροι. Τούτου δεδομένου, τα πολιτικά κόμματα προσπαθούν να συλλέξουν όσο γίνεται πιο πολλές ψήφους.
Τα μικρά κόμματα, κατά κανόνα, θέλουν να παραμείνουν εν ζωή πείθοντας έναν ικανό αριθμό πολιτών να αποδεχθεί την ιδεολογία τους. Τα πολυσυλλεκτικά, όμως, δηλαδή τα κόμματα εξουσίας, δεν έχουν την πολυτέλεια της ιδεολογικής καθαρότητας, επειδή ο στόχος είναι να κερδίσουν τις εκλογές, χωρίς να τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα το ποιοι και γιατί τους ψήφισαν. Ή, αλλιώς, ψήφοι να ’ναι κι απ’ όπου να ’ναι. Περιττό να πούμε ότι στο θέατρο του παραλόγου που είναι η μεταξύ τους αντιπαράθεση, η πρακτική αυτή καυτηριάζεται όταν πρόκειται για τους αντιπάλους μας και όταν πρόκειται για εμάς είτε αποκρύπτεται είτε θεωρείται απολύτως φυσιολογική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πολυσυλλεκτικότητα του ΣΥΡΙΖΑ, για την οποία έχουν πει πολλά οι επικριτές του. Από τη συγκυβέρνηση με τους ΑΝ.ΕΛΛ. μέχρι την αναγωγή της άρνησης σε αυταξία, με προφανή και απώτερο στόχο να αλιεύσει τους πάσης φύσεως δυσαρεστημένους. Κατά κανόνα, όμως, εκείνοι που εγκαλούν τον ΣΥΡΙΖΑ δεν ασχολούνται ή δεν ανησυχούν για την πολυσυλλεκτικότητα της Νέας Δημοκρατίας. Και δεν εννοώ τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος εκπροσωπεί μια δηλωμένη και αναγνωρίσιμη τάση της «καθαρής» Δεξιάς. Η περίπτωση Μπογδάνου, όμως, είναι σαφώς πιο κραυγαλέα διότι δείχνει, για όποιον έχει μάτια, ότι μέσα στη Νέα Δημοκρατία έχουν παρεισφρήσει πρόσωπα που αμαυρώνουν την κολακευτική αυτοπροσωπογραφία, ας το πω ευγενικά, του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Για να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα, δεν θεωρώ τη Νέα Δημοκρατία ακροδεξιό κόμμα, όπως επίσης δεν πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ συμπαρίσταται στους μπαχαλάκηδες και θαυμάζει τον Κουφοντίνα. Αυτά λέγονται στο πλαίσιο μιας στείρας και θορυβώδους αντιπαράθεσης που, αντί για επιχειρήματα, επιλέγει τον ακραίο λόγο, με κλασικά παραδείγματα τις κομματικές ατάκες που παίζουν στα δελτία ειδήσεων προς τέρψιν της κερκίδας. Θα έλεγα όμως ότι η Νέα Δημοκρατία σήμερα έχει το μεγαλύτερο πρόβλημα επειδή η εικόνα του κεντροδεξιού, την οποία και καλλιεργεί συστηματικά ο πρωθυπουργός, έρχεται σε πλήρη και εμφανέστατη αντίθεση με τους διάφορους Μπογδάνους. Εξάλλου, για να θυμηθούμε τη Συμφωνία των Πρεσπών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει και βεβαρημένο παρελθόν.
Σε όλα αυτά μπορώ να φανταστώ τον αντίλογο από έναν μπαρουτοκαπνισμένο πολιτικό: τα λόγια είναι εύκολα, αλλά, στην πράξη, όταν θέλεις να κερδίσεις τις εκλογές, αναγκάζεσαι να βάλεις νερό στο κρασί σου. Στην πολιτική δεν πηγαίνεις πάντα με τον σταυρό στο χέρι. Το ζητούμενο, δηλαδή το μείζον, είναι να κυβερνήσεις για να εφαρμόσεις το υποτιθέμενο όραμα σου. Κι αν αυτό σημαίνει συστράτευση με κάποιους ακραίους, κλείνεις τη μύτη σου και προχωράς. (Ακριβώς το ίδιο επιχείρημα το έχω ακούσει και από οπαδούς του ΣΥΡΙΖΑ: γιατί γκρινιάζεις; Το σημαντικό είναι η Αριστερά να πάει καλά. Τα υπόλοιπα θα τα λύσουμε στην πορεία.)
Κάποιο δίκιο το έχουν. Το επιχείρημά τους όμως κρύβει την εξής παγίδα: το ότι θα ανεχτώ κάτι με το οποίο διαφωνώ πρέπει να συνοδεύεται από μια ευδιάκριτη κόκκινη γραμμή. Κι αυτό σημαίνει ότι ορισμένα πράγματα, όσο κι αν μας βοηθήσουν εκλογικά, οφείλουμε μα τα απορρίψουμε. Για λόγους αρχής.
Νομίζω ότι, αν η Νέα Δημοκρατία έχει τραβήξει μια γραμμή, σίγουρα δεν είναι κόκκινη. Φυσικά μέσα στο κόμμα υπάρχουν αποχρώσεις και διαφοροποιήσεις. Δεν είναι όλοι με τον ίδιο τρόπο δεξιοί ή κεντροδεξιοί. Κι όπως είπε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος μετά τον κουρνιαχτό που σηκώθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ με αφορμή τα λόγια του Στέλιου Κούλογλου, η πολυφωνία είναι καλό πράγμα. Το πρόβλημα όμως της Ακροδεξιάς διαφέρει, με την έννοια ότι κανένα κόμμα, για οποιονδήποτε λόγο, δεν πρέπει να της κλείσει το μάτι. Ιδίως όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσπαθεί με κάθε τρόπο –το αν το πιστεύει ή το καταφέρνει, το αφήνω σε σας– να δημιουργήσει μια σύγχρονη Κεντροδεξιά. Και για να το πετύχει δεν αρκεί να ευαγγελίζεται μια διαφορετική, εκσυγχρονισμένη Ελλάδα που κατάφερε επιτέλους να απαλλαγεί από τις αγκυλώσεις και τις παθογένειες του παρελθόντος· πρέπει επίσης και κυρίως να συγκρουστεί με τους αμετανόητους ακροδεξιούς μέσα στο κόμμα του που ψαρεύουν στα θολά νερά της ξενοφοβίας και του λαϊκισμού.
Τα μικρά κόμματα, κατά κανόνα, θέλουν να παραμείνουν εν ζωή πείθοντας έναν ικανό αριθμό πολιτών να αποδεχθεί την ιδεολογία τους. Τα πολυσυλλεκτικά, όμως, δηλαδή τα κόμματα εξουσίας, δεν έχουν την πολυτέλεια της ιδεολογικής καθαρότητας, επειδή ο στόχος είναι να κερδίσουν τις εκλογές, χωρίς να τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα το ποιοι και γιατί τους ψήφισαν. Ή, αλλιώς, ψήφοι να ’ναι κι απ’ όπου να ’ναι. Περιττό να πούμε ότι στο θέατρο του παραλόγου που είναι η μεταξύ τους αντιπαράθεση, η πρακτική αυτή καυτηριάζεται όταν πρόκειται για τους αντιπάλους μας και όταν πρόκειται για εμάς είτε αποκρύπτεται είτε θεωρείται απολύτως φυσιολογική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πολυσυλλεκτικότητα του ΣΥΡΙΖΑ, για την οποία έχουν πει πολλά οι επικριτές του. Από τη συγκυβέρνηση με τους ΑΝ.ΕΛΛ. μέχρι την αναγωγή της άρνησης σε αυταξία, με προφανή και απώτερο στόχο να αλιεύσει τους πάσης φύσεως δυσαρεστημένους. Κατά κανόνα, όμως, εκείνοι που εγκαλούν τον ΣΥΡΙΖΑ δεν ασχολούνται ή δεν ανησυχούν για την πολυσυλλεκτικότητα της Νέας Δημοκρατίας. Και δεν εννοώ τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος εκπροσωπεί μια δηλωμένη και αναγνωρίσιμη τάση της «καθαρής» Δεξιάς. Η περίπτωση Μπογδάνου, όμως, είναι σαφώς πιο κραυγαλέα διότι δείχνει, για όποιον έχει μάτια, ότι μέσα στη Νέα Δημοκρατία έχουν παρεισφρήσει πρόσωπα που αμαυρώνουν την κολακευτική αυτοπροσωπογραφία, ας το πω ευγενικά, του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Για να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα, δεν θεωρώ τη Νέα Δημοκρατία ακροδεξιό κόμμα, όπως επίσης δεν πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ συμπαρίσταται στους μπαχαλάκηδες και θαυμάζει τον Κουφοντίνα. Αυτά λέγονται στο πλαίσιο μιας στείρας και θορυβώδους αντιπαράθεσης που, αντί για επιχειρήματα, επιλέγει τον ακραίο λόγο, με κλασικά παραδείγματα τις κομματικές ατάκες που παίζουν στα δελτία ειδήσεων προς τέρψιν της κερκίδας. Θα έλεγα όμως ότι η Νέα Δημοκρατία σήμερα έχει το μεγαλύτερο πρόβλημα επειδή η εικόνα του κεντροδεξιού, την οποία και καλλιεργεί συστηματικά ο πρωθυπουργός, έρχεται σε πλήρη και εμφανέστατη αντίθεση με τους διάφορους Μπογδάνους. Εξάλλου, για να θυμηθούμε τη Συμφωνία των Πρεσπών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει και βεβαρημένο παρελθόν.
Σε όλα αυτά μπορώ να φανταστώ τον αντίλογο από έναν μπαρουτοκαπνισμένο πολιτικό: τα λόγια είναι εύκολα, αλλά, στην πράξη, όταν θέλεις να κερδίσεις τις εκλογές, αναγκάζεσαι να βάλεις νερό στο κρασί σου. Στην πολιτική δεν πηγαίνεις πάντα με τον σταυρό στο χέρι. Το ζητούμενο, δηλαδή το μείζον, είναι να κυβερνήσεις για να εφαρμόσεις το υποτιθέμενο όραμα σου. Κι αν αυτό σημαίνει συστράτευση με κάποιους ακραίους, κλείνεις τη μύτη σου και προχωράς. (Ακριβώς το ίδιο επιχείρημα το έχω ακούσει και από οπαδούς του ΣΥΡΙΖΑ: γιατί γκρινιάζεις; Το σημαντικό είναι η Αριστερά να πάει καλά. Τα υπόλοιπα θα τα λύσουμε στην πορεία.)
Κάποιο δίκιο το έχουν. Το επιχείρημά τους όμως κρύβει την εξής παγίδα: το ότι θα ανεχτώ κάτι με το οποίο διαφωνώ πρέπει να συνοδεύεται από μια ευδιάκριτη κόκκινη γραμμή. Κι αυτό σημαίνει ότι ορισμένα πράγματα, όσο κι αν μας βοηθήσουν εκλογικά, οφείλουμε μα τα απορρίψουμε. Για λόγους αρχής.
Νομίζω ότι, αν η Νέα Δημοκρατία έχει τραβήξει μια γραμμή, σίγουρα δεν είναι κόκκινη. Φυσικά μέσα στο κόμμα υπάρχουν αποχρώσεις και διαφοροποιήσεις. Δεν είναι όλοι με τον ίδιο τρόπο δεξιοί ή κεντροδεξιοί. Κι όπως είπε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος μετά τον κουρνιαχτό που σηκώθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ με αφορμή τα λόγια του Στέλιου Κούλογλου, η πολυφωνία είναι καλό πράγμα. Το πρόβλημα όμως της Ακροδεξιάς διαφέρει, με την έννοια ότι κανένα κόμμα, για οποιονδήποτε λόγο, δεν πρέπει να της κλείσει το μάτι. Ιδίως όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσπαθεί με κάθε τρόπο –το αν το πιστεύει ή το καταφέρνει, το αφήνω σε σας– να δημιουργήσει μια σύγχρονη Κεντροδεξιά. Και για να το πετύχει δεν αρκεί να ευαγγελίζεται μια διαφορετική, εκσυγχρονισμένη Ελλάδα που κατάφερε επιτέλους να απαλλαγεί από τις αγκυλώσεις και τις παθογένειες του παρελθόντος· πρέπει επίσης και κυρίως να συγκρουστεί με τους αμετανόητους ακροδεξιούς μέσα στο κόμμα του που ψαρεύουν στα θολά νερά της ξενοφοβίας και του λαϊκισμού.
