Ανοησία

Από τη μια άκρη στην άλλη. Εκεί που οι αρχηγοί των κομμάτων διόριζαν κατά βούληση τους ευρωβουλευτές, και συχνά διόριζαν τους χειρότερους, η κυβέρνηση αποφασίζει να μετατρέψει την ανάδειξή τους σε ανελέητη αρένα πανελλαδικών ενδοκομματικών διαγκωνισμών. Η απόφαση επικαλείται το δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών να επιλέγουν ποιοι θα τους εκπροσωπούν στο Ευρωκοινοβούλιο. Είναι έτσι όμως;

Η ομάδα των ελλήνων ευρωβουλευτών, ανεξάρτητα από τη διακομματική της σύνθεση, αποτελεί οιονεί εθνική αντιπροσωπεία στο Στρασβούργο - και συχνά έτσι λειτουργεί. Καθώς οι απαιτήσεις στο κατεξοχήν αντιπροσωπευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι όλο και περισσότερες, το κριτήριο συγκρότησης αυτής της ομάδας πρέπει να είναι πρωτίστως η επάρκεια των προσώπων.

Οι ηγεσίες των κομμάτων μετέτρεψαν σε εσωκομματικό ρουσφέτι και μποναμά στους φίλους τους την ευθύνη τους να επιλέγουν με αυτό το κριτήριο. Ειδικά το ΠαΣοΚ - πλην της περιόδου Σημίτη - έστειλε στο Ευρωκοινοβούλιο ακόμη και σούργελα.

Η μετακίνηση της τελικής ευθύνης στο εκλογικό σώμα είναι το λάθος που δεν πρόκειται να διορθώσει το λάθος. Γιατί δεν λύνει το θεμελιώδες πρόβλημα αυτής της διαδικασίας: τη διόλου δημοκρατική συγκρότηση των ψηφοδελτίων, για τα οποία θα συνεχίσουν να αποφασίζουν οι ηγεσίες. Δεν βελτιώνει δηλαδή την εσωτερική λειτουργία των κομμάτων επί το δημοκρατικότερον. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, τα υπόλοιπα είναι κόλπα.

Αλλωστε, για μια αλλαγή αυτής της κλίμακας έπρεπε να γίνει εθνικός διάλογος και όχι να αποφασίζεται ως «λαγός στο μανίκι» παραμονές των ευρωεκλογών και με τρόπο προβληματικό: σε «επίπεδο δύο ανδρών» - χωρίς έχουν προϊδεαστεί καν τα κόμματα των δύο αρχηγών που το αποφάσισαν. Ποια δημοκρατική διαδικασία;

Η κατάργηση του σταυρού προτίμησης στις εθνικές εκλογές προτείνεται συχνά ως μέτρο εξυγίανσης της πολιτικής και αντιδιαπλοκής του πολιτικού κόσμου με τα συμφέροντα. Τώρα γιατί ο σταυρός θα λειτουργήσει θετικά; Το αντίθετο. Θα εκλέγονται οι αναγνωρίσιμοι, οι λαϊκιστές, όσοι κάνουν πανάκριβο εκλογικό αγώνα σε πανελλαδική κλίμακα, όσοι στήνουν εκλογικούς μηχανισμούς. Οσοι, δηλαδή, θα παραβιάζουν αυτό που επικαλείται η απόφαση: τη δημοκρατική διαδικασία. Επιπλέον, ανοίγει νέα πληγή στα κόμματα: η εκλογή από πανελλαδικό σώμα θα κατασκευάζει διαρκώς δελφίνους.

Ο σταυρός προτίμησης στις ευρωεκλογές δεν θα αναδείξει καλύτερους ευρωβουλευτές απλώς επειδή θα τους επιλέγουν περισσότεροι από μία - αρχηγικής έμπνευσης - λίστα. Διότι, όπως έλεγε ο Ανατόλ Φρανς, «αν πενήντα εκατομμύρια άνθρωποι πουν μια ανοησία δεν παύει να είναι ανοησία».