Ξεμένει το Δημόσιο;

Τον τελευταίο καιρό πολλές πληρωμές που όφειλε να κάνει το δημόσιο πηγαίνουν από αναβολή σε αναβολή. Κάθε μήνα, το υπουργείο Οικονομικών με καμάρι ανακοινώνει πως η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού εξελίσσεται θαυμάσια και, ειδικά, ότι οι εισπράξεις (πληθωριστικών) φορολογικών εσόδων υπερκαλύπτουν τους στόχους που είχαν τεθεί, αλλά στα κρατικά ταμεία δεν περισσεύει ρευστότητα. Αντιθέτως, υπολείπεται των αναγκών. Αποτέλεσμα, η αναστολή πληρωμής αρκετών δαπανών ενώ άλλες μαθαίνουμε ότι ακυρώνονται. Αυτά ισχύουν κυρίως για τις δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (το οποίο, εκ των υστέρων εκτιμάται ότι είχε διαμορφωθεί σε όλως υπερβολικό για τις πραγματικές δυνατότητες ύψος…) αφορούν όμως και διάφορες τρεχούσης φύσεως λειτουργικές δαπάνες του δημοσίου.

Τα πράγματα στα δημόσια οικονομικά έχουν δυσκολέψει κι ίσως γίνουν ακόμη δυσκολότερα: Δύο, τουλάχιστον, προφανείς λόγοι ενισχύουν αυτήν την εκτίμηση: (α) Η αυστηρή επιτήρηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από την Κομισιόν και οι ακόμη αυστηρότερες συστάσεις της Φρανκφούρτης (ΕΚΤ) στα κράτη της Ευρωζώνης να προχωρήσουν «άμεσα και μόνιμα» σε δημοσιονομική σύσφιξη της τάξης του 2% του ΑΕΠ τους, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια «ελιγμών». (β) Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού περιορίζει τα έσοδα που εισπράττονται λόγω της πληθωριστικής ανόδου τιμών/ΦΠΑ αλλά κι από την άμεση φορολογία, αφού (με συνθήματα υπέρ της μείωσης των φόρων...) μέχρι σήμερα επιμελώς αποφεύχθηκε το στοιχειώδες για μια δημοσιονομική κανονικότητα: Η τιμαριθμοποίηση των φορολογικών συντελεστών.

Η έλλειψη χρημάτων έρχεται να υπενθυμίσει πόσο εύθραυστη είναι η όποια δημοσιονομική ισορροπία που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια –μια ισορροπία με έλλειμμα. Γιατί έχει επιτευχθεί με την αφαίμαξη των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων και, ιδιαίτερα, της μισθωτής εργασίας, χωρίς ουσιαστική εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών, ούτε στο σκέλος των εσόδων ούτε στο σκέλος των δαπανών. Αν, αντιθέτως, τα δημόσια οικονομικά είχαν εξυγιανθεί, δεν θα ήταν αναγκαία τέτοια αφαίμαξη για να επιτευχθεί δημοσιονομική ισορροπία. Θα ήταν, επίσης, σταθερή. Γιατί, όπως γνωρίζουν όλοι -και οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης- δεν είναι σταθερή μια ισορροπία που στηρίζεται στην επί μακρόν αδιαφορία για το κοινωνικό κράτος (πχ το ΕΣΥ) και στη χρόνια υπερφορολόγηση των γνωστών υποζυγίων.

Το δημοσιονομικό πρόβλημα, ωστόσο, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη δημοσιονομική πολιτική, αλλά και από το σύνολο της οικονομικής πολιτικής. Κι η ασκούμενη σήμερα, αξιοποιεί μεν το λεφτόδεντρο που λέγεται Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για να βελτιώνει συγκυριακά τη θέση του ΑΕΠ στην παραδοσιακή καμπύλη, αλλά αδυνατεί να επιτύχει αυτό που είναι το μεγάλο ζητούμενο: Να μεταθέσει την ελληνική οικονομία σε ανώτερη καμπύλη, να αλλάξει την τροχιά της. Προαπαιτούμενο είναι, μεγάλες αλλαγές στον τρόπο που λειτουργούν καθ΄ ημάς τα πράγματα, προς το καλύτερο.

Τις προηγούμενες 10ετίες η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ ήταν 1% -ας μην ξεχνιόμαστε, πριν την 10ετή κρίση δεν υπήρχε μια δυναμική, παραγωγική οικονομία στην οποία δεν έχουμε παρά να επιστρέψουμε, υπήρχε το μοντέλο παρασιτικού καπιταλισμού από το οποίο οφείλουμε να διαφύγουμε. Αν δεν το καταφέρουμε τότε, όπως όλοι οι διεθνείς οργανισμοί προβλέπουν (από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), στο 1% θα είναι πάλι η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ μέχρι το 2070. Σημειώστε: Αν δεν πιάνουμε 2% τουλάχιστον, θα είναι θέμα χρόνου να πέσουμε, πάλι, σε τοίχο.

Τα τελευταία χρόνια είχαμε ένα παράθυρο ευκαιρίας που παραμένει μισάνοιχτο (άγνωστο για πόσο...), καθώς υπάρχει η ροή κεφαλαίων του ΤΑΑ για άλλα 2-3 χρόνια και απέχει λίγο ακόμα το 2032, όταν λήγει η περίοδος χάριτος για το χρέος μας. Για να το αξιοποιήσουμε, χρειάζεται ένα γενναίο restart σε ρυθμούς, προτεραιότητες, κατευθύνσεις. Διαθέτουμε, λέτε, τον φέροντα οργανισμό για κάτι τέτοιο; Η μεν κυβέρνηση εξαντλείται σε τακτικισμούς, με πιθανότερη ίσως επιδίωξη να προκηρύξει πρόωρες εκλογές το φθινόπωρο για να διεκδικήσει άλλη μια 4ετία (4-2-4). Η δε αντιπολίτευση δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με τα κοινά ούτε μυαλό να επεξεργαστεί εναλλακτικές πολιτικές, αναμασά συνθήματα, απορροφημένη από «τα δικά της».