Η σοσιαλδημοκρατία έκανε την εμφάνισή της στον 19ο αιώνα σαν μια κίνηση που αρχικά είχε και επαναστατικές / μαρξιστικές και εξελικτικές / ρεφορμιστικές τάσεις. Η πόλωση μεταξύ των δύο προσανατολισμών πήρε την πιο χαρακτηριστική μορφή της στη διαμάχη μεταξύ της λενινιστικής επαναστατικής στρατηγικής (ως προς τον τρόπο υπέρβασης του καπιταλισμού) και αυτής του Μπερνστάιν.

Ενας από τους πλέον διαδεδομένους μύθους της μεταπολίτευσης είναι αυτός που θέλει σ’ αυτή την περίοδο να ηγεμονεύει ιδεολογικά η Αριστερά. Σύμφωνα με αυτόν τον μύθο, ανεξάρτητα από τη συμμετοχή ή όχι της Αριστεράς στην κυβερνητική διαχείριση, αυτή επέβαλλε την ιδεολογία της στο πολιτικό σύστημα. Ο αστικός πολιτικός συνασπισμός –υποστηρίζει ο μύθος–, έχοντας ενοχές για τη στάση του έναντι της Αριστεράς μετά τον Eμφύλιο, γνωρίζοντας τις ευθύνες του για την εγκαθίδρυση της δικτατορίας, αναγκάστηκε να ενσωματώσει στην ιδεολογία του, αλλά και στην πολιτική του πρακτική τις ιδέες της Αριστεράς.

Ο Σπύρος Λυκούδης και ως πολιτικός και ως άνθρωπος είναι ιδιαιτέρως συμπαθής. Αν όμως ενδιαφέρεται για τη σύγκληση των δυνάμεων, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εκπροσωπούν τις δυνάμεις του σοσιαλισμού και της δημοκρατίας, τότε στην πρότασή του για την απαραίτητη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, εκτός από “την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας”, θα έπρεπε να μη ξεχνά να αναφέρει και την ενίσχυση του κράτους παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Αυτό το κράτος είναι προϋπόθεση κάθε σοσιαλδημοκρατικού παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης.

Από την μεριά μας επιδιώκουμε ο διάλογος να συνεχισθεί όχι μόνο με τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά με όλες εκείνες τις δυνάμεις που σας περιέγραψα και συμπεριλαμβάνονται στην προοδευτική πρόταση διακυβέρνησης. Δεν ξεκινήσαμε έναν διάλογο για την ανασύνταξη του χώρου του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας με στόχο μία προοδευτική διακυβέρνηση της χώρας, για να μείνει στη μέση. Η ΔΗΜΑΡ προτείνει ένα πολιτικό σχέδιο που περιλαμβάνει την πολιτική και οργανωτική αυτονομία της και την προώθηση αποτελεσματικής πολιτικής συμμαχιών στη βάση προγραμματικών συγκλίσεων. Ο διάλογος συνεχίζεται και με τις δυνάμεις του σοσιαλδημοκρατικού χώρου.

Η κοινωνική, οικονομική, περιβαλλοντική και ηθική κρίση που βιώνει η ελληνική κοινωνία, ως αντανάκλαση και προέκταση της αντίστοιχης ευρωπαϊκής και παγκόσμιας, καθιστά αναγκαίο τον επαναπροσδιορισμό των πολιτικών υποκειμένων, που καλούνται να τη διαχειριστούν. Οι μέχρι τώρα αναφορές σε ιδεολογικά και πολιτικά σχήματα τίθενται, σκοπίμως ή εξ αντικειμένου, σε αμφισβήτηση.
Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και κατ’ επέκταση και η ελληνική, με την παγιωμένη ιστορικά διαφορά φάσης, ευτύχησαν να βιώσουν για σαράντα χρόνια μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο συνθήκες πολιτικής σταθερότητας, οικονομικής ανάπτυξης, υψηλής απασχόλησης, αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής ενσωμάτωσης και άμβλυνσης των ανισοτήτων και κυρίως διεθνούς ειρήνης. Ο ρόλος της σοσιαλδημοκρατίας στη διαμόρφωση αυτών των συνθηκών ήταν καθοριστικός.

Η συζήτηση για την Κεντροαριστερά είναι μια αναγκαία συζήτηση που ξεκίνησε με λάθος τρόπο και συνεχίζεται με λάθος όρους. Η απουσία ιδεολογικού στίγματος, η υποκατάστασή του από παιχνίδια προσωπικών στρατηγικών είναι μερικές από τις αιτίες που αφήνουν τους πολίτες αδιάφορους για τις διαδικασίες διαμόρφωσης αυτού που συμβατικά ονομάζεται Κεντροαριστερά.

Πολιτική χωρίς ιδέες γίνεται. Αλλά πολιτική που θα στηρίζει την κοινωνική δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα χωρίς ιδέες δεν γίνεται. Γι’ αυτό θα τοποθετήσουμε τον διάλογο για την ελληνική Κεντροαριστερά σε άλλη βάση. Αυτός ο ασπόνδυλος ταξικά και ιδεολογικά όρος αντί του όρου σοσιαλδημοκρατία, που χρησιμοποιείται στην υπόλοιπη Ευρώπη, μαρτυρεί πόσο στη χώρα μας οι ιδέες υποκαθίστανται από τις προσωπικές στρατηγικές, είτε από τις ιδεοληψίες.

Μερικά ρεπορτάζ αναφερόμενα στο συνέδριο της ΔΗΜΑΡ μιλούσαν «για κλίμα αποσύνθεσης και έντονης αμφισβήτησης του Φώτη Κουβέλη». Τελικά ο αμφισβητούμενος Κουβέλης έλαβε 68,3%, ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό, και η δεύτερη υποψηφιότητα του Δημήτρη Λουκά, ενός στελέχους υπόδειγμα ήθους και υψηλής επιστημονικής κατάρτισης, ξεπέρασε το 21%. Το ήθος τους το έδειξαν και οι δύο υποψήφιοι στις μετεκλογικές τους δηλώσεις. Σ’ αυτή την «αποσύνθεση» δεν υπήρξαν (εκτός ελαχίστων απόλυτα καταδικαστέων εξαιρέσεων) αντιπαραθέσεις προσβλητικές του πολιτικού πολιτισμού. Ενώ επίσης το Κείμενο Θέσεων, μέσα από τη σύνθεση των διαφορετικών πολιτικών απόψεων (εδώ συνέβαλαν ισότιμα όλες οι ιδεολογικές τάσεις του κόμματος) υπερψηφίστηκε σχεδόν από το σύνολο των συνέδρων.

...Το πρόβλημα όμως βρίσκεται ότι στον χώρο της Κεντροαριστεράς επικρατούν αντιλήψεις που υποτιμούν τη σημερινή νεοφιλελεύθερη κυριαρχία. Εδώ βρίσκεται η βασική κακοδαιμονία που εμποδίζει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο των δυνάμεων του δημοκρατικού σοσιαλισμού. Και μαζί με αυτή την κρατούσα νοοτροπία, ο χώρος της Κεντροαριστεράς δοκιμάζεται από προσωποποιημένες στρατηγικές, από εγωκεντρικές τοποθετήσεις έξω από κάθε όριο συλλογικότητας. Είναι βέβαιο ότι αυτή η πορεία είναι αδιέξοδη. Τέτοια χαρακτηριστικά έχει η κρίση της ΔΗΜΑΡ εδώ και καιρό.

Ποια είναι η λύση; Η προσπάθεια να αποκτήσει η Κεντροαριστερά τις παραδοσιακές κοινωνικές της αναφορές. Να μην αφήσει την εκπροσώπηση των αδύναμων στρωμάτων σε ακραίες λογικές και αντιλήψεις.

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης ήταν ένας πολιτικός με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Δεν γαλουχήθηκε σε κόμματα και δεν διέθετε μέντορες ή προστάτες. Διαμορφώθηκε μόνος του μέσα από τις επιστημονικές του μελέτες και την ευρωπαϊκή του εμπειρία. Επέλεξε να αφοσιωθεί στην πολιτική επειδή πίστεψε ότι είχε κάτι χρήσιμο να προσφέρει και όχι επειδή τον προσέλκυε το επάγγελμα. Την αντιμετώπιζε έτσι ως κλάδο της επιστήμης και της έρευνας. Στις συζητήσεις προσερχόταν πάντα με επιχειρήματα και ιδέες, συγκεκριμένες πληροφορίες και προτάσεις. Η στάση του αυτή περιόριζε το ακροατήριό του, εφόσον δεν διέθετε έτοιμα συνθήματα, ούτε κωδικοποιημένες θέσεις. Προκαλούσε ωστόσο πάντα το ενδιαφέρον όσων ήθελαν να μάθουν κάτι καινούριο.

...O πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να επισκεφτεί μέρες Δεκαπενταύγουστου το Άγιον Όρος. Η Αυγή αντιμετώπισε το θέμα ειδησεογραφικά με σύντομες ενημερώσεις, από τις οποίες προκύπτει ότι ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνοδοί του (Ν. Παππάς, Γ. Αμανατίδης, Μ. Λυκόπουλος) δεν συζήτησαν τίποτα ουσιώδες από τα επίδικα των σχέσεων κυβερνώσας Αριστεράς και Εκκλησίας.

1) Η υποχώρηση του ” συλλογικού” και η κυριαρχία του ιδιωτικού. Η κρίση στην κοινωνική της απόληξη, ιδιωτικοποιείται, εξατομικεύεται.
2) Το έλλειμμα ηγεσίας. Οι υπάρχουσες ηγεσίες αδυνατούν και αρνούνται να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα, να δράσουν τακτικά, να υπερβού…ν τις εμφανείς η λανθάνουσες ματαιοδοξίες τους.
3) Η απουσία επεξεργασμένης ,εναλλακτικής και εφαρμόσιμης στρατηγικής εξόδου από την κρίση.
4) Η αυταπάτη αρκετών στελεχών της να αυτό-προσδιορίζονται ως προοδευτικοί, ενώ συνειδητά η ασυνείδητα θητεύουν στο νεοφιλελευθερισμό.
5) Η αυταπάτη αρκετών στελεχών της να υπερβούν τις μύχιες τριτοδιεθνιστικές τους εμμονές.

Παρακολουθώ με ενδιαφέρον, όχι όμως και έκπληξη, τις “δημοσιογραφικές” επιθέσεις που δέχεται, τις τελευταίες μέρες, η ΔΗΜΑΡ και προσωπικά ο Φώτης Κουβέλης.

Το “αγαπημένο κόμμα” και ο “δημοφιλέστερος/συμπαθέστερος πολιτικός” κατά τη ρητορική των σχολιαστών των δελτίων ειδήσεων και των δημοσκοπήσεων, την τελευταία διετία, έχουν μετατραπεί -πάντοτε από τους ίδιους σχολιαστές- σε “βαρίδια” του πολιτικού συστήματος.