Παλινόρθωση ή διάλυση;
Γιώργος Καπόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2022-09-22
Η Δύση θέλει να καταστρέψει τη Ρωσία όπως κατέστρεψε τη Σοβιετική Ενωση, επισήμανε ο Πούτιν στο χθεσινό τηλεοπτικό του διάγγελμα.
Πέραν της αυτονόητης θέσης ότι τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, όπως η διάλυση της ΕΣΣΔ, δεν ερμηνεύονται με θεωρίες συνωμοσίας, η τοποθέτηση του Πούτιν αξίζει προσοχή.
Η μετασοβιετική Ρωσία είναι όπως η ΕΣΣΔ ένα πολυεθνικό κράτος όπου οι τοπικοί εθνικισμοί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τσετσενία αλλά και άλλες περιοχές στον Βόρειο Καύκασο και στη Σιβηρία, είναι ενεργές ή δυνητικές εστίες αποσχιστικού αναβρασμού.
Η διάλυση της ΕΣΣΔ από την Ομάδα Γέλτσιν τον Δεκέμβριο του 1991 δημιούργησε μια δυναμική χειραφέτησης των μη ρωσικών εθνοτήτων που δεν είναι αυτονόητο ότι σταματά στα σύνορα της Ρωσίας.
Με άλλα λόγια, η Μόσχα δεν διεκδικεί την κυρίαρχη, αν όχι την αποκλειστική, επιρροή στην πρώην ΕΣΣΔ μόνον ως κληρονομιά της αυτοκρατορικής της παντοδυναμίας, αλλά και ως εγγύηση ότι η Ρωσία δεν θα έχει την τύχη της ΕΣΣΔ.
Ετσι, αργά αλλά σταθερά από το 1991 μέχρι και σήμερα, η Μόσχα συνδέει την περιφρούρηση της ηγεμονικής της επιρροής στην πρώην ΕΣΣΔ με τη διαφύλαξη της ενότητας της Ρωσίας.
Παλινόρθωση στην πρώην ΕΣΣΔ ή διάλυση της Ρωσικής Ομοσπονδίας: αυτό το δίλημμα ολοένα και περισσότερο σκιάζει τους προβληματισμούς του καθεστώτος Πούτιν, έτσι όπως αυτό διαμορφώθηκε τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο διάγγελμά του ο Πούτιν αναφέρθηκε συνολικά στη Δύση που θέλει να καταστρέψει τη Ρωσία, μια απειλή που είναι σε βαρύνοντα βαθμό διαχρονικά παρούσα στους προβληματισμούς της άρχουσας ελίτ της τσαρικής και της σοβιετικής Ρωσίας.
Το 1853 η Βρετανία και η Γαλλία συμμάχησαν με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και επιχείρησαν να ανακόψουν την ισχυροποίηση της Ρωσίας, οι δυνάμεις της οποίας μισό αιώνα πιο πριν συνέβαλαν αποφασιστικά στην ήττα του Ναπολέοντα το 1814.
Πρόκειται για τον Κριμαϊκό Πόλεμο που διαμόρφωσε το Σύνδρομο της Κριμαίας, δηλαδή μιας απομόνωσης της χώρας και της πολιορκίας της από μια πανστρατιά της Δύσης.
Το δίλημμα παλινόρθωση ή διάλυση δεν είναι επικοινωνιακό πυροτέχνημα, αλλά η ευθεία συνέχεια μιας προσέγγισης που παραμένει σταθερή από την εποχή των τσάρων, του Στάλιν και των διαδόχων του μέχρι και τον Πούτιν.
Βαρύνουσα μεταβλητή στα παραπάνω παραμένει η αντοχή της κοινωνίας η οποία δύο φορές, το 1917 και το 1991, οδήγησε στην εσωτερική αποσταθεροποίηση-αποδυνάμωση της ισχύος της αχανούς ευρασιατικής χώρας.
Πέραν της αυτονόητης θέσης ότι τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, όπως η διάλυση της ΕΣΣΔ, δεν ερμηνεύονται με θεωρίες συνωμοσίας, η τοποθέτηση του Πούτιν αξίζει προσοχή.
Η μετασοβιετική Ρωσία είναι όπως η ΕΣΣΔ ένα πολυεθνικό κράτος όπου οι τοπικοί εθνικισμοί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τσετσενία αλλά και άλλες περιοχές στον Βόρειο Καύκασο και στη Σιβηρία, είναι ενεργές ή δυνητικές εστίες αποσχιστικού αναβρασμού.
Η διάλυση της ΕΣΣΔ από την Ομάδα Γέλτσιν τον Δεκέμβριο του 1991 δημιούργησε μια δυναμική χειραφέτησης των μη ρωσικών εθνοτήτων που δεν είναι αυτονόητο ότι σταματά στα σύνορα της Ρωσίας.
Με άλλα λόγια, η Μόσχα δεν διεκδικεί την κυρίαρχη, αν όχι την αποκλειστική, επιρροή στην πρώην ΕΣΣΔ μόνον ως κληρονομιά της αυτοκρατορικής της παντοδυναμίας, αλλά και ως εγγύηση ότι η Ρωσία δεν θα έχει την τύχη της ΕΣΣΔ.
Ετσι, αργά αλλά σταθερά από το 1991 μέχρι και σήμερα, η Μόσχα συνδέει την περιφρούρηση της ηγεμονικής της επιρροής στην πρώην ΕΣΣΔ με τη διαφύλαξη της ενότητας της Ρωσίας.
Παλινόρθωση στην πρώην ΕΣΣΔ ή διάλυση της Ρωσικής Ομοσπονδίας: αυτό το δίλημμα ολοένα και περισσότερο σκιάζει τους προβληματισμούς του καθεστώτος Πούτιν, έτσι όπως αυτό διαμορφώθηκε τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο διάγγελμά του ο Πούτιν αναφέρθηκε συνολικά στη Δύση που θέλει να καταστρέψει τη Ρωσία, μια απειλή που είναι σε βαρύνοντα βαθμό διαχρονικά παρούσα στους προβληματισμούς της άρχουσας ελίτ της τσαρικής και της σοβιετικής Ρωσίας.
Το 1853 η Βρετανία και η Γαλλία συμμάχησαν με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και επιχείρησαν να ανακόψουν την ισχυροποίηση της Ρωσίας, οι δυνάμεις της οποίας μισό αιώνα πιο πριν συνέβαλαν αποφασιστικά στην ήττα του Ναπολέοντα το 1814.
Πρόκειται για τον Κριμαϊκό Πόλεμο που διαμόρφωσε το Σύνδρομο της Κριμαίας, δηλαδή μιας απομόνωσης της χώρας και της πολιορκίας της από μια πανστρατιά της Δύσης.
Το δίλημμα παλινόρθωση ή διάλυση δεν είναι επικοινωνιακό πυροτέχνημα, αλλά η ευθεία συνέχεια μιας προσέγγισης που παραμένει σταθερή από την εποχή των τσάρων, του Στάλιν και των διαδόχων του μέχρι και τον Πούτιν.
Βαρύνουσα μεταβλητή στα παραπάνω παραμένει η αντοχή της κοινωνίας η οποία δύο φορές, το 1917 και το 1991, οδήγησε στην εσωτερική αποσταθεροποίηση-αποδυνάμωση της ισχύος της αχανούς ευρασιατικής χώρας.
