Εκλογές χαμηλών προσδοκιών
Κώστας Κάρης, Κυριακάτικη Αυγή, Δημοσιευμένο: 2009-09-13
Η πρώτη προεκλογική εβδομάδα επιβεβαίωσε ότι βαδίζουμε σε εκλογές χαμηλών προσδοκιών. Δεν λείπει μόνον το πάθος, αλλά και προτάσεις προοπτικής, που, πέραν της αναμενόμενης εναλλαγής στη διαχείριση του δημοσίου χρήματος, να κινητοποιούν λαϊκές δυνάμεις χαράσσοντας προοπτικές.
Το πολιτικό στίγμα των κομμάτων, τα ψηφοδέλτια και το κλίμα της κοινής γνώμης δεν αναδεικνύουν μια ισχυρή και ενοποιητική κοινωνική δυναμική. Επικρατεί στα κόμματα και τα στελέχη το “βλέποντας και κάνοντας”. Τα ρήγματα δεν επουλώνονται. Χωρίς νέες πρωτοβουλίες ή επιλογές των πολιτικών ηγεσιών που να τροποποιούν το εκλογικό σκηνικό, βαδίζουμε προς την επιβεβαίωση των τάσεων και των αδιεξόδων των ευρωεκλογών του Ιουνίου.
Δεν είναι όλα δεδομένα. Όμως, ό,τι “παίζεται” δεν πρόκειται να αλλάξει τα βασικά. Το ερώτημα για το ποιο θα είναι το τελικό ποσοστό της Ν.Δ. δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το ποιο κόμμα θα είναι πρώτο. Η αμφιβολία για την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία του ΠΑΣΟΚ δεν οδηγεί σε ερωτηματικά για το ποιος θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός, έστω και με δεύτερες εκλογές. Πόσο θα ανέβει ο ΛΑΟΣ; Ποιο θα είναι το ποσοστό του ΚΚΕ; Θα είναι στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ με τη νέα 11μελή ηγεσία του; Οι Οικολόγοι θα τα καταφέρουν; Είναι τα σημαντικά ερωτήματα για τη σχέση του κάθε κόμματος με την κοινωνία, αλλά η όποια απάντησή τους -τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα- δεν μπορεί να ακυρώσει την κυβερνητική αλλαγή που αναμένεται από τις κάλπες.
Μια ακόμη σημαντική βεβαιότητα πρέπει να έχουμε. Ανυποχώρητη θα μείνει -αν δεν έχει βαθύνει- η κρίση εμπιστοσύνης προς τις πολιτικές ηγεσίες. Κρίση στη σχέση κάθε ηγεσίας με το τμήμα των πολιτών στο οποίο ιστορικά απευθύνεται και γενικευμένη κρίση προς το πολιτικό “σύστημα”.
Καμία κίνηση ή πρωτοβουλία δεν έχει αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης εμπιστοσύνης. Η απουσία από τα ψηφοδέλτια της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ προσώπων που έχουν εμπλακεί σε σκάνδαλα είναι μια κομματική κίνηση άμυνας, που δεν αλλάζει το γενικό κλίμα απαξίωσης. Η πολιτική όλο και γίνεται παραπλάνηση των πολλών χάριν των λίγων διαχειριστών. Τα προγράμματα ποιος τα πιστεύει; Τις υποσχέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος ; Οι δεσμεύσεις είναι ακόμη πιο περίτεχνα “φλου” και οι πραγματικές προτεραιότητες δεν υπάρχουν.
Το μείζον βεβαίως είναι ότι η χώρα πρόκειται να έχει και μετά την 4η Οκτωβρίου κυβέρνηση λαϊκής μειοψηφίας. Είναι ένας συνδυασμός εξουσιαστικής βουλιμίας των μεγάλων κομμάτων και ανοχής των μικρών. Ως γνωστόν, για πιθανές συνεργασίες, όλοι δείχνουν τους αντιπάλους τους και τους υποδεικνύουν να συνεργαστούν με... άλλους! Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο διαδίδονται σε κέντρα εξουσίας οι προσδοκίες να επιβληθούν από τη νέα κυβέρνηση αυταρχικά μέτρα σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων καθώς καταρρέουν τα δημόσια οικονομικά.
Ό,τι δεν εγκρίνεται με καθαρές λαϊκές πλειοψηφίες μεθοδεύεται με κυβερνήσεις μειοψηφίας, που καταλήγουν όμηροι των ισχυρών κέντρων οικονομικής εξουσίας. Ο κόμπος της οικονομικής κρίσης και της διαφθοράς στη δημόσια διαχείριση θα λυθεί με κάποιο τρόπο. Προς όφελος ποιων; Το κρίσιμο δεν είναι μόνον ποιοι θα πληρώσουν βραχυπρόθεσμα με μείωση εισοδήματος, αλλά αν θα ανοίξει δρόμος ανασυγκρότησης του δημοσίου, ώστε -με την παροχή δημόσιων αγαθών, υποδομών και ενισχύσεων- να στηριχθούν μεσοπρόθεσμα οι οικογένειες των εκατομμυρίων μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων μικρού και μεσαίου εισοδήματος, ιδιαίτερα εκείνοι που οδηγήθηκαν στην ανεργία ή απειλούνται με την περιθωριοποίηση.
Σε αυτά δεν ξέρουμε -εκείνοι ξέρουν;- τι θα πράξει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, τι θα υποχρεωθεί να κάνει λόγω συσχετισμών και τι θα φοβηθεί, παρά τα λόγια.
Έτσι οι εκλογές μάλλον θα χαρακτηριστούν πιο έντονα από τις αρνητικές ψήφους. Από ποικίλες κατευθύνσεις και με αποκλίνουσες ίσως στοχεύσεις. Που θα εκφράζουν όμως τις αγωνίες και τις προσδοκίες των πολιτών.
Το πολιτικό στίγμα των κομμάτων, τα ψηφοδέλτια και το κλίμα της κοινής γνώμης δεν αναδεικνύουν μια ισχυρή και ενοποιητική κοινωνική δυναμική. Επικρατεί στα κόμματα και τα στελέχη το “βλέποντας και κάνοντας”. Τα ρήγματα δεν επουλώνονται. Χωρίς νέες πρωτοβουλίες ή επιλογές των πολιτικών ηγεσιών που να τροποποιούν το εκλογικό σκηνικό, βαδίζουμε προς την επιβεβαίωση των τάσεων και των αδιεξόδων των ευρωεκλογών του Ιουνίου.
Δεν είναι όλα δεδομένα. Όμως, ό,τι “παίζεται” δεν πρόκειται να αλλάξει τα βασικά. Το ερώτημα για το ποιο θα είναι το τελικό ποσοστό της Ν.Δ. δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το ποιο κόμμα θα είναι πρώτο. Η αμφιβολία για την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία του ΠΑΣΟΚ δεν οδηγεί σε ερωτηματικά για το ποιος θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός, έστω και με δεύτερες εκλογές. Πόσο θα ανέβει ο ΛΑΟΣ; Ποιο θα είναι το ποσοστό του ΚΚΕ; Θα είναι στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ με τη νέα 11μελή ηγεσία του; Οι Οικολόγοι θα τα καταφέρουν; Είναι τα σημαντικά ερωτήματα για τη σχέση του κάθε κόμματος με την κοινωνία, αλλά η όποια απάντησή τους -τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα- δεν μπορεί να ακυρώσει την κυβερνητική αλλαγή που αναμένεται από τις κάλπες.
Μια ακόμη σημαντική βεβαιότητα πρέπει να έχουμε. Ανυποχώρητη θα μείνει -αν δεν έχει βαθύνει- η κρίση εμπιστοσύνης προς τις πολιτικές ηγεσίες. Κρίση στη σχέση κάθε ηγεσίας με το τμήμα των πολιτών στο οποίο ιστορικά απευθύνεται και γενικευμένη κρίση προς το πολιτικό “σύστημα”.
Καμία κίνηση ή πρωτοβουλία δεν έχει αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης εμπιστοσύνης. Η απουσία από τα ψηφοδέλτια της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ προσώπων που έχουν εμπλακεί σε σκάνδαλα είναι μια κομματική κίνηση άμυνας, που δεν αλλάζει το γενικό κλίμα απαξίωσης. Η πολιτική όλο και γίνεται παραπλάνηση των πολλών χάριν των λίγων διαχειριστών. Τα προγράμματα ποιος τα πιστεύει; Τις υποσχέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος ; Οι δεσμεύσεις είναι ακόμη πιο περίτεχνα “φλου” και οι πραγματικές προτεραιότητες δεν υπάρχουν.
Το μείζον βεβαίως είναι ότι η χώρα πρόκειται να έχει και μετά την 4η Οκτωβρίου κυβέρνηση λαϊκής μειοψηφίας. Είναι ένας συνδυασμός εξουσιαστικής βουλιμίας των μεγάλων κομμάτων και ανοχής των μικρών. Ως γνωστόν, για πιθανές συνεργασίες, όλοι δείχνουν τους αντιπάλους τους και τους υποδεικνύουν να συνεργαστούν με... άλλους! Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο διαδίδονται σε κέντρα εξουσίας οι προσδοκίες να επιβληθούν από τη νέα κυβέρνηση αυταρχικά μέτρα σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων καθώς καταρρέουν τα δημόσια οικονομικά.
Ό,τι δεν εγκρίνεται με καθαρές λαϊκές πλειοψηφίες μεθοδεύεται με κυβερνήσεις μειοψηφίας, που καταλήγουν όμηροι των ισχυρών κέντρων οικονομικής εξουσίας. Ο κόμπος της οικονομικής κρίσης και της διαφθοράς στη δημόσια διαχείριση θα λυθεί με κάποιο τρόπο. Προς όφελος ποιων; Το κρίσιμο δεν είναι μόνον ποιοι θα πληρώσουν βραχυπρόθεσμα με μείωση εισοδήματος, αλλά αν θα ανοίξει δρόμος ανασυγκρότησης του δημοσίου, ώστε -με την παροχή δημόσιων αγαθών, υποδομών και ενισχύσεων- να στηριχθούν μεσοπρόθεσμα οι οικογένειες των εκατομμυρίων μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων μικρού και μεσαίου εισοδήματος, ιδιαίτερα εκείνοι που οδηγήθηκαν στην ανεργία ή απειλούνται με την περιθωριοποίηση.
Σε αυτά δεν ξέρουμε -εκείνοι ξέρουν;- τι θα πράξει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, τι θα υποχρεωθεί να κάνει λόγω συσχετισμών και τι θα φοβηθεί, παρά τα λόγια.
Έτσι οι εκλογές μάλλον θα χαρακτηριστούν πιο έντονα από τις αρνητικές ψήφους. Από ποικίλες κατευθύνσεις και με αποκλίνουσες ίσως στοχεύσεις. Που θα εκφράζουν όμως τις αγωνίες και τις προσδοκίες των πολιτών.
