Το μπαζούκα της νομισματικής κυριαρχίας

Ποια κράτη δεν κινδυνεύουν να φτάσουν στο σημείο να μην μπορούν να αποπληρώσουν τα χρέη τους; Αυτά που όχι μόνο εκδίδουν δικό τους νόμισμα (δεν αρκεί αυτό…) αλλά έχουν και τη δυνατότητα να δανείζονται σε αυτό, που δεν υπόσχονται να αποπληρώσουν σε χρυσό ή σε ξένο νόμισμα τα δάνεια που έχουν συνάψει κι αποφεύγουν να δανειστούν σε άλλο νόμισμα πλην του δικού τους. Δεν κινδυνεύουν –γράφει η Stephanie Kelton– όσα κράτη απολαμβάνουν «νομισματική κυριαρχία». Αυτά τα κράτη –είναι το χρήσιμο «διά ταύτα» της Kelton– μπορούν να χρησιμοποιούν το εκδοτικό προνόμιο για να προωθούν πολιτικές ανάπτυξης και πλήρους απασχόλησης διαχειριζόμενα τον προϋπολογισμό τους με τέτοιους βαθμούς ελευθερίας που ούτε να τους ονειρευτούν μπορούν άλλα, μεγάλα έστω, κράτη.

Η St. Kelton έχει διατελέσει επικεφαλής οικονομολόγος στην Επιτροπή Προϋπολογισμού της Γερουσίας των ΗΠΑ, θεωρείται ένα από τα 50 πρόσωπα που έχουν ασκήσει πολύ σημαντική επίδραση στα πολιτικά πράγματα των ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, δείγμα το επίκαιρο βιβλίο της «The Deficit Myth Modern Monetary Theory and How to Build a Better Ecοnomy» (2020). Ποια κράτη διαθέτουν νομισματική κυριαρχία; ΗΠΑ, Ιαπωνία, Βρετανία, Αυστραλία, Καναδάς, Κίνα, Ελβετία είναι ανάμεσά τους. Κανένα κράτος της Ευρωζώνης. Νομισματικά κυρίαρχη είναι κατά μία έννοια η Ευρωζώνη, αυτή μπορεί να δανείζεται σε ευρώ που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά κανένα μεμονωμένο κράτος-μέλος.

Αυτή η κυριαρχία είναι το μπαζούκα των ΗΠΑ – έτσι ρίχνουν τρισεκατομμύρια δημοσιονομικές παροχές στην οικονομία τους, με την κάλυψη της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, με τα επιτόκια να διατηρούνται στη ζώνη του μηδενός. Αυτό είναι το μπαζούκα της Βρετανίας – όπου βέβαια η κεντρική τράπεζα είναι παράρτημα του υπουργείου Οικονομικών. Το εκδοτικό δικαίωμα και την ευχέρεια να δανείζεται σε γιεν χρησιμοποιεί το Τόκιο. Αυτό είναι το πραγματικό ευρωπαϊκό μπαζούκα σήμερα: Με την κάλυψη που μπορεί να παρέχει η ΕKT, η Κομισιόν μπορεί να δανείζεται χωρίς να αυξηθούν τα επιτόκια δανεισμού της και να εκχωρεί το προϊόν του δανεισμού στα ευρωπαϊκά κράτη με τη μορφή των επιχορηγήσεων, να τους παρέχει δωρεάν όσα κεφάλαια χρειάζονται για όσο χρόνο τα χρειαστούν. Πόσο;

Η πανδημία έχει όριο λήξης την εύρεση και διανομή εμβολίου, που προβλέπεται να γίνει μέσα στο α΄ εξάμηνο του 2021. Αυτό το διάστημα, ένα 8μηνο περίπου, η Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί να στηρίξει τα κράτη-μέλη ώστε να κάνουν ό,τι πρέπει για να προστατεύσουν τους πολίτες τους, με αναπόφευκτη οικονομική συρρίκνωση αλλά χωρίς να πάθουν ανήκεστο βλάβη οι παραγωγικές δομές της οικονομίας τους, ακόμα κι αν επιβληθούν γενικά lockdowns. Και χωρίς να επιβαρυνθούν δυσανάλογα τα πιο αδύναμα ή υπερδανεισμένα κράτη – και αδίκως στηθούν στον τοίχο από τις αγορές στον απολογισμό του 2022. Η ουσία είναι απλή: Η Ευρώπη ας γράφει ζημίες για λίγους ακόμη μήνες ωσότου βρεθεί το εμβόλιο κι ας αρχίσει να τις μαζεύει αμέσως μετά. Αλλά να μην αφήσει κανένα κράτος να γλιστρήσει στην απόλυτη βαρβαρότητα να αποφασίζει πόσες ζωές συμβιβάζεται να χαθούν για να μην καταστραφεί η οικονομία του.