Ο καχεκτικός νέος δικομματισμός

Νίκος Μαραντζίδης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2021-04-18

Οι εκλογές του 2019 ξανάβαλαν το κομματικό σύστημα σε ράγες δικομματισμού έπειτα από μερικά χρόνια έντονης ρευστότητας και κατακερματισμού. Βεβαίως, το άθροισμα της δύναμης των δύο μεγάλων κομμάτων (71,38%) υπολείπεται του δικομματισμού του ’80 ή του ’90, όμως πλησιάζει αυτό των εκλογών του 2009 (77,39%).

Οι δημοσκοπήσεις από το 2019 μέχρι σήμερα δείχνουν μια τάση παγίωσης του ανταγωνισμού Ν.Δ. – ΣΥΡΙΖΑ και γενικότερα σταθεροποίησης των ανακατατάξεων που προέκυψαν τα χρόνια 2012-2015. Σχηματικά αυτό σημαίνει: Η Ν.Δ. είναι ο κυρίαρχος πόλος και ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρείται ως δυνάμει εναλλακτικός πόλος σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα.

Κάποιοι προ(σ)βλέπουν, και άλλοι φοβούνται, πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα καταρρεύσει και θα ξαναγίνει μικρό κόμμα. Στην πολιτική ποτέ μην λες ποτέ, όμως κάτι τέτοιο δεν δείχνει ορατό σήμερα. Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να μην έχει βαθιές ρίζες, αλλά κανένα από τα υπάρχοντα κόμματα του ανταγωνισμού δεν δείχνει ικανό να του αφαιρέσει μεγάλους όγκους ψήφων.

Ο σημερινός δικομματισμός είναι καχεκτικός. Οχι μόνο το άθροισμα της δύναμης των δύο κομμάτων είναι μικρότερο, αλλά και κάθε κόμμα ξεχωριστά υπολείπεται συγκριτικά με το παρελθόν. Θυμίζω, ιδιαίτερα σε όσους εστιάζουν μόνο στον ΣΥΡΙΖΑ, πως η Ν.Δ., στις εκλογές του 2000, που έχασε, έλαβε τρεις μονάδες περισσότερες (42,80%) και, το κυριότερο, 700.000 ψήφους παραπάνω από αυτές που κέρδισε το 2019. Περισσότερες ψήφους και ίδιο ή μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με το 2019 η Ν.Δ. έλαβε και στις χαμένες για αυτήν εκλογές του 1985, του 1993 και του 1996.

Δύο παράγοντες συμβάλλουν στην καχεκτικότητα του σημερινού δικομματισμού. Κατ’ αρχήν, ο χαμηλός βαθμός ταύτισης των ψηφοφόρων με τα κόμματα που ψηφίζουν. Οι ψηφοφόροι, λόγω της ιστορικής αποφόρτισης και του περιορισμένου πελατειασμού συγκριτικά με το παρελθόν, δείχνουν αναιμική συναισθηματική σύνδεση με τα κόμματα και είναι διαρκώς έτοιμοι να μετακινηθούν από το ένα στο άλλο ή να απέχουν.

Επιπλέον, παρατηρείται ελάττωση της πυκνότητας της δικτύωσης των κομμάτων με την κοινωνία πολιτών (συνδικάτα, φοιτητικοί σύλλογοι κ.λπ.). Αφενός γιατί έχει μειωθεί η συμμετοχή στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών και αφετέρου γιατί οι τελευταίες διαθέτουν μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας έναντι των κομμάτων συγκριτικά με το παρελθόν.

Ο προηγούμενος δικομματισμός υπήρξε αναμφίβολα ισόρροπος, δηλαδή τα δύο κυρίαρχα κόμματα εναλλάσσονταν τακτικά στην εξουσία. Από το 1977 έως και το 2009, η Ν.Δ. κέρδισε έξι εκλογές (1977, Ιούνιος 1989, Νοέμβριος 1989, 1990, 2004, 2007) και το ΠΑΣΟΚ άλλες έξι (1981, 1985, 1993, 1996, 2000, 2009).

Θα είναι λοιπόν ο νέος δικομματισμός τέτοιος; Με άλλα λόγια, μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να επανέλθει στο τέλος αυτής ή της επόμενης τετραετίας ή μήπως η Ν.Δ. θα κυβερνά για τουλάχιστον μια δεκαετία; Δύσκολη ερώτηση!

Αναμφίβολα, η Ν.Δ. εμφανίζει σήμερα δημοσκοπική πρωτοκαθεδρία, μιντιακή κυριαρχία και καλύτερη τοποθέτηση στο κομματικό σύστημα, με δυνητικά περισσότερες συμμαχίες από τον ΣΥΡΙΖΑ. Εφόσον η οικονομία βελτιωθεί και οι «Οικογένειες» εντός της κάνουν ανακωχή (όχι πολύ πιθανό το τελευταίο πάντως), οι πιθανότητες για ασυμμετρία είναι σίγουρα αυξημένες.

Υπό ορισμένες συνθήκες δεν θα απέκλεια να ζήσουμε μια κυριαρχία της Ν.Δ. τύπου CDU στη Γερμανία ή ακόμη και Χριστιανοδημοκρατίας στη μεταπολεμική Ιταλία, όπου η Ν.Δ. θα κυβερνά παρατεταμένα μόνη ή με τους συμμάχους της και με τον ΣΥΡΙΖΑ να παίζει τον ρόλο του Ιταλικού ΚΚ, δηλαδή ενός κόμματος που θα παγιώσει μεν ένα ποσοστό 25%-35%, αλλά απομονωμένο δεν θα μπορεί να κυβερνήσει. Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι κάποιοι εντός Ν.Δ. και ΚΙΝΑΛ εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση.

Από την άλλη, μια τέτοια στρατηγική έχει να αντιμετωπίσει ένα δεδομένο: Στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης, ο συσχετισμός δύναμης Δεξιάς – Αριστεράς είναι χονδρικά 50-50. Ενας κεντροδεξιός αστερισμός (Ν.Δ. – ΚΙΝΑΛ), με φιλοδοξίες μόνιμου αποκλεισμού της Αριστεράς, θα επιτάχυνε τη διαμόρφωση ενός φιλόδοξου μετώπου της Αριστεράς πορτογαλικού τύπου με τον ΣΥΡΙΖΑ κύρια συνιστώσα και άλλες δυνάμεις της Αριστεράς παρούσες.

Γνωρίζω πως κάτι τέτοιο δεν είναι στην παρούσα ατζέντα, αλλά, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε τους τελευταίους μήνες να σπάσει την απομόνωσή του προς τα αριστερά, δεν είναι πλέον απίθανο μελλοντικά.

Οσοι πιστεύουν πως μια τέτοια ιδέα είναι «παλαβομάρα», ας αναλογιστούν μήπως χρησιμοποίησαν παρόμοιες λέξεις στο παρελθόν στη σκέψη πως θα μπορούσαν να σχηματιστούν κυβερνητικές συμμαχίες όπως Ν.Δ. – ΚΚΕ (1989), ΠΑΣΟΚ – Ν.Δ. – ΛΑΟΣ (2011), Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ (2012) ή ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ (2015).

Θέματα επικαιρότητας: Ελληνικά Κόμματα

Ο καχεκτικός νέος δικομματισμός

Νίκος Μαραντζίδης, 2021-04-18

Οι εκλογές του 2019 ξανάβαλαν το κομματικό σύστημα σε ράγες...

Περισσότερα
Νίκος Μπίστης

Τίνος παιδιά είναι η ΝΔ και το ΚΙΝΑΛ;

Νίκος Μπίστης, 2020-07-13

Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του στα ΝΕΑ στις 5/7/2020 με τίτλο «Τίνος...

Περισσότερα

Ποιες είναι ειδήσεις και ποιες όχι;

Τάσος Παππάς, 2020-07-06

Στην παρούσα φάση δεν έχει καμιά σημασία ποιος είναι μπλεγμένος...

Περισσότερα
Στέργιος Καλπάκης

Εθνική συνεννόηση, όχι μονομερής συνεργασία με ΝΔ ή ΣΥΡΙΖΑ

Στέργιος Καλπάκης, 2018-10-21

...Διαφωνώ με τη λογική μετώπων που φέρουν το πρόθεμα “αντί”....

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών και μετά εκλογές

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2018-10-21

H σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό erga omnes με...

Περισσότερα
Νίκος Μπίστης

Περί πατριωτικού ΠΑΣΟΚ

Νίκος Μπίστης, 2018-02-05

Ή όπως αρέσει σε κάποιους «περί της κοινωνικής βάσης του...

Περισσότερα

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ δεν θα ψηφίσει ποτέ τον "ΥΠΟΥΡΓΟ της ΖΑΡΝΤΙΝΙΕΡΑΣ"

2016-10-29

Η Δημοκρατική Συμπαράταξη παραμένει σταθερή στην θέση...

Περισσότερα
Γιώργος Σιακαντάρης

Η «Αυγή», η Νεοελληνική Ηθική και το Πνεύμα του ΣΥΡΙΖΑ

Γιώργος Σιακαντάρης, 2016-08-21

Η «Αυγή», πάλι δια της «γραφίδος» του Θανάση Καρτερού, αφού...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Υπαρξιακό δίλημμα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-15

Μέχρι την επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ τις πρώτες πρωινές...

Θόδωρος Τσίκας

Ιράν-Ισραήλ: Γόητρο, προσχήματα και ισορροπίες

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-14

Είναι γνωστό ότι το καθεστώς των φανατικών μουλάδων του...

Το δίλημμα της Τεχεράνης

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-08

H ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας βρίσκεται σε ένα άβολο...

Πώς απαντούν στην Ακροδεξιά τα άλλα κόμματα

Ξένια Κουναλάκη, 2024-04-04

Aπό την εποχή της ανόδου της Χρυσής Αυγής τα συστημικά κόμματα...

Η ατιμωρησία των ελίτ

Τάσος Παππάς, 2024-04-01

Αντιγράφω από τη στήλη «ΕΝΑ ΒΛΕΜΜΑ» στις Νησίδες της «Εφημερίδας...

Το νέο τουρκικό παζλ

Βαγγέλης Αρεταίος, 2024-04-01

Η «έκπληξη του CHP», όπως λένε από χθες το βράδυ Τούρκοι αναλυτές,...

Θόδωρος Τσίκας

Τουρκία: διαμαρτυρία για οικονομία και φθορά εξουσίας

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-01

Ακόμα μια φορά, η οικονομία έπαιξε ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις....

Διονύσης Τεμπονέρας

Άνθρακες ο θησαυρός της αύξησης του κατώτατου μισθού

Διονύσης Τεμπονέρας, 2024-03-28

Ανακοινώνεται στο υπουργικό συμβούλιο η αύξηση του κατώτατου...

Κουράστηκαν να λιβανίζουν

Τάσος Παππάς, 2024-03-26

Οταν τα μέσα ενημέρωσης όλων των κατηγοριών είναι ιμάντες...

Κώστας Καλλίτσης

Η κυριαρχία της Ν.Δ

Κώστας Καλλίτσης, 2024-03-23

Κάτι, αλήθεια, συμβαίνει εδώ; Μια πρόχειρη απάντηση θα ήταν...

Μερικές σκέψεις για τον «νέο κύκλο» του ΣΥΡΙΖΑ

Θανάσης Καρτερός, 2024-03-17

Για να πούμε την αλήθεια, δεν είναι εύκολο να συνηθίσει...

Πανηγυρίζοντας επί των ερειπίων του ΕΣΥ

Παντελής Μπουκάλας, 2024-03-17

Σημείο πρώτο: Με τις λέξεις μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε:...

×
×