Το μέλλον της εργασίας στην 4η βιομηχανική επανάσταση

Κώστας Τσουκαλάς, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-05-12

Πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η πανδημία Covid-19 λειτουργεί ως παγκόσμιος καταλύτης για την επιτάχυνση της λεγόμενης τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, καθώς παρατηρείται γεωμετρική αύξηση της εμπλοκής στην παραγωγική διαδικασία πρακτικών που σχετίζονται με τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη. Στη χώρα μας η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει θετική επίδραση και να οδηγήσει και στον διπλασιασμό του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης και σε σωρευτική αύξηση του ΑΕΠ.

Παράλληλα με τις θετικές επιδράσεις στην οικονομία, η διευρυμένη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών αλλάζει θεμελιακές ισορροπίες για τους εργαζομένους, αυξάνοντας τους κίνδυνους για ανεξέλεγκτη υπερεργασία, εντατικοποίηση και παραβίαση της προσωπικής και οικογενειακής ζωής. Η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση θα μεταλλάξουν ακόμη περισσότερο στο μέλλον το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών που πραγματοποιούνται στις επιχειρήσεις. Η απεμπλοκή μέρους της «ζωντανής» εργασίας, αν δεν ελεγχθεί, θα οδηγήσει σε αύξηση της λεγόμενης «τεχνολογικής» ανεργίας.

Πολλοί μιλούν για το «τέλος της εργασίας» προβλέποντας ως αναπόφευκτη εξέλιξη την αντικατάσταση της «ζωντανής» εργασίας από μηχανές, καθώς η τεχνολογία βαθμιαία δεν θα υποκαθιστά μόνο χειρωνακτικές αλλά και white collar εργασίες. Οι πολυεθνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι βλέπουν την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση σε συνδυασμό με την υπερεκμετάλλευση της εργατικής δύναμης ως ευκαιρία και δυνατότητα αλματώδους αύξησης της παραγωγικότητας και της δυναμικής της κεφαλαιακής συσσώρευσης. Ωστόσο, κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή για να είναι προοδευτική πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο. Γιʼ αυτό και είναι κρίσιμη η στάση των πολιτικών ηγεσιών απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Το υπουργείο Εργασίας, με νομοσχέδιο που φέρνει για τις εργασιακές σχέσεις, φαίνεται να επιλέγει μια πολιτική απορρύθμισης του μισθολογικού status, μέσα από τη συμπίεση των μισθών (εργασία έως και 10 ώρες χωρίς πρόσθετη αμοιβή, απόλυτη ευελιξία ωραρίων), και υποβάθμισης ολόκληρου του φάσματος προστασίας των σχέσεων εργασίας (διατάξεις που δυσχεραίνουν τη συνδικαλιστική δράση). Αυτό το μοντέλο αδιαφορεί για τη δίκαιη βιωσιμότητα και δυστυχώς οδηγεί την ελληνική οικονομία σε έναν εξ αρχής υπονομευμένο ανταγωνισμό με όρους χαμηλών μισθών και επισφαλούς εργασίας. Αντιθέτως, επιβάλλεται αφʼ ενός μια δέσμη επιθετικών μέτρων στήριξης της εργασίας, αφʼ ετέρου η στοιχειώδης δικαιοπολιτική αντιμετώπιση των καινοφανών ζητημάτων, που οι νέες τεχνολογίες προκαλούν στον συναλλακτικό και εργασιακό βίο.

Σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, το κράτος επιδοτεί πιλοτικό πρόγραμμα ενίσχυσης των επιχειρήσεων, ώστε αυτές να εφαρμόσουν τετραήμερη εργασία χωρίς μείωση αποδοχών. Αυτό το παράδειγμα θα πρέπει να ακολουθήσει και η Ελλάδα. Η πιλοτική εφαρμογή του 35ωρου θα ήταν μια προσπάθεια με ρεαλιστικούς όρους. Απαιτούνται, επίσης, παρεμβάσεις στο δίκαιο του χρόνου εργασίας και της άδειας, θεσμικές τομές στο δίκαιο της προστασίας του εργαζομένου από τις νέες τεχνολογίες και των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων του εντός και εκτός της εργασίας.

Οι πόροι που θα χρηματοδοτήσουν το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότηταςπρέπει να διατεθούν μέσα από ένα συνεκτικό σχέδιο το οποίο θα πυροδοτεί την αναγκαία αλλαγή αναπτυξιακού υποδείγματος με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας που θα επιταχύνουν τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό της οικονομίας.

Παράλληλα, το κράτος οφείλει να οργανώσει την κοινωνική συμφωνία μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας και να επαναπροσανατολίσει την Παιδεία στην τεχνολογική κατεύθυνση, ώστε αυτή να συγχρονιστεί χωρίς να απολέσει το ανθρωπιστικό της υπόβαθρο, στο νέο ζητούμενο παραγωγικό μοντέλο. Τα επαγγέλματα του μέλλοντος είναι αυτά που συνδέονται με τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη, τη βιοτεχνολογία, την υπολογιστική γλωσσολογία, την big data analysis, την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών μέσω καινοτόμων τεχνολογιών και επικοινωνιών (FinTech) και τους κλάδους πράσινης ενέργειας και βιώσιμης ανάπτυξης.

Εκεί θα κριθεί το στοίχημα της προόδου ως άμεσα συνυφασμένο με τη μείωση των ανισοτήτων και την παροχή ευκαιριών για κοινωνική κινητικότητα μέσω της εργασίας και της μόρφωσης.

Θέματα επικαιρότητας: Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Περισσότερα

Μετασχηματισμοί

Χριστίνα Κοψίνη, 2023-08-12

Καθηγητής σε δημόσιο σχολείο το πρωί, ιδιαιτερατζής το...

Περισσότερα

Ελληνικό εργασιακό καλοκαίρι με καυτό ήλιο και καυτό λάδι

δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης, 2023-07-04

«Εχει πάρα πολύ πόνο. Πολλές φορές τυχαίνει το βράδυ που...

Περισσότερα

Εργασιακό καθεστώς και η «ιδέα» της εργασίας

Ιόλη Μπούντα, 2023-06-23

Ο «νόμος Χατζηδάκη» συγχαίρει εαυτόν για την αύξηση των...

Περισσότερα

«Οι ακραίες ανισότητες επιβάλλουν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο»

Γιώργος Κιμπουρόπουλος, 2023-04-26

«Οπως δεν πίστεψα ποτέ το τέλος της Ιστορίας του Φουκουγιάμα,...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Πελατειακό κράτος

Κώστας Καλλίτσης, 2023-02-19

Αλλού πάει ο κόσμος, αλλού εμείς. Τα ισχυρά ευρωπαϊκά κράτη,...

Περισσότερα

Εργαζόμενοι με αξιοπρεπείς μισθούς

Χρήστος Πρωτόπαπας, 2023-01-14

Στην Ελλάδα σήμερα, 750.000 εργαζόμενοι αμείβονται με μισθούς...

Περισσότερα

Άρθρα/ Οικονομία-Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Τί έμαθε ο αγρότης;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-18

Ποιο είναι το πρόβλημα της αγροτικής μας οικονομίας; Αν...

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

24ωρη ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ της ΓΣΕΕ στις 17 Απριλίου

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-01-31

Η απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ το περασμένο...

Κώστας Καλλίτσης

Στην Ευρώπη, θέλουμε βιομηχανία;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-28

Πριν βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά, διαβάστε δύο σημαντικές...

Κώστας Καλλίτσης

Ελντοράντο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-14

Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει ανοδικά τινάγματα ήδη από το...

Κώστας Καλλίτσης

Κυκλοφορεί και παράγει ευφορία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-30

Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την...

Μάνος Ματσαγγάνης

Φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της πορείας της ελληνικής οικονομίας

Μάνος Ματσαγγάνης, 2023-12-30

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές...

Από πού να ξεκινήσουμε για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Γεωργία Καπλάνογλου, 2023-12-29

Η αλήθεια είναι πως μόλις αρχίζει η συζήτηση για το φορολογικό...

Κώστας Καλλίτσης

Κυριαρχία και αστάθεια

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-24

Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα...

Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Κώστας Καλλίτσης

Χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν περπατάει…

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-19

Αν δεν γίνουν μεταρρυθμίσεις τώρα, πότε άραγε θα γίνουν;...

Κώστας Καλλίτσης

Μας αρέσει η φοροδιαφυγή;

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-05

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε καταλήξει στον πόλεμο κατά της...

×
×