Ευρωπαϊκό Ταμείο για την ανθεκτικότητα των υποδομών
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή, Δημοσιευμένο: 2021-08-14
Η Dixie, η δεύτερη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Καλιφόρνιας, και δεκάδες άλλες κατακαίνε τη δυτική ακτή των ΗΠΑ εδώ και έναν έως τέσσερις μήνες. Τριακόσιες πυρκαγιές στη Βρετανική Κολούμπια, στον Καναδά. Πρωτοφανείς καύσωνες στις βορειοδυτικές περιοχές των ΗΠΑ, σε Καναδά και Σιβηρία. Καύσωνες έστρωσαν χαλί σε μεγάλες πυρκαγιές στη χώρα μας, στην Ιταλία, στην Τουρκία, στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, αλλά και σε χώρες του ευρωπαϊκού βορρά, όπως Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία. Σχεδόν ταυτόχρονα, πρωτοφανείς πλημμύρες έπνιξαν μεγάλες περιοχές σε Γερμανία, Ολλανδία, Ελβετία, Βέλγιο – κι άφησαν πίσω τους 200 νεκρούς. Η κλιματική κρίση δεν είναι κάποιο μελλοντικό ενδεχόμενο. Κι η αντιμετώπισή της είναι το μείζον θέμα, σύνθετο και δύσκολο, γιατί απαιτεί επαναστατικές αλλαγές σε όλο το εύρος λειτουργιών, δράσεων, αξιών, προτεραιοτήτων.
Το άλλο συναφές θέμα είναι πιο βατό: είναι η προσαρμογή όλων των υποδομών, ώστε να γίνουν ανθεκτικές στα ακραία φαινόμενα που –με διαρκώς μεγαλύτερη ένταση και πιο βίαια– θα ξεσπούν στις επόμενες 2-3 δεκαετίες.
Τα χειρότερα είναι μπροστά μας, λέει. Ο οικουμενικός στόχος που είχε τεθεί το 2015 στο Παρίσι, η αύξηση της θερμοκρασίας της Γης να μην ξεπεράσει τον 1,5° C πάνω από την προβιομηχανική εποχή, είναι εκτός τροχιάς. O,τι κι αν κάνουμε πλέον, αυτό το όριο θα το ξεπεράσουμε, ίσως και πριν από το 2030, ενώ η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει έως το 2050. Το καλό σενάριο είναι το επώδυνο: η ανθρωπότητα να αντιδράσει άμεσα, κι έτσι η αύξηση της θερμοκρασίας να συγκρατηθεί και να σταθεροποιηθεί μετά το 2050 – δηλαδή, μετά 30 πολύ δύσκολα χρόνια. Το κακό σενάριο είναι η κόλαση: να μην αντιδράσουμε έγκαιρα και η θερμοκρασία να αυξηθεί 2, 3 ή 4 βαθμούς Κελσίου πάνω από το προβιομηχανικό επίπεδό της.
Η Ευρώπη έχει κάνει ένα πρώτο σημαντικό βήμα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 55% το 2030 συγκριτικά με τα επίπεδα του 1990, το σχέδιο «Fit for 55». Ο δρόμος για την έγκρισή του θα είναι μακρύς, ίσως απαιτηθούν δύο χρόνια για να μορφοποιηθεί η τελική απόφαση. Εχει κάνει, επίσης, ένα (μικρότερο…) βήμα για νέες υποδομές βιώσιμης ανάπτυξης, πράσινες και ψηφιακές, μέσω του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Επειδή οι υπάρχουσες υποδομές σε πολλές χώρες της Ενωσης είναι παλιές και, είτε από φυσιολογική φθορά είτε λόγω της έντασης των ακραίων φαινομένων δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες κλιματικές συνθήκες, θα άξιζε να τεθεί ως θέμα, η ανάληψη μιας πρόσθετης ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας: η δημιουργία ενός Ταμείου για την ανθεκτικότητα των υποδομών (διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, λιμένων, διασυνδεδεμένα δίκτυα, επικοινωνίες και άλλα), με χρηματοδότηση μέσω δανεισμού της Κομισιόν και αυστηρές διαδικασίες σχεδιασμού και παρακολούθησης των έργων.
Δείτε τις ΗΠΑ: έπειτα από μακρές διαπραγματεύσεις, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές πήραν μια ιστορική απόφαση. Συναινετικά, με 69 υπέρ – 30 κατά, ενέκριναν πρόγραμμα ύψους 1 τρισ. δολ. για να ξανακτίσουν τις κουρασμένες υποδομές της χώρας τους και να τις κάνουν ανθεκτικές στα φαινόμενα της κλιματικής κρίσης. Δείχνουν τον δρόμο.
Το άλλο συναφές θέμα είναι πιο βατό: είναι η προσαρμογή όλων των υποδομών, ώστε να γίνουν ανθεκτικές στα ακραία φαινόμενα που –με διαρκώς μεγαλύτερη ένταση και πιο βίαια– θα ξεσπούν στις επόμενες 2-3 δεκαετίες.
Τα χειρότερα είναι μπροστά μας, λέει. Ο οικουμενικός στόχος που είχε τεθεί το 2015 στο Παρίσι, η αύξηση της θερμοκρασίας της Γης να μην ξεπεράσει τον 1,5° C πάνω από την προβιομηχανική εποχή, είναι εκτός τροχιάς. O,τι κι αν κάνουμε πλέον, αυτό το όριο θα το ξεπεράσουμε, ίσως και πριν από το 2030, ενώ η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει έως το 2050. Το καλό σενάριο είναι το επώδυνο: η ανθρωπότητα να αντιδράσει άμεσα, κι έτσι η αύξηση της θερμοκρασίας να συγκρατηθεί και να σταθεροποιηθεί μετά το 2050 – δηλαδή, μετά 30 πολύ δύσκολα χρόνια. Το κακό σενάριο είναι η κόλαση: να μην αντιδράσουμε έγκαιρα και η θερμοκρασία να αυξηθεί 2, 3 ή 4 βαθμούς Κελσίου πάνω από το προβιομηχανικό επίπεδό της.
Η Ευρώπη έχει κάνει ένα πρώτο σημαντικό βήμα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 55% το 2030 συγκριτικά με τα επίπεδα του 1990, το σχέδιο «Fit for 55». Ο δρόμος για την έγκρισή του θα είναι μακρύς, ίσως απαιτηθούν δύο χρόνια για να μορφοποιηθεί η τελική απόφαση. Εχει κάνει, επίσης, ένα (μικρότερο…) βήμα για νέες υποδομές βιώσιμης ανάπτυξης, πράσινες και ψηφιακές, μέσω του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Επειδή οι υπάρχουσες υποδομές σε πολλές χώρες της Ενωσης είναι παλιές και, είτε από φυσιολογική φθορά είτε λόγω της έντασης των ακραίων φαινομένων δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες κλιματικές συνθήκες, θα άξιζε να τεθεί ως θέμα, η ανάληψη μιας πρόσθετης ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας: η δημιουργία ενός Ταμείου για την ανθεκτικότητα των υποδομών (διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, λιμένων, διασυνδεδεμένα δίκτυα, επικοινωνίες και άλλα), με χρηματοδότηση μέσω δανεισμού της Κομισιόν και αυστηρές διαδικασίες σχεδιασμού και παρακολούθησης των έργων.
Δείτε τις ΗΠΑ: έπειτα από μακρές διαπραγματεύσεις, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές πήραν μια ιστορική απόφαση. Συναινετικά, με 69 υπέρ – 30 κατά, ενέκριναν πρόγραμμα ύψους 1 τρισ. δολ. για να ξανακτίσουν τις κουρασμένες υποδομές της χώρας τους και να τις κάνουν ανθεκτικές στα φαινόμενα της κλιματικής κρίσης. Δείχνουν τον δρόμο.
