Καμιά παρέκκλιση από το Κράτος Δικαίου μπροστά στα νέα προσφυγικά ρεύματα από το Αφγανιστάν

Συζητάμε με τον πρώην υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μουζάλα, με το βλέμμα στο Αφγανιστάν και την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, εξέλιξη που θα οδηγήσει, όπως όλοι εκτιμούν, σε ένα νέο προσφυγικό κύμα προς την Ευρώπη. "Η αντιμετώπιση των προσφύγων υπόκειται στο Διεθνές, το Ευρωπαϊκό και το Εθνικό Δίκαιο. Δεν επαφίεται δηλαδή στην πολιτική βούληση της κάθε χώρας και της κάθε κυβέρνησης" μας λέει.

Όπως σημειώνει, το κύριο ζήτημα στο οποίο θα πρέπει ή E.Ε. και η διεθνής κοινότητα να εστιάσουν είναι η παλινόρθωση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ή η δημιουργία χαλιφάτου με κρατική υπόσταση, κάνοντας ζοφερές προβλέψεις για το μέλλον των ανθρώπων που μένουν πίσω. Παράλληλα εκτιμά ότι το μέγεθος της προσφυγικής ροής θα είναι μεγάλο, αλλά σαφώς μικρότερο σε όγκο και πυκνότητα χρόνου απʼ ό,τι οι Σύροι πρόσφυγες το 2015.

Από τη μία η Ευρώπη λυπάται που ο αφγανικός λαός πέφτει στα χέρια των Ταλιμπάν και από την άλλη στέλνει αυστηρά μηνύματα ότι οι πρόσφυγες δεν είναι ευπρόσδεκτοι. Πώς το σχολιάζετε;

Πρόκειται για σκόπιμη προσπάθεια απόκρυψης του κύριου προβλήματος, με την ανάδειξη των όποιων προσφυγικών ροών σε φόβητρο για τους λαούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κύριο ζήτημα με το οποίο θα πρέπει ή E.Ε. και η διεθνής κοινότητα να ασχοληθούν είναι η παλινόρθωση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ή η δημιουργία χαλιφάτου με κρατική υπόσταση. Οι 40.000.000 Αφγανοί θα βιώσουν τη φρικώδη βία των Ταλιμπάν.

Οι αποτρόπαιες εικόνες που το ISIS μετέδιδε για "παραδειγματισμό" από το χαλιφάτο στο Ιράκ και τη Συρία θα είναι η ζωή τους. Άντρες υποταγμένοι ή αναλώσιμοι, ή θύτες ή θύματα, αόρατες γυναίκες, σκλάβες, κορίτσια βιασμένες νύφες εκτός εκπαίδευσης. Καταστροφή πολιτιστικών αγαθών αιώνων. Απαγόρευση της μουσικής, του κινηματογράφου, του θεάτρου, των τεχνών. Ακόμη και το εθνικό παιχνίδι των Αφγανών, το πέταγμα του χαρταετού, απαγορεύεται. Ζόφος.

Επίσης, εξ ορισμού το Αφγανιστάν - χαλιφάτο θα συνδεθεί με την τζιχάντ παγκοσμίως, θα την ενισχύσει και θα ενισχυθεί από αυτήν. Επομένως, συσκοτίζοντας όλα αυτά και επισείοντας τον "φόβο" των προσφυγικών ροών, η Αμερική, η Ε.Ε., τα κράτη της Συμμαχίας και του ΝΑΤΟ αποσείουν με αυτό τον τρόπο τις ευθύνες τους για τη δημιουργία αυτού του βαμπίρ στην Κ. Ασία.

Ωστόσο προσφυγικά κύματα θα υπάρξουν...

Σαφώς και θα υπάρξουν, θα εξαρτηθούν από την ασκούμενη βία από το Αφγανιστάν - χαλιφάτο και θα φέρει ευθύνη γιʼ αυτά και η αποτυχία των γεωστρατηγικών παρεμβάσεων της Αμερικής και της Συμμαχίας. Άρα και της Ε.Ε.

Εντάξει, είναι κατανοητές οι ευθύνες, αλλά πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι προσφυγικές ροές και ποιο θα είναι, κατά την εκτίμησή σας, το μέγεθός τους;

Το πρώτο είναι η άσκηση θεσμικής πίεσης στο χαλιφάτο από τα κράτη - μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, την Αμερική, την Ε.Ε., τις χώρες της Συμμαχίας του ΝΑΤΟ. Δεν αναφέρομαι σε διπλωματική απομόνωση του Αφγανιστάν - χαλιφάτο, αλλά, αντιθέτως, σε διπλωματική περικύκλωση υπό την απειλή χρήσης μέτρων όπως εμπάργκο, κατάσχεση προσωπικών και εταιρικών λογαριασμών, ή μέθοδος "λίγα για λίγα, πολλά για πολλά" στις οικονομικές σχέσεις. Μεθόδους που έτσι κι αλλιώς έχουν χρησιμοποιηθεί δικαίως ή αδίκως. Ωστόσο η τεχνογνωσία υπάρχει. Δείτε Ιράν, Κούβα, Ν. Αφρική, απαρτχάιντ, Λευκορωσία.

Φοβάμαι βεβαίως πως ο "ελεύθερος κόσμος" θα συνεχίσει τα γεωπολιτικά του παιχνίδια πιο πολύ γοητευμένος από τον πλούτο των σπάνιων γαιών των άλλων ορυκτών και των ναρκωτικών, παρά φοβισμένος από την κατάρρευση των διακηρυγμένων αρχών του και των αξιών του.

Δεύτερον, και επί του πεδίου. Παραμένει δεδομένο ότι η αντιμετώπιση των προσφύγων υπόκειται στο Διεθνές, το Ευρωπαϊκό και το Εθνικό Δίκαιο. Δεν επαφίεται δηλαδή στην πολιτική βούληση της κάθε χώρας και της κάθε κυβέρνησης. Διέπεται από νομικούς κανόνες, σε προοδευτική κατεύθυνση, που η εφαρμογή του θα καθορίσει ποιος είναι Κράτος Δικαίου και ποιος όχι. Τήρηση των νομοτελειών που διέπουν το Κράτος Δικαίου λοιπόν. Καμία παρέκκλιση.

Όσον αφορά το μέγεθος της προσφυγικής ροής, θα είναι μεγάλο, αλλά σαφώς μικρότερο σε όγκο και πυκνότητα χρόνου απʼ ό,τι οι Σύροι πρόσφυγες το 2015. Υπενθυμίζω ότι είχαμε πάνω από 1.300.000 πρόσφυγες μέσα σε 10 μήνες. Να πάρουμε επίσης υπόψιν ότι στην πορεία προς Ευρώπη μεσολαβούν χώρες όπως το Πακιστάν, το Ιράν, η Τουρκία. Χώρες δηλαδή με μεγάλες κοινότητες Αφγανών, όπως και τη συνόρευση με πρώην σοβιετικές δημοκρατίες με έντονο το ισλαμικό -και όχι ισλαμιστικό- αποτύπωμα.

Προσφάτως η Ελλάδα αποφάσισε ότι η Τουρκία είναι ασφαλής τρίτη χώρα για τους πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, πράγμα που επιτρέπει την επαναπροώθησή τους εκεί χωρίς εξέταση των αιτήσεων ασύλου. Είναι όντως; Και λύνει κάποια προβλήματα η κίνηση αυτή;

Στην προσπάθεια ενσωμάτωσης της ακραίας Δεξιάς στην εκλογική της πελατεία η Ν.Δ καταργεί στο προσφυγικό το Κράτος Δικαίου. Κανείς Μηταράκης δεν αρκεί για να βαφτίσει μια χώρα ασφαλή τρίτη χώρα. Το τι είναι ασφαλής τρίτη χώρα καθορίζεται από αυστηρούς κανόνες Δικαίου.

Η Τουρκία χρειάστηκε να αλλάξει τη νομοθεσία της ώστε με τη Δήλωση Ε.Ε. - Τουρκίας να θεωρείται ασφαλής τρίτη χώρα για τους Σύρους και μόνο με βάση τη Συνθήκη της Γενεύης. Εάν προχωρήσει σε νέες αλλαγές, θα μπορούσε αυτό να ισχύει και για τους Αφγανούς και άλλους πρόσφυγες. Παραβίαση Δικαίου είναι αυτό που κάνει η Ν.Δ. και η χώρα μας στο μέλλον θα υποστεί πολλές σοβαρές καταδίκες από διεθνή δικαστήρια.

Για κάθε άνθρωπο με στοιχειώδη ανθρωπιστική ευαισθησία τα ευρωπαϊκά τείχη απέναντι στους πρόσφυγες προκαλούν απέχθεια και λύπη. Υπάρχει, κατά την άποψή σας, εναλλακτικός τρόπος διαχείρισης;

Έχετε δίκιο, τα τείχη και η βία προκαλούν απέχθεια και λύπη και βασανίζουν το δημοκρατικό μας συναίσθημα. Πολλές φορές θα ήθελες να είναι αλλιώς τα πράγματα, πολλές φορές δεν μπορείς να τα αλλάξεις. Κι αυτό είναι ένα βάρος που το κουβαλάς. Τα τείχη είναι ενδεικτικά της πολυπλοκότητας του προσφυγικού - μεταναστευτικού και όντως σηματοδοτούν τη δεξιά στροφή της Ε.Ε. και την υιοθέτηση ακραίων δεξιών θέσεων. Η απάντηση σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς δεν μπορεί να είναι άλλη από την απαίτηση για την τήρηση των κανόνων του Κράτους Δικαίου. Σύντομες -εφαρμοστικές- προτάσεις, κτίσιμο συμμαχιών με άλλες χώρες, αλλά και πολιτικούς χώρους. Να μην μπερδεύουν την επιθυμία με την πραγματικότητα.

Οποια πάντως και αν είναι η διαχείριση, φαίνεται ότι το προσφυγικό προκαλεί άνοδο της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, η οποία με τη σειρά της μετατοπίζει προς τα δεξιά το σύνολο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ποια πρέπει να είναι η απάντηση της Αριστεράς;

Εμπλουτισμένες με τα στοιχεία της νέας κρίσης, αναφέρω τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ που από το 2015 διαμορφώσαμε. Είναι σαφές ότι το προσωπικό στοιχείο είναι έντονο σε αυτή τη διατύπωση:

Σύγκληση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την αντιμετώπιση του κυρίως προβλήματος, που είναι η ίδρυση χαλιφάτου στο Αφγανιστάν.

Επαναφορά της υποχρεωτικής μετεγκατάστασης σε όλη την Ε.Ε.

Επαναδημιουργία του αλγόριθμου υποχρεωτικής κατανομής σε όλα τα κράτη - μέλη (πρόταση συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών, Μάλτα, 12-12).

Στην υποχρεωτική μετεγκατάσταση Αφγανών προσφύγων να εμπλακούν όλες οι χώρες της Συμμαχίας που έδρασε στο Αφγανιστάν και στο ΝΑΤΟ.

Δημιουργία camps - ασφαλών χώρων σε όλες τις χώρες του δρόμου από το Αφγανιστάν προς την Ευρώπη. Υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και με χρηματοδότηση από όλες τις χώρες της Συμμαχίας, το ΝΑΤΟ, την Ε.Ε.

Συνθήκες για τους Αφγανούς πρόσφυγες σε αυτές τις χώρες ανάλογες αυτών που εξασφαλίστηκαν για τους Σύρους με τη δήλωση Ε.Ε. - Τουρκίας.

Ευρωπαϊκός μηχανισμός επιστροφών παράτυπων μεταναστών.

Ενιαίο άσυλο, ευρωπαϊκός μηχανισμός ασύλου.