Μάχες στα χαρακώματα
Τάσος Παππάς, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2008-02-17
Η αριστερά είναι στο προσκήνιο και οι συνιστώσες της μάχονται για τους τίτλους ιδιοκτησίας. «Εμείς είμαστε η αριστερά» λέει ο Γ. Παπανδρέου. «Δεν δικαιούστε να λέγεστε αριστερά» του αντιγυρίζει ο Α. Τσίπρας. «Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένον αχυρώνα» θα μπορούσε να ισχυριστεί η Α. Παπαρήγα. Ολα αυτά δεν είναι καινούρια ούτε ελληνικά. Από την εποχή της διάσπασης του παγκόσμιου αριστερού κινήματος η διαμάχη είναι διαρκής.
Ηεκλογή Τσίπρα και η δημοσκοπική απογείωση του ΣΥΡΙΖΑ έχουν αλλάξει το πλαίσιο της συζήτησης και έχουν οδηγήσει τα σχήματα που κινούνται στον χώρο της προοδευτικής παράταξης σ’ έναν εμφύλιο πόλεμο με όλες τις πλευρές να μετέρχονται κάθε μέσο για να επικρατήσουν. Το ΠΑΣΟΚ βλέπει ένα σημαντικό τμήμα της βάσης του να ερωτοτροπεί με την κάλπη του ΣΥΡΙΖΑ και προσπαθεί απεγνωσμένα να υψώσει αναχώματα για να περιορίσει τις διαρροές.
Το ΚΚΕ διαπιστώνει ότι η γραμμή των ίσων αποστάσεων από τους φορείς του δικομματισμού δεν αποδίδει και επιτίθεται με σφοδρότητα κατά της Κουμουνδούρου, που εμφανίζεται ως ο προνομιακός συνομιλητής των δυσαρεστημένων οπαδών του ΠΑΣΟΚ, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να διαχειριστεί τη νέα κατάσταση με σύνεση και να αποφύγει την παγίδα του μικρομεγαλισμού.
Ηέκβαση της μεταξύ τους αναμέτρησης θα κριθεί από τις απαντήσεις που θα δώσουν στο κρίσιμο ερώτημα «ποια κυβέρνηση, με ποια πολιτική». Από τις μέχρι τώρα απόπειρες συνάγεται ότι η απόσταση που χωρίζει το ΚΚΕ με τους άλλους είναι αγεφύρωτη και φαντάζει πολύ μεγάλη ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ.
Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να περιμένει μοιρολατρικά να ’ρθει η ώρα του να κυβερνήσει. Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για έναν μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό της αριστεράς με επίκεντρο τον ίδιο και με το ΠΑΣΟΚ, εκτός νυμφώνος, ενώ το ΚΚΕ τίθεται αυτοβούλως εκτός του διαλόγου.
Για τη διευθύνουσα ομάδα του Περισσού το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η εκπόνηση μιας εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης, αλλά η κατάθεση μιας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας. Δεν βιάζεται αφού, όπως λέει η Α. Παπαρήγα, «η ριζική ανατροπή δεν πρόκειται να έλθει σε μία νύχτα, δεν θα είναι ένα μονόπρακτο έργο, θα είναι μια συνεχής πορεία της λαϊκής αντεπίθεσης που φιλοδοξεί να αποσπάσει κατακτήσεις και στη βάση αυτή θα αποκτά πείρα για το επόμενο και το μεθεπόμενο βήμα ώς το μεγάλο άλμα της τελικής νίκης» (από την ομιλία της σε συγκέντρωση καλλιτεχνών, 11.2.2008).
Ηστρατηγική του ΚΚΕ δεν είναι για «τον κόσμο τούτο». Η υλοποίησή της προϋποθέτει άλλο επίπεδο κοινωνικής συνείδησης, διαφορετικούς συσχετισμούς όχι μόνο στο Κοινοβούλιο, και βεβαίως ευνοϊκή διεθνή συγκυρία. Προκύπτει λοιπόν η απορία: αφού ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει τέτοιου τύπου χιλιαστικές προσεγγίσεις στο θέμα της διακυβέρνησης, αφού οι αναλύσεις του για το μοντέλο του υπαρκού σοσιαλισμού και για τον ρόλο της Ευρώπης είναι στον αντίποδα των επεξεργασιών του ΚΚΕ, γιατί εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει προοπτική συμπόρευσης με το ΚΚΕ;
Αν νομίζει ότι ασκώντας πίεση θα υποχρεώσει την ηγεσία του ΚΚΕ να αναθεωρήσει τις απόψεις της, μάλλον βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου. Αν το κάνει γιατί θέλει να διεμβολίσει το ακροατήριό του οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μικρές, γιατί ο σκληρός πυρήνας των οπαδών του έχει εκπαιδευθεί να περιμένει τη «χρυσή ευκαιρία για την εξ εφόδου κατάληψη της εξουσίας».
Για το ΚΚΕ δεν έχει σημασία ποιος κυβερνά. Υπό μία έννοια ισχύει το ίδιο και για τον ΣΥΡΙΖΑ, αφού τα στελέχη του ρεύματος που πλειοψηφεί υπογραμμίζουν ότι η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ είναι έξω από τη δυναμική των ανατροπών που αναπτύσσεται στην κοινωνία. Εφόσον το ΚΚΕ δεν θέλει και το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί, τότε το βάρος πέφτει αναγκαστικά στον ΣΥΡΙΖΑ.
Είναι σε θέση να σηκώσει την ευθύνη του σχεδιασμού μιας ελκυστικής αφήγησης για το μέλλον της χώρας; Θα καταφέρει να μετατρέψει τον διάχυτο ριζοσπαστισμό σε κυβερνητική πρόταση; Με ποιες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες θα πορευθεί; Το στοίχημα είναι μεγάλο και μάλλον ξεπερνάει τις δυνατότητές του στον παρόντα χρόνο. Ωστόσο αξίζει να δοκιμάσει.
Ηεκλογή Τσίπρα και η δημοσκοπική απογείωση του ΣΥΡΙΖΑ έχουν αλλάξει το πλαίσιο της συζήτησης και έχουν οδηγήσει τα σχήματα που κινούνται στον χώρο της προοδευτικής παράταξης σ’ έναν εμφύλιο πόλεμο με όλες τις πλευρές να μετέρχονται κάθε μέσο για να επικρατήσουν. Το ΠΑΣΟΚ βλέπει ένα σημαντικό τμήμα της βάσης του να ερωτοτροπεί με την κάλπη του ΣΥΡΙΖΑ και προσπαθεί απεγνωσμένα να υψώσει αναχώματα για να περιορίσει τις διαρροές.
Το ΚΚΕ διαπιστώνει ότι η γραμμή των ίσων αποστάσεων από τους φορείς του δικομματισμού δεν αποδίδει και επιτίθεται με σφοδρότητα κατά της Κουμουνδούρου, που εμφανίζεται ως ο προνομιακός συνομιλητής των δυσαρεστημένων οπαδών του ΠΑΣΟΚ, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να διαχειριστεί τη νέα κατάσταση με σύνεση και να αποφύγει την παγίδα του μικρομεγαλισμού.
Ηέκβαση της μεταξύ τους αναμέτρησης θα κριθεί από τις απαντήσεις που θα δώσουν στο κρίσιμο ερώτημα «ποια κυβέρνηση, με ποια πολιτική». Από τις μέχρι τώρα απόπειρες συνάγεται ότι η απόσταση που χωρίζει το ΚΚΕ με τους άλλους είναι αγεφύρωτη και φαντάζει πολύ μεγάλη ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ.
Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να περιμένει μοιρολατρικά να ’ρθει η ώρα του να κυβερνήσει. Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για έναν μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό της αριστεράς με επίκεντρο τον ίδιο και με το ΠΑΣΟΚ, εκτός νυμφώνος, ενώ το ΚΚΕ τίθεται αυτοβούλως εκτός του διαλόγου.
Για τη διευθύνουσα ομάδα του Περισσού το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η εκπόνηση μιας εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης, αλλά η κατάθεση μιας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας. Δεν βιάζεται αφού, όπως λέει η Α. Παπαρήγα, «η ριζική ανατροπή δεν πρόκειται να έλθει σε μία νύχτα, δεν θα είναι ένα μονόπρακτο έργο, θα είναι μια συνεχής πορεία της λαϊκής αντεπίθεσης που φιλοδοξεί να αποσπάσει κατακτήσεις και στη βάση αυτή θα αποκτά πείρα για το επόμενο και το μεθεπόμενο βήμα ώς το μεγάλο άλμα της τελικής νίκης» (από την ομιλία της σε συγκέντρωση καλλιτεχνών, 11.2.2008).
Ηστρατηγική του ΚΚΕ δεν είναι για «τον κόσμο τούτο». Η υλοποίησή της προϋποθέτει άλλο επίπεδο κοινωνικής συνείδησης, διαφορετικούς συσχετισμούς όχι μόνο στο Κοινοβούλιο, και βεβαίως ευνοϊκή διεθνή συγκυρία. Προκύπτει λοιπόν η απορία: αφού ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει τέτοιου τύπου χιλιαστικές προσεγγίσεις στο θέμα της διακυβέρνησης, αφού οι αναλύσεις του για το μοντέλο του υπαρκού σοσιαλισμού και για τον ρόλο της Ευρώπης είναι στον αντίποδα των επεξεργασιών του ΚΚΕ, γιατί εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει προοπτική συμπόρευσης με το ΚΚΕ;
Αν νομίζει ότι ασκώντας πίεση θα υποχρεώσει την ηγεσία του ΚΚΕ να αναθεωρήσει τις απόψεις της, μάλλον βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου. Αν το κάνει γιατί θέλει να διεμβολίσει το ακροατήριό του οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μικρές, γιατί ο σκληρός πυρήνας των οπαδών του έχει εκπαιδευθεί να περιμένει τη «χρυσή ευκαιρία για την εξ εφόδου κατάληψη της εξουσίας».
Για το ΚΚΕ δεν έχει σημασία ποιος κυβερνά. Υπό μία έννοια ισχύει το ίδιο και για τον ΣΥΡΙΖΑ, αφού τα στελέχη του ρεύματος που πλειοψηφεί υπογραμμίζουν ότι η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ είναι έξω από τη δυναμική των ανατροπών που αναπτύσσεται στην κοινωνία. Εφόσον το ΚΚΕ δεν θέλει και το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί, τότε το βάρος πέφτει αναγκαστικά στον ΣΥΡΙΖΑ.
Είναι σε θέση να σηκώσει την ευθύνη του σχεδιασμού μιας ελκυστικής αφήγησης για το μέλλον της χώρας; Θα καταφέρει να μετατρέψει τον διάχυτο ριζοσπαστισμό σε κυβερνητική πρόταση; Με ποιες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες θα πορευθεί; Το στοίχημα είναι μεγάλο και μάλλον ξεπερνάει τις δυνατότητές του στον παρόντα χρόνο. Ωστόσο αξίζει να δοκιμάσει.
