Εθνικές ακροβασίες: το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στην πόλη των Σκοπίων;

ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ

Λόης Λαμπριανίδης, Αυγή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2008-09-28

Το πρόσφατα ψηφισθέν νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά επιτρέπει την ύπαρξη αυτόνομων μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών των ελληνικών Α.Ε.Ι. εκτός της ελληνικής επικράτειας. Στα τέλη Ιουλίου, περίοδο στην οποία αναστέλλεται η λειτουργία των οργάνων διοίκησης των Α.Ε.Ι. και οι συνδικαλιστικοί φορείς των μελών Δ.Ε.Π. και των φοιτητών στην πραγματικότητα υπολειτουργούν, δημοσιοποιήθηκε η πιθανότητα δημιουργίας μεταπτυχιακού προγράμματος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στην πόλη των Σκοπίων.

Ο αντιπρύτανης ακαδημαϊκών υποθέσεων καθηγητής Στέλιος Κατρανίδης περιέγραψε τις σχετικές ιδέες στον Τύπο (εφ. Μακεδονία, 31.7 και 7.8 2008). Στο δημοσίευμα της 31.7.2008 παρατίθενται και οι σχετικές, πολύ εύστοχες, απόψεις της αντιπρυτάνεως του Α.Π.Θ. καθηγήτριας Αθανασίας Τσατσάκου, που δήλωσε: "[...] πρόσφατα στη συνάντηση που είχαμε οι διοικήσεις των πανεπιστημίων της Μεσογείου αποφασίσαμε να καταγγείλουμε το φαινόμενο του franchising στην Ευρώπη. Είναι ένα σύστημα που προωθούν οι Αγγλοσάξονες, για να βγάζουν χρήματα. Θεωρούμε ότι τα παραρτήματα αυτά προσφέρουν κατώτερες σπουδές, γιατί ένα πανεπιστήμιο, χωρίς να παράγει έρευνα, δεν μπορεί να ονομάζεται πανεπιστήμιο". Και συνεχίζει λέγοντας ότι "τα ελληνικά Α.Ε.Ι. δεν πρέπει να πέσουν σε αυτήν την ’παγίδα’", καλώντας τα, παράλληλα, "να αντισταθούν ηθικά στην ωφελιμιστική άποψη της εκπαίδευσης".

Ο σχεδιασμός δημιουργίας μεταπτυχιακού προγράμματος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στα Σκόπια προκάλεσε μια σειρά από απορίες. Οι απορίες αυτές υπερβαίνουν τις δυστοκίες της ονοματοδοσίας ("franchising", "παραρτήματα", "αυτόνομα προγράμματα σπουδών" κ.λ.π.). Υπερβαίνουν, επίσης, και το ζήτημα των θεσμικών διαδικασιών που ακολουθήθηκαν στη διερεύνηση αυτής της προοπτικής. Αναφέρομαι στο γεγονός ότι μέλη της διοίκησης του πανεπιστημίου αναλαμβάνουν ως "ερευνητικά προγράμματα" με αμοιβή τη σύνταξη μελετών που εμπίπτουν ακριβώς στα καθήκοντα για τα οποία έχουν εκλεγεί (π.χ. μελέτη σκοπιμότητας για την ίδρυση παραρτήματος του πανεπιστημίου στην π.Γ.Δ.Μ.). Το γεγονός αφενός εγείρει ζητήματα ηθικής τάξης για το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας, αφετέρου διαστρεβλώνει την ίδια την έννοια της ερευνητικής διαδικασίας.

Η βασική μας απορία έγκειται στο ότι αδυνατούμε να καταλάβουμε γιατί ένα ελληνικό Α.Ε.Ι. να λειτουργήσει ως ανταγωνιστής με τις δεκάδες franchising παραρτήματα που λειτουργούν στα Σκόπια, τα οποία συνήθως χαρακτηρίζονται από χαμηλό επίπεδο σπουδών και μειωμένο κύρος. Αναρωτιόμαστε γιατί να προχωρήσει το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στη δημιουργία παραρτήματος στο εξωτερικό και να απασχολήσει εκεί μέρος του διδακτικού του προσωπικού, τη στιγμή που υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις μελών ΔΕΠ τόσο στα Τμήματα της Θεσσαλονίκης όσο και σε αυτά της Έδεσσας και της Νάουσας. Επιπλέον, προβληματιζόμαστε για την εμπλοκή των συγκεκριμένων σχεδίων με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής στην παρούσα συγκυρία.

Η διεθνοποίηση των ελληνικών Α.Ε.Ι., που έτσι κι αλλιώς υπάρχει σε ερευνητικό επίπεδο, μπορεί να ενισχυθεί με δύο στρατηγικές. Κύριο μέλημα μας θα πρέπει, σε αυτή τη φάση, να είναι η βελτίωση της ποιότητας των ήδη υπαρχόντων προγραμμάτων σπουδών με την προσέλκυση προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών από το εξωτερικό, με ενίσχυση των φοιτητών που συμμετέχουν σε ανταλλαγές Erasmus, με παροχή υποτροφιών σε φοιτητές του εξωτερικού και με την οργάνωση σχολείων εκμάθησης της ελληνικής σε κάθε Α.Ε.Ι. Με αυτό τον τρόπο δεν αποδυναμώνουμε τον κύριο ρόλο των Α.Ε.Ι. (εκπαίδευση και έρευνα στην Ελλάδα), και δεν επιμερίζουμε τους ήδη ελλιπείς ανθρώπινους πόρους. Το μοντέλο άλλωστε αυτό έχουν ακολουθήσει τα πιο σημαντικά πανεπιστήμια της Αμερικής και της Ευρώπης, κάτι που εν τέλει αποδείχθηκε ωφέλιμο τόσο για τους γηγενείς όσο και για τους ξένους φοιτητές.

Η δεύτερη στρατηγική μας -παράλληλης πιθανά λειτουργίας με την προαναφερόμενη- μπορεί να είναι η συνεργασία με πανεπιστήμια του εξωτερικού σε κοινά προπτυχιακά, μεταπτυχιακά, διδακτορικά και ερευνητικά προγράμματα. Ας επιλέξουμε τα καλύτερα ιδρύματα άλλων χωρών και ας συνεργαστούμε στη βάση της ισοτιμίας, του σεβασμού των διαφορετικών εκπαιδευτικών συστημάτων και της διασφάλισης του αμοιβαίου οφέλους. Η διδασκαλία θα μπορεί να γίνει από μεικτές ομάδες μελών Δ.Ε.Π. και να εστιάζεται σε αντικείμενα κοινού ενδιαφέροντος, έτσι ώστε να μην δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης και ιεραρχίες.

Ειδικά σε σχέση με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, σε καμία περίπτωση δεν είμαστε αντίθετοι στην προοπτική δημιουργίας συνεργασιών και κοινών προγραμμάτων σπουδών με Α.Ε.Ι. άλλων χωρών, και ειδικά με αυτά της π.Γ.Δ.Μ. Το χειρότερο σενάριο όμως είναι εκείνο ενός ελληνικού Α.Ε.Ι. που θα δημιουργήσει ένα αυτόνομο πρόγραμμα σπουδών στο οποίο "ιπτάμενοι διδάσκοντες" θα μεταφέρουν ένα σώμα γνώσεων σε γηγενείς φοιτητές που μπορούν να πληρώσουν δίδακτρα πολλαπλάσια από αυτά των εθνικών τους Α.Ε.Ι. Όπου και όποτε έγινε αυτό, οι τοπικές κοινωνίες αντέδρασαν θεωρώντας τέτοιους θεσμούς ως αποικιοκρατικούς. Αν αυτό δεν ενδιαφέρει κάποια εκπαιδευτικά ιδρύματα της Εσπερίας που δραστηριοποιούνται στην Π.Γ.Δ.Μ., σίγουρα πρέπει να αποτελεί πρόνοια των ελληνικών Α.Ε.Ι.

Τα ελληνόφωνα εκπαιδευτικά ιδρύματα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη υπήρξαν για αιώνες οχήματα εμπέδωσης της κλασικής παιδείας, των αρχών της δημοκρατίας και του Διαφωτισμού. Η παρουσία τους ακυρώθηκε από την εμπλοκή των βαλκανικών εθνικισμών, συμπεριλαμβανομένου και του ελληνικού, στη λειτουργία τους. Η επέκταση των δραστηριοτήτων των ελληνικών Α.Ε.Ι. στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει γέφυρα ώσμωσης με τους γείτονες μας. Η προσπάθειά μας δεν πρέπει, αυτή τη φορά, να ακυρωθεί από την εμπλοκή ακαδημαϊκών και επιχειρηματικών φιλοδοξιών. Στην παρούσα συγκυρία, η επέκταση των δραστηριοτήτων των Α.Ε.Ι. στο εξωτερικό δεν μπορεί να αποτελεί την προτεραιότητα των επιλογών μας, επιλογών που οφείλουν να εστιάζονται στη βελτίωση της ποιότητας των υπαρχόντων προγραμμάτων σπουδών.

Ο Λόης Λαμπριανίδης είναι οικονομικός γεωγράφος και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

Θέματα επικαιρότητας: FYROM

Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Κομματικές αναγνώσεις του Μακεδονικού

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2019-01-26

Το ότι η ψήφος εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση και η ψήφος για...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η ΔΗΜΑΡ ΨΗΦΙΖΕΙ ΝΑΙ ΣΤΗ «ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ»

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2019-01-24

Η ιστορία καταγράφει και αξιολογεί όσους παίρνουν καθαρή...

Περισσότερα
Κώστας Καρακώτιας

Βότσαλα στη λίμνη

Κώστας Καρακώτιας, 2019-01-11

... Η συμφωνία των Πρεσπών δεν καθαγιάζει βέβαια και δεν...

Περισσότερα

Παιχνίδια

Μιχάλης Μητσός, 2019-01-08

....Είναι τεχνητός ο διαχωρισμός ανάμεσα στα συριζανελίτικα...

Περισσότερα
Θόδωρος Τσίκας

Μακεδονικό: επισπεύδοντες, όχι καθυστέρηση

Θόδωρος Τσίκας, 2018-10-01

Όταν τα πολιτικά ζητήματα, ειδικά αυτά της εξωτερικής πολιτικής,...

Περισσότερα

Οι Πρέσπες στην Βόρεια κάλπη!

Λάρκος Λάρκου, 2018-09-23

Ο Ζόραν Ζάεφ μπροστά στο δημοψήφισμα για τη Συμφωνία των...

Περισσότερα
Θανάσης Γεωργακόπουλος

Σκέψεις για την ΣΥΜΦΩΝΙΑ & την αποτροπή μιας… αυτοκτονίας

Θανάσης Γεωργακόπουλος, 2018-06-16

Η έκρηξη του… ηφαιστείου του μακεδονικού στις αρχές της...

Περισσότερα
Λύση στο Μακεδονικό και εκλογές

Λύση στο Μακεδονικό και εκλογές

2018-06-14

Η συμφωνία κινείται σε θετική κατεύθυνση καθώς έχει σημαντικά...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Το δίλημμα της Τεχεράνης

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-08

H ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας βρίσκεται σε ένα άβολο...

Πώς απαντούν στην Ακροδεξιά τα άλλα κόμματα

Ξένια Κουναλάκη, 2024-04-04

Aπό την εποχή της ανόδου της Χρυσής Αυγής τα συστημικά κόμματα...

Η ατιμωρησία των ελίτ

Τάσος Παππάς, 2024-04-01

Αντιγράφω από τη στήλη «ΕΝΑ ΒΛΕΜΜΑ» στις Νησίδες της «Εφημερίδας...

Το νέο τουρκικό παζλ

Βαγγέλης Αρεταίος, 2024-04-01

Η «έκπληξη του CHP», όπως λένε από χθες το βράδυ Τούρκοι αναλυτές,...

Θόδωρος Τσίκας

Τουρκία: διαμαρτυρία για οικονομία και φθορά εξουσίας

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-01

Ακόμα μια φορά, η οικονομία έπαιξε ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις....

Διονύσης Τεμπονέρας

Άνθρακες ο θησαυρός της αύξησης του κατώτατου μισθού

Διονύσης Τεμπονέρας, 2024-03-28

Ανακοινώνεται στο υπουργικό συμβούλιο η αύξηση του κατώτατου...

Κουράστηκαν να λιβανίζουν

Τάσος Παππάς, 2024-03-26

Οταν τα μέσα ενημέρωσης όλων των κατηγοριών είναι ιμάντες...

Κώστας Καλλίτσης

Η κυριαρχία της Ν.Δ

Κώστας Καλλίτσης, 2024-03-23

Κάτι, αλήθεια, συμβαίνει εδώ; Μια πρόχειρη απάντηση θα ήταν...

Μερικές σκέψεις για τον «νέο κύκλο» του ΣΥΡΙΖΑ

Θανάσης Καρτερός, 2024-03-17

Για να πούμε την αλήθεια, δεν είναι εύκολο να συνηθίσει...

Πανηγυρίζοντας επί των ερειπίων του ΕΣΥ

Παντελής Μπουκάλας, 2024-03-17

Σημείο πρώτο: Με τις λέξεις μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε:...

Αναπάντητα ερωτήματα για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια

Γιώργος Σωτηρέλης, 2024-03-06

Α. Από την αρχή της συζήτησης για την νομοθετική αναγνώριση...

Ελληνικό παράδοξο

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-03-03

Από την ένταξη της χώρας μας στο ΝΑΤΟ μαζί με την Τουρκία...

×
×