Ο ορισμός και το οριζόμενο

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2009-09-25

Ως γνωστόν είναι καλό να συζητάμε.

Οχι μόνον επειδή έτσι κάνουν οι πολιτισμένοι άνθρωποι αλλά και για έναν πρόσθετο λόγο: η αντίρρηση μερικές φορές μάς βοηθάει να ξεκαθαρίσουμε τη δική μας σκέψη. Κι αυτό μου δόθηκε η ευκαιρία να το διαπιστώσω, διαβάζοντας το άρθρο του Π. Κοροβέση στην «Ε» με τίτλο «Είναι το ΠΑΣΟΚ Αριστερά;». Για όσους δεν το θυμούνται, το συνοψίζω: το ΠΑΣΟΚ δεν ανήκει στην Αριστερά, διότι μπορεί να ξεκίνησε με κάποια θετικά μέτρα, στη συνέχεια όμως ασπάστηκε τον φιλελευθερισμό και σήμερα τείνει προς μια σοσιαλδημοκρατία αμερικανικού τύπου.

Δεν διαφωνώ με την ιστορική αναδρομή του Κοροβέση ούτε υποτιμώ την ανάγκη να έχουμε εμείς οι ίδιοι και να αποδίδουμε στους άλλους μια συγκεκριμένη ιδεολογική ταυτότητα. Χωρίς ταυτότητα, δεν γίνεται πολιτική. Νομίζω όμως ότι η πρακτική αυτή ενέχει κινδύνους που συχνά περνούν απαρατήρητοι. Κατ’ αρχάς δεν είμαστε «δεξιοί» ή «αριστεροί» όπως είμαστε γαλανομάτηδες, εφόσον οι ιδιότητες που προσδίδουμε στα πράγματα δημιουργούνται από τα κριτήρια του συστήματος ταξινόμησης που χρησιμοποιούμε για να τα διαβάσουμε. Το οποίο σύστημα είναι πάντα επίμαχο, ιδίως στην πολιτική. Υπάρχει όμως, όπως έγραψε κάπου ο Σεφέρης αν θυμάμαι καλά, και ένας άλλος κίνδυνος: «Ο ορισμός να υποκαταστήσει ανέκκλητα το οριζόμενο». Το οποίο, αν μεταφερθεί στην πολιτική, σημαίνει ότι ενώ οι πράξεις υποτίθεται ότι καθορίζουν την ταυτότητα, όταν αυτή παγιωθεί, διαβάζουμε τις πράξεις έτσι ώστε να διατηρηθεί πάση θυσία η ταυτότητα που κατασκευάσαμε. Δηλαδή, το σημαντικό δεν είναι πλέον το «τι κάνεις» αλλά το «ποιος είσαι». Γι’ αυτό στην Ελλάδα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα που εγώ γνωρίζω, συγκρούονται ιδεολογικές ταυτότητες και όχι συγκεκριμένες πολιτικές, οι οποίες δεν εξετάζονται αυτές καθ’ αυτές αλλά αξιολογούνται με βάση την ταυτότητα εκείνου που τις προτείνει.

Παρά τις ατέρμονες συζητήσεις για το ενδεχόμενο συνεργασίας του ΣΥΡΙΖΑ με την κεντροαριστερά -κάτι που τελικά μπορεί να αποδειχθεί ανέφικτο λόγω ΠΑΣΟΚ- αυτή η τάση στη «ριζοσπαστική» Αριστερά να ερίζει στο εσωτερικό της για θέματα ταυτότητας (οι «δεξιοί» και οι «αριστεροί») συνιστά μια μόνιμη παθολογία και εξηγεί πολλά από τα δυσάρεστα που συμβαίνουν τελευταία. Θέλω να πώ ότι, ενώ από το ’89 και μετά το περιεχόμενο της έννοιας «Αριστερά» έχει πάψει να είναι δεδομένο, οι αυτοαποκαλούμενοι «αριστεροί» δεν προβληματίζονται για το τι πρέπει να κάνουμε στις συγκεκριμένες περιστάσεις αλλά για το ποιος είναι πιο «αριστερός», με κριτήριο μια ακαθόριστη αίσθηση ριζοσπαστικής αντίστασης στο σύστημα, η οποία μετριέται ποσοτικά. Αυτό όμως κρύβει την εξής λογική, που παραμένει ανομολόγητη: όσοι δηλώνουν ότι θέλουν να ανατρέψουν το σύστημα (χωρίς να μας πούν με τι θα το αντικαταστήσουν) θεωρούνται εξ ορισμού μέλη μιας ευρείας οικογένειας, όπου οι καυγάδες δεν λείπουν αλλά ο μόνος πραγματικός εχθρός είναι ο «δεξιός», που ισχυρίζεται ότι πρέπει επιτέλους να δούμε τι σημαίνει αριστερός σήμερα αντί ν’ αναβιώνουμε τις διενέξεις του περασμένου αιώνα, σαν να μη συνέβη τίποτε από τότε. Κι έτσι αποφεύγονται κάποια δύσκολα ερωτήματα: Πόσο ριζοσπάστης ήταν ο Πολ Ποτ; Πόσο αριστεροί είναι αυτοί που σήμερα λιβανίζουν τον Στάλιν και πόσο αντισυστημικός ο πανεπιστημιακός που απαιτεί την καθολική απόρριψη του νέου νόμου αλλά αποδέχεται τις διατάξεις του βάσει των οποίων προάγεται;

Το παραπάνω και πολλά άλλα δεν απασχολούν όσους διαβάζουν απλώς τις ετικέτες που οι ίδιοι έβαλαν στα πράγματα, έχοντας υποκαταστήσει το οριζόμενο με τον ορισμό. Εδώ βρίσκεται η ειδοποιός διαφορά που κάνει την Αριστερά πραγματικά ανανεωτική: αντί για φιλάρεσκες ιαχές, αριστερίστικες πλειοδοσίες και ιδεοληπτικές εμμονές, προτείνει τον ουσιαστικό προβληματισμό για το πώς θα αλλάξουμε τα πράγματα. Αυτή την ανανεωτική Αριστερά αξίζει να τη διασώσουμε.

Θέματα επικαιρότητας: Προς τις βουλευτικές εκλογές 2009

Δημήτρης Παπαδημούλης

Αυτή την ώρα προέχει η ισχυροποίηση του ΣΥΡΙΖΑ

Δημήτρης Παπαδημούλης, 2009-10-02

Ο Δημήτρης Παπαδημούλης υποψήφιος Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ...

Περισσότερα
Δημήτρης Χατζησωκράτης

Σε αυτή τη Βουλή από τη θέση της μάχιμης προγραμματικής αντιπολίτευσης

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2009-10-02

Ο Δημήτρης Χατζησωκράτης, υποψήφιος του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ...

Περισσότερα
Σοφία Ανδριοπούλου

Ο ΣΥΡΙΖΑ συνδυάζει το όνειρο και την πραγματικότητα

Σοφία Ανδριοπούλου, 2009-10-01

"Σε κοινοβουλευτικό επίπεδο η αποτελεσματικότητα των...

Περισσότερα
Βαγγέλης Ζορκάδης

Διεκδικούμε και την τελευταία ψήφο

Βαγγέλης Ζορκάδης, 2009-10-01

Σταθερά στην πρώτη γραμμή των αγώνων και πάντα μέσα από...

Περισσότερα
Ελίζα Παπαδάκη

Οι φόροι εν όψει εκλογών

Ελίζα Παπαδάκη, 2009-09-30

Μεγάλη σαφήνεια γύρω από τα δημοσιονομικά δεδομένα και...

Περισσότερα
Δώρα Τσικαρδάνη

Με την ανανεωτική αριστερά στην υπηρεσία της κοινωνίας

Δώρα Τσικαρδάνη, 2009-09-29

Να ‘μαστε πάλι σε εκλογές, δύο χρόνια ακριβώς, μετά τις...

Περισσότερα

ΣΥΡΙΖΑ: Δρόμος ευθύνης και ελπίδας

Κωνσταντίνος Καμάρας, 2009-09-28

Προχωράμε προς τις εκλογές στις 4 Οκτωβρίου μέσα σε ένα...

Περισσότερα
Θανάσης Λεβέντης

Πώς θα απεμπλακούμε από τα αδιέξοδα;

Θανάσης Λεβέντης, 2009-09-28

Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε μία εξαιρετικά αποτελεσματική κοινοβουλευτική...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Στέργιος Καλπάκης

Η Γαλλία τρομάζει ήδη Μητσοτάκη και συμφέροντα

Στέργιος Καλπάκης, 2024-07-09

Ανησυχούν: Αυτό που έγινε για να αποτραπεί η νίκη της Ακροδεξιάς...

Η απόλυτη ανατροπή στη Γαλλία

2024-07-08

Μια τεράστια ανακούφιση του Γαλλικού λαού και της προοδευτικής...

Θόδωρος Τσίκας

”Οι Γάλλοι στον πρώτο γύρο τιμωρούν. Στο δεύτερο επιλέγουν”

Θόδωρος Τσίκας, 2024-07-08

Δεν είναι βέβαιο αν ο πρώτος σοσιαλιστής Πρόεδρος της Γαλλίας,...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

Όλοι/ες είμαστε σήμερα του Νέου Λαϊκού Μετώπου(NFP)

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-07-06

Δεν αρκεί όμως να δηλώνουμε τη στήριξή στο NFP και να μην...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Για μία μεγάλη Κεντροαριστερά με ανανέωση

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-06-28

H ΝΔ μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο διακυβέρνησης έχασε...

ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

2024-06-24

.Επειδή οι καιροί ου μενετοί, αποφασίσαμε να απευθύνουμε...

Χάρης Τσιόκας

Πώς και γιατί πρέπει τώρα μαζί…

Χάρης Τσιόκας, 2024-06-23

...Ο κατακερματισμος του προοδευτικού χώρου ,οι άγονοι και...

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

×
×