Χωρίς σχέδιο και όραμα

Π.Κ. Ιωακειμίδης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2011-07-18

Η Ευρωπαϊκή Ενωση προχωρά εδώ και καιρό χωρίς ένα συνολικό, στρατηγικό σχέδιο, χωρίς όραμα, χωρίς αφήγηση. Κανένας δεν γνωρίζει αυτή τη στιγμή πού βαδίζει, τι θέλει να κάνει, σε τι αποβλέπει, τι επιδιώκει ως απώτερο στόχο. Κανένας. Ετσι απλώς αντιδρά σε καταστάσεις. Τσαλαβουτά (muddling through) σε θολά νερά χωρίς πυξίδα, αγνοώντας προς τα πού κατευθύνεται. Και αυτό - η απουσία συνολικού σχεδίου - είναι ίσως το σημαντικότερο έλλειμμα της Ενωσης σήμερα. Γι’ αυτό και η κρίση νομιμοποίησης οξύνεται και τα σενάρια αποσύνθεσης πολλαπλασιάζονται.

Ουσιαστικά η Ενωση έχασε το σχέδιο και τον πολιτικό της στόχο (finalité politique) περίπου από το 2000 και μετά την εγκαθίδρυση της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης - του τελευταίου μεγάλου σχεδίου για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ωστόσο, μέχρι το 2009 υπήρχε τουλάχιστον μια ψευδαίσθηση κάποιου σχεδίου και κατεύθυνσης που πήγαζε από τη διαδικασία συνταγματοποίησης της Ε.Ε. και στη συνέχεια επικύρωσης και εφαρμογής της Συνθήκης της Λισαβώνας.

Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβώνας (Δεκέμβριος 2009), η Ενωση φαίνεται να έχασε τον προορισμό της. Βεβαίως, η παγκόσμια κρίση, και ειδικότερα η κρίση που ξέσπασε στο πλαίσιο της ευρωζώνης με αφετηρία το οξύτατο ελληνικό πρόβλημα, ανάγκασε θεσμούς και πολιτικές ηγεσίες να ασχοληθούν πρωτίστως με τη διαχείριση της κρίσης, η οποία προσέλαβε υπαρξιακές διαστάσεις, και να εργασθούν για να διασφαλίσουν την επιβίωση της ΟΝΕ αλλά και ίσως της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η διαδικασία αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί. Συνεχίζεται. Και όλα τα σενάρια παραμένουν ανοικτά με τo πλέον ακραίo και εφιαλτικό αυτό που διατύπωσε πρόσφατα το «Spiegel» για τον ενταφιασμό του ευρώ τυλιγμένο στην ελληνική σημαία. Ωστόσο, η παρατεινόμενη κρίση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι ή δικαιολογία για την αδυναμία παρουσίασης ενός πειστικού νέου σχεδίου για την προώθηση της ενοποίησης. Ακριβώς το αντίθετο. Η κρίση συνιστά τον πρόσθετο παράγοντα που επιβάλλει την παρουσίαση ενός νέου ενοποιητικού σχεδίου. Και όπως δείχνει η ιστορία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, στο παρελθόν οι κρίσεις λειτούργησαν ακριβώς έτσι: ως ευκαιρίες για τη διατύπωση και εφαρμογή νέων ενοποιητικών σχεδίων.

Στις δεκαετίες 1970 - 1980, η τότε οικονομική κρίση οδήγησε στο σχέδιο για την εγκαθίδρυση της ενιαίας εσωτερικής αγοράς, στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου και στην ενοποίηση των δύο Γερμανιών, στο σχέδιο για την εγκαθίδρυση της ΟΝΕ, κ.ά.

Χωρίς αμφιβολία, η διατύπωση ενός νέου σχεδίου (και αφήγησης) για την εμβάθυνση της ενοποίησης σήμερα συνιστά ένα πολύ δυσκολότερο έργο για πολλούς λόγους. Πρώτα απ’ όλα γιατί η προφανής περιοχή για βαθύτερη ενοποίηση - που είναι η πολιτική ένωση - ακουμπά άμεσα και καθοριστικά στον πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας και ως εκ τούτου κυβερνήσεις και κοινωνίες εμφανίζονται απρόθυμες να κάνουν τις αναγκαίες παραχωρήσεις. Η μέγιστη παραχώρηση που έχει γίνει μέχρι σήμερα σημειώθηκε στον νομισματικό τομέα όπου οι κυβερνήσεις εκχώρησαν τη νομισματική κυριαρχία στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε ένα οιονεί ομοσπονδιακό σχήμα. Η πολιτική ένωση πηγαίνει όμως πολύ πιο πέρα. Εκτός από τους θεσμούς, καλύπτει τους ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς της εξωτερικής πολιτικής, της άμυνας, της φορολογικής και δημοσιονομικής πολιτικής και σε κάποια έκταση το πεδίο των θεσμών και της πολιτικής διαδικασίας. Στη σημερινή πραγματικότητα, υπάρχει έντονη απροθυμία για τη μεταφορά των κυριαρχικών εξουσιών από τα εθνικά κράτη στο ενωσιακό επίπεδο, πολύ περισσότερο που σήμερα οποιοδήποτε ενοποιητικό σχέδιο δεν μπορεί να προωθηθεί ερήμην της κοινωνίας, κάτι που είχε γίνει πολλές φορές στο παρελθόν. Η κοινωνία θα πρέπει να συμμετέχει και να συμπράττει. Και εδώ βρίσκεται ο κρίσιμος ρόλος των πολιτικών ηγεσιών.

Να εξηγήσουν δηλαδή στην κοινωνία τη νέα αφήγηση, γιατί χρειαζόμαστε δηλαδή «περισσότερη Ευρώπη» και πολιτική ένωση - όχι ως ένα λεκτικό ιδεολόγημα αλλά ως καθεστώς που θα συμβάλει στη μεγιστοποίηση της ευημερίας (εν ευρεία εννοία) των ευρωπαίων πολιτών και στην αντιμετώπιση των ποικιλόμορφων προκλήσεων. Να εξηγήσουν γιατί η επιστροφή στο εθνικό κράτος αποτελεί αδιέξοδη επιλογή που θα καταδικάσει την Ευρώπη σε περιθωριοποίηση στο παγκόσμιο σύστημα, με την οικονομική και την πολιτική ισχύ να μετακινούνται σταθερά προς την Ασία (Κίνα, Ινδία, κ.λπ.).

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Ευρωπαϊκή Ένωση

Θα αυτοτραυματιστεί η Ευρώπη;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-03

«Ευρώπη θα γίνουμε»! Στα ελληνικά ακούγεται θετικό, κάτι...

Π.Κ. Ιωακειμίδης

9+1 Ερωτήσεις - απαντήσεις για το Βέτο στην Ευρώπη

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2023-12-23

Είναι το πολιτικά πιο ευαίσθητο θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση...

Το μπούνκερ είναι αδιαπέραστο

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-11-18

Μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης,...

Κώστας Καλλίτσης

Το διπλό χάσμα της Ευρώπης

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-12

Οτι η Ευρωπαϊκή Ενωση φλερτάρει με την ύφεση, δεν ήταν άγνωστο....

Σωτήρης Βαλντέν

Η νέα διεύρυνση της ΕΕ και το μέλλον της Ευρώπης

Σωτήρης Βαλντέν, 2023-09-07

Όταν πέρσι τον Ιούνιο οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφάσισαν...

Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ευρωεκλογές του 2024

Μανώλης Σπινθουράκης, 2023-06-28

Οπως πολύ σωστά είπε την Κυριακή ο Αλέξης Τσίπρας, το επόμενο...

Λόγια, λόγια, λόγια. Παχιά

Τάσος Παππάς, 2023-06-21

Στα ψιλά πέρασε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε...

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 2023-06-15

Στο πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου, εκεί όπου η αφρικανική...

Η συμφωνία για το μεταναστευτικό στην ΕΕ κι ένα ακόμη ναυάγιο

Λευτέρης Παπαγιαννάκης, 2023-06-15

Είναι η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το Σύμφωνο...

Κώστας Καλλίτσης

Η αφύπνιση της Κομισιόν

Κώστας Καλλίτσης, 2023-05-27

Να που άρχισε να βρίσκει τη φωνή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή!...

Η ανατροπή του κοινωνικού από το ατομικό στην Ευρώπη

Σάββας Γ. Ρομπόλης*, Βασίλειος Γ. Μπέτσης**, 2023-04-15

Η στρατηγική μετάβαση και ανατροπή του κοινωνικού από το...

Ποια Ευρώπη, ποια χειραφέτηση;

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-04-14

Τα οράματα για στρατηγική χειραφέτηση της Ευρώπης από τις...

×
×