Κρίση και κάθαρση

Πολύ σύντομα ξεκαθαρίζει το μέλλον της χώρας

Π.Κ. Ιωακειμίδης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2012-08-31

Μετά τις πρόσφατες συναντήσεις του Πρωθυπουργού σε Βερολίνο και Παρίσι, η ελληνική κρίση φαίνεται ότι μπαίνει στην τελική της φάση. Είτε η Ελλάδα θα προχωρήσει τη διαδικασία προσαρμογής, ανασύνταξης, μεταρρυθμίσεων, εκσυγχρονισμού και θα παραμείνει στην ευρωζώνη ως αξιόπιστη, κανονική χώρα είτε θα ακολουθήσει την αδιέξοδη, αυτοκαταστροφική λογική της αδράνειας, της απόρριψης κάθε μεταρρυθμιστικού μέτρου που θα την οδηγήσει τελικά εκτός ευρωζώνης (και πιθανότατα εκτός ΕΕ).

Αυτή τη στιγμή και τα δύο σενάρια θεωρούνται από την Ευρώπη ανοιχτά. Το σενάριο της παραμονής στο ευρώ φαίνεται να επιδιώκεται με αποφασιστικότητα από την κυβέρνηση συνασπισμού και προσωπικά από τον Πρωθυπουργό, αν και με ευδιάκριτες επιμέρους παραφωνίες από μέλη της κυβέρνησης, ορισμένες φορές στο όνομα είτε παρωχημένων ιδεοληπτικών αντιλήψεων είτε πρακτικών πολιτικών σκοπιμοτήτων. Ωστόσο οι δυνάμεις της αδράνειας, της απόρριψης των μεταρρυθμίσεων, της αντιευρωπαϊκής επιλογής είναι ιδιαίτερα ισχυρές και κανένας δεν γνωρίζει πώς (ακόμα και με βιαιότητα;) θα εκδηλωθούν τους επόμενους μήνες.

Υπάρχουν περιθώρια να μεγιστοποιήσουμε τις δυνατότητες επιτυχίας του θετικού σεναρίου; Νομίζω ναι. Πέρα από την αυτονόητη υπόθεση ότι θα υλοποιήσουμε όσα αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της δανειακής σύμβασης με τους εταίρους μας, αναγκαίες είναι και πρόσθετες πρωτοβουλίες. Θεμελιακή πρωτοβουλία, κατά την άποψή μου, είναι η χώρα να αποκτήσει το δικό της μεσοπρόθεσμο σχέδιο για την έξοδο από την κρίση αλλά και για την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών. Το έχουμε επισημάνει και άλλες φορές, η απουσία εθνικού σχεδίου λειτουργεί απονομιμοποιητικά. Τα Μνημόνια δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το ελληνικό σχέδιο. Δεν προσφέρουν προοπτική, όραμα για τη χώρα. Καλώς ή κακώς, εμφανίζονται να επιβάλλονται από τους ισχυρούς. Το εθνικό σχέδιο μπορεί δυνητικά να δημιουργήσει την ελπίδα, τη νομιμοποίηση, τον προσανατολισμό, την έξοδο από την απόγνωση. Και είναι θλιβερό ότι το πολιτικό σύστημα απέτυχε να αξιοποιήσει την κρίση για να αναπροσδιορίσει την προοπτική της χώρας με νέο σχέδιο. Ας το κάνει τώρα.

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι η Ελλάδα παραμένει στην ευρωζώνη. Πρέπει σε διαχρονική βάση να ακυρώσει τις γενεσιουργούς αιτίες της κρίσης. Και αυτές δεν βρίσκονται παρά σε ορισμένα χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτιστικού μορφώματος που, όσο δύσκολο κι αν είναι, πρέπει να αντιμετωπιστούν. Επισημαίνω τρεις χαρακτηριστικές παραμέτρους:

(α) Η παράμετρος της «κανονικότητας». Η Ελλάδα δεν θεωρείται «κανονική χώρα», με την έννοια ότι δεν (θέλει να) λειτουργεί με βάση εμπεδωμένους κανόνες. Κανόνες βεβαίως υπάρχουν με όλες τις μορφές του γραπτού και άγραφου δικαίου, αλλά η αποδοχή τους παραμένει στη διακριτική ευχέρεια των υποκειμένων. Η παραβίαση των κανόνων προσλαμβάνει ενίοτε ηρωικό χαρακτήρα. Και θα έλεγα ότι στα θεμέλια του πολιτιστικού μορφώματος είναι εντοιχισμένη μάλλον η «παραβίαση» παρά ο «σεβασμός» των κανόνων. Το γιατί συμβαίνει αυτό, είναι περίπλοκο. Είναι όμως προφανές ότι η διαδρομή της χώρας, όπως ξεδιπλώθηκε ιστορικά, ευθύνεται σε σημαντικό βαθμό.

(β) Η παράμετρος της επίλυσης προβλημάτων. Το ελληνικό πολιτιστικό μόρφωμα δεν είναι problem-solving. Δεν είναι προσανατολισμένο στην αξιακή λογική σύμφωνα με την οποία όταν ανακύπτει ένα πρόβλημα μπορεί και πρέπει να επιλύνεται μέσα σε τακτό χρονικό διάστημα. Είναι περισσότερο προσανατολισμένο στη λογική της διαιώνισης των προβλημάτων. Η άμεση, ενστικτώδης αντίδραση του συστήματος σε προτάσεις επίλυσης προβλημάτων είναι να μεταχειριστεί τις προτάσεις αυτές μάλλον ως απειλή και κίνδυνο παρά ως ευκαιρία. Ορισμένες φορές, μάλιστα, η απειλή/κίνδυνος ιδεολογικοποιείται. Η περίπτωση των σκανδιναβικών κοινωνιών ως συστημάτων επίλυσης προβλημάτων είναι εξόχως χαρακτηριστική.

(γ) Η παράμετρος του προσανατολισμού προς το μέλλον. Το ελληνικό πολιτιστικό μόρφωμα δεν είναι κατά βάση προσανατολισμένο προς το μέλλον αλλά επίμονα προς το παρελθόν. Δεν είναι future-oriented. Καμιά χώρα δεν θέλει (ούτε πρέπει) να ξεχάσει το παρελθόν της. Προσπαθεί όμως να ξεπεράσει δημιουργικά το παρελθόν ως περιοριστικό παράγοντα για να δημιουργήσει το μέλλον. Δεν ανακυκλώνει μονότονα και αδιέξοδα το παρελθόν.

Επιβάλλεται νομίζω να γραφτεί ένα εγχειρίδιο για να διδάξει ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους ότι πρέπει να εμφορούνται από τις αξίες της κανονικότητας όπως την προσδιορίσαμε, της ισχυρής διάθεσης επίλυσης των προβλημάτων και του δημιουργικού προσανατολισμού προς το μέλλον και όχι της στείρας προσκόλλησης στο παρελθόν, αν και με απόλυτο σεβασμό του παρελθόντος.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Ευρωπαϊκή Ένωση

Θα αυτοτραυματιστεί η Ευρώπη;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-03

«Ευρώπη θα γίνουμε»! Στα ελληνικά ακούγεται θετικό, κάτι...

Π.Κ. Ιωακειμίδης

9+1 Ερωτήσεις - απαντήσεις για το Βέτο στην Ευρώπη

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2023-12-23

Είναι το πολιτικά πιο ευαίσθητο θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση...

Το μπούνκερ είναι αδιαπέραστο

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-11-18

Μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης,...

Κώστας Καλλίτσης

Το διπλό χάσμα της Ευρώπης

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-12

Οτι η Ευρωπαϊκή Ενωση φλερτάρει με την ύφεση, δεν ήταν άγνωστο....

Σωτήρης Βαλντέν

Η νέα διεύρυνση της ΕΕ και το μέλλον της Ευρώπης

Σωτήρης Βαλντέν, 2023-09-07

Όταν πέρσι τον Ιούνιο οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφάσισαν...

Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ευρωεκλογές του 2024

Μανώλης Σπινθουράκης, 2023-06-28

Οπως πολύ σωστά είπε την Κυριακή ο Αλέξης Τσίπρας, το επόμενο...

Λόγια, λόγια, λόγια. Παχιά

Τάσος Παππάς, 2023-06-21

Στα ψιλά πέρασε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε...

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους

Η ΑΠΟΨΗ ΕΦΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 2023-06-15

Στο πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου, εκεί όπου η αφρικανική...

Η συμφωνία για το μεταναστευτικό στην ΕΕ κι ένα ακόμη ναυάγιο

Λευτέρης Παπαγιαννάκης, 2023-06-15

Είναι η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το Σύμφωνο...

Κώστας Καλλίτσης

Η αφύπνιση της Κομισιόν

Κώστας Καλλίτσης, 2023-05-27

Να που άρχισε να βρίσκει τη φωνή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή!...

Η ανατροπή του κοινωνικού από το ατομικό στην Ευρώπη

Σάββας Γ. Ρομπόλης*, Βασίλειος Γ. Μπέτσης**, 2023-04-15

Η στρατηγική μετάβαση και ανατροπή του κοινωνικού από το...

Ποια Ευρώπη, ποια χειραφέτηση;

Γιώργος Καπόπουλος, 2023-04-14

Τα οράματα για στρατηγική χειραφέτηση της Ευρώπης από τις...

×
×