Επιβάτης του ευρώ χωρίς μπούσουλα η Ελλάδα
Ελίζα Παπαδάκη, Αυγή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2005-10-23
Αν η χώρα μας δεν ήταν στο ευρώ, η Τράπεζα της Ελλάδος θα ήταν υποχρεωμένη να αυξήσει "πολλαπλώς" τα επιτόκια, όπως κάνουν άλλες κεντρικές τράπεζες, είπε ο κ. Νίκος Γκαργκάνας στους βουλευτές της οικονομικής επιτροπής, όπου παρουσίασε την Τρίτη την τελευταία έκθεση για τη νομισματική πολιτική. Και έφερε ως παράδειγμα την Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία έχει αυξήσει επανειλημμένα το επιτόκιό της σε ένα 4,5% σήμερα, με πληθωρισμό σημαντικά χαμηλότερο από τον ελληνικό.
Μια τέτοια υπόθεση δεν έχει βέβαια καμία πραγματική βάση, υποδηλώνει όμως τις βαριές συνέπειες που θα είχε για όλους όσοι παίρνουν καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια, για τις επιχειρήσεις, για τους αγρότες, για τον ελλειμματικό κρατικό προϋπολογισμό, και τελικά για το ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, επομένως και για τα εισοδήματα και την απασχόληση, η εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής που κατά την επικρατούσα "ορθοδοξία" θα ενδεικνυόταν στις ελληνικές συνθήκες. Ευνοϊκή θα ήταν μόνο για τους καταθέτες, οι οποίοι χρόνια τώρα βλέπουν τις αποταμιεύσεις τους να διαβρώνονται από τον πληθωρισμό με το μηδαμινό τόκο που λαμβάνουν, και αυτό δεν είναι πάντως αμελητέο. Αλλά η εξωπραγματική υπόθεση του κ. Γκαργκάνα υποδηλώνει επίσης, σε αντιδιαστολή, τα περιθώρια που απολαμβάνει η ελληνική οικονομία χάρη στο χαμηλό κεντρικό επιτόκιο 2% του ευρώ και την ισχυρή του συναλλαγματική ισοτιμία, ως "δωρεάν επιβάτης", κατά την αγγλική έκφραση. Και οδηγεί έμμεσα στο ερώτημα πώς αξιοποιούνται αναπτυξιακά αυτά τα περιθώρια, όσο ακόμα υπάρχουν, και, από την άλλη πλευρά, σε ποιες ανακατανομές πόρων και εισοδημάτων συμβάλλουν με τον υψηλότερο πληθωρισμό που συντηρούν.
Με τον πληθωρισμό να έχει καταγραφεί στο 2,6% στην Ευρωζώνη το Σεπτέμβριο (μέγιστος 4,7% στο Λουξεμβούργο, ακολουθούν η Ισπανία και η Ελλάδα με 3,8%), θεωρείται πλέον βέβαιο ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια του ευρώ. Δεν είναι μόνον η προσεκτική διαφοροποίηση στις δηλώσεις των μελών της διοίκησης της ΕΚΤ, που από τη σύνοδό τους στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου μιλούν πια για "έντονη επαγρύπνηση". Μεταξύ άλλων, την παρότρυνε πρόσφατα ο πρώην επίτροπος, υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Ισπανίας σήμερα, Πέδρο Σόλμπες, έμμεσα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο - που πρo εξαμήνου ακόμα υποδείκνυε στην ΕΚΤ να χαλαρώσει την πολιτική της για να τονωθεί η μεγέθυνση - ενώ στη φθινοπωρινή γνωμοδότηση που δημοσίευσαν την Πέμπτη τα έξι έγκυρα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα προβλέπουν ότι τα επιτόκια του ευρώ θα αυξηθούν μέσα στο 2006 "τουλάχιστον κατά 0,5%", και τα πέντε από αυτά θεωρούν μια τέτοια αύξηση "ενδεδειγμένη".
Η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη οφείλεται αποκλειστικά σχεδόν στο πετρέλαιο. Σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση της Eurostat, στην ετήσια αύξηση του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή της Ευρωζώνης 2,6% το Σεπτέμβριο, η ενέργεια συνέβαλε κατά 1,2 μονάδα (ειδικότερα, κατά 0,66 οι μεταφορές, κατά 0,27 το πετρέλαιο θέρμανσης). Αντίστοιχη είναι η επίπτωση του πετρελαίου στον υψηλότερο ελληνικό πληθωρισμό: 1,21 μονάδα στην ετήσια άνοδο 3,8% του δείκτη τιμών καταναλωτή τον Αύγουστο, σύμφωνα με την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Το ακριβό πετρέλαιο συμπιέζει διπλά την ούτως ή άλλως ασθενή μεγέθυνση στην Ευρωζώνη: Αφενός, ανεβάζοντας τον πληθωρισμό, με την άνοδο των επιτοκίων που θα προκαλέσει για τη συγκράτησή του. Αφετέρου, αφαιρώντας εισόδημα από τις οικονομίες που το καταναλώνουν, το οποίο διοχετεύεται στις χώρες που το παράγουν. Στο γερμανικό ΑΕΠ θα κοστίσει 20 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου το 1% του ΑΕΠ, εκτιμούν τα έξι ινστοτούτα. Και η γερμανική κυβέρνηση τα ακολούθησε προχθές, αναθεωρώντας λόγω πετρελαίου τις προβλέψεις της για τη μεγέθυνση σε 0,8% για φέτος (από 1%) και σε 1,2% για το 2006 (από 1,6%).
Για την αντίστοιχη επίπτωση στην πολύ πιο ενεργοβόρα ελληνική οικονομία όμως δεν έχει γίνει ως τώρα καμία σοβαρή συζήτηση, καθώς διαφορετικές σκοτούρες κυριαρχούν εδώ: διότι άλλο ζήτημα είναι η κάλυψη των αναγκών των κοινωνικά ασθενέστερων με ένα επίδομα θέρμασης, μέσα από μιαν εσωτερική ανακατανομή εισοδήματος, που με αδιαλλαξία αρνείται η κυβέρνηση, και άλλο η αναγκαστική ανακατανομή εισοδήματος από την Ελλάδα προς τις χώρες από τις οποίες αγοράζει το πετρέλαιο, η οποία αποτυπώνεται και στην επιδείνωση του ισοζυγίου πληρωμών του οκταμήνου που μόλις δημοσιεύθηκε (από τη διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος κατά 1.129 εκατομμύρια ευρώ, τα 862 εκατομμύρια οφείλονται στην καθαρή αύξηση των εισαγωγών καυσίμων).
Εχοντας μπροστά του την κρίση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναμένεται δυσμενής για τη δημοσιονομική πολιτική που ακολουθεί, και φοβούμενος ότι θα απορριφθεί ο προϋπολογισμός του για το 2006, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Αλογοσκούφης αναγγέλλει αλλαγές που θα μειώσουν το προβλεπόμενο έλλειμμα στο 2,6% του ΑΕΠ, από 2,8% που είχε γράψει στο προσχέδιο. "Ώστε να μην υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με την επίτευξη του στόχου της μείωσης του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ", εξηγούσε προχθές, χωρίς διόλου να διευκρινίζει από πού θα προέλθουν αυτά τα πρόσθετα 400 εκατομμύρια ευρώ, ούτε να απαντά στο ζήτημα της τιτλοποίησης των 2 δισ., μπροστά στην επίτροπο για την περιφερειακή πολιτική Ντανούτα Χούμπνερ, η οποία βρισκόταν στην Αθήνα για εντελώς διαφορετικό λόγο: την απορρόφηση του Γ’ ΚΠΣ και την προετοιμασία του Δ’ ΚΠΣ.
"Στόχος μας είναι η δημοσιονομική προσαρμογή να μην έχει καμία αρνητική επίδραση στην αξιοποίηση των Κοινοτικών Πλαισίων", είπε ο υπουργός, παρακάμπτοντας τις δραστικές περικοπές που επέβαλε για να συγκρατήσει το φετεινό έλλειμμα.
Μια τέτοια υπόθεση δεν έχει βέβαια καμία πραγματική βάση, υποδηλώνει όμως τις βαριές συνέπειες που θα είχε για όλους όσοι παίρνουν καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια, για τις επιχειρήσεις, για τους αγρότες, για τον ελλειμματικό κρατικό προϋπολογισμό, και τελικά για το ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, επομένως και για τα εισοδήματα και την απασχόληση, η εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής που κατά την επικρατούσα "ορθοδοξία" θα ενδεικνυόταν στις ελληνικές συνθήκες. Ευνοϊκή θα ήταν μόνο για τους καταθέτες, οι οποίοι χρόνια τώρα βλέπουν τις αποταμιεύσεις τους να διαβρώνονται από τον πληθωρισμό με το μηδαμινό τόκο που λαμβάνουν, και αυτό δεν είναι πάντως αμελητέο. Αλλά η εξωπραγματική υπόθεση του κ. Γκαργκάνα υποδηλώνει επίσης, σε αντιδιαστολή, τα περιθώρια που απολαμβάνει η ελληνική οικονομία χάρη στο χαμηλό κεντρικό επιτόκιο 2% του ευρώ και την ισχυρή του συναλλαγματική ισοτιμία, ως "δωρεάν επιβάτης", κατά την αγγλική έκφραση. Και οδηγεί έμμεσα στο ερώτημα πώς αξιοποιούνται αναπτυξιακά αυτά τα περιθώρια, όσο ακόμα υπάρχουν, και, από την άλλη πλευρά, σε ποιες ανακατανομές πόρων και εισοδημάτων συμβάλλουν με τον υψηλότερο πληθωρισμό που συντηρούν.
Με τον πληθωρισμό να έχει καταγραφεί στο 2,6% στην Ευρωζώνη το Σεπτέμβριο (μέγιστος 4,7% στο Λουξεμβούργο, ακολουθούν η Ισπανία και η Ελλάδα με 3,8%), θεωρείται πλέον βέβαιο ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια του ευρώ. Δεν είναι μόνον η προσεκτική διαφοροποίηση στις δηλώσεις των μελών της διοίκησης της ΕΚΤ, που από τη σύνοδό τους στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου μιλούν πια για "έντονη επαγρύπνηση". Μεταξύ άλλων, την παρότρυνε πρόσφατα ο πρώην επίτροπος, υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Ισπανίας σήμερα, Πέδρο Σόλμπες, έμμεσα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο - που πρo εξαμήνου ακόμα υποδείκνυε στην ΕΚΤ να χαλαρώσει την πολιτική της για να τονωθεί η μεγέθυνση - ενώ στη φθινοπωρινή γνωμοδότηση που δημοσίευσαν την Πέμπτη τα έξι έγκυρα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα προβλέπουν ότι τα επιτόκια του ευρώ θα αυξηθούν μέσα στο 2006 "τουλάχιστον κατά 0,5%", και τα πέντε από αυτά θεωρούν μια τέτοια αύξηση "ενδεδειγμένη".
Η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη οφείλεται αποκλειστικά σχεδόν στο πετρέλαιο. Σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση της Eurostat, στην ετήσια αύξηση του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή της Ευρωζώνης 2,6% το Σεπτέμβριο, η ενέργεια συνέβαλε κατά 1,2 μονάδα (ειδικότερα, κατά 0,66 οι μεταφορές, κατά 0,27 το πετρέλαιο θέρμανσης). Αντίστοιχη είναι η επίπτωση του πετρελαίου στον υψηλότερο ελληνικό πληθωρισμό: 1,21 μονάδα στην ετήσια άνοδο 3,8% του δείκτη τιμών καταναλωτή τον Αύγουστο, σύμφωνα με την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Το ακριβό πετρέλαιο συμπιέζει διπλά την ούτως ή άλλως ασθενή μεγέθυνση στην Ευρωζώνη: Αφενός, ανεβάζοντας τον πληθωρισμό, με την άνοδο των επιτοκίων που θα προκαλέσει για τη συγκράτησή του. Αφετέρου, αφαιρώντας εισόδημα από τις οικονομίες που το καταναλώνουν, το οποίο διοχετεύεται στις χώρες που το παράγουν. Στο γερμανικό ΑΕΠ θα κοστίσει 20 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου το 1% του ΑΕΠ, εκτιμούν τα έξι ινστοτούτα. Και η γερμανική κυβέρνηση τα ακολούθησε προχθές, αναθεωρώντας λόγω πετρελαίου τις προβλέψεις της για τη μεγέθυνση σε 0,8% για φέτος (από 1%) και σε 1,2% για το 2006 (από 1,6%).
Για την αντίστοιχη επίπτωση στην πολύ πιο ενεργοβόρα ελληνική οικονομία όμως δεν έχει γίνει ως τώρα καμία σοβαρή συζήτηση, καθώς διαφορετικές σκοτούρες κυριαρχούν εδώ: διότι άλλο ζήτημα είναι η κάλυψη των αναγκών των κοινωνικά ασθενέστερων με ένα επίδομα θέρμασης, μέσα από μιαν εσωτερική ανακατανομή εισοδήματος, που με αδιαλλαξία αρνείται η κυβέρνηση, και άλλο η αναγκαστική ανακατανομή εισοδήματος από την Ελλάδα προς τις χώρες από τις οποίες αγοράζει το πετρέλαιο, η οποία αποτυπώνεται και στην επιδείνωση του ισοζυγίου πληρωμών του οκταμήνου που μόλις δημοσιεύθηκε (από τη διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος κατά 1.129 εκατομμύρια ευρώ, τα 862 εκατομμύρια οφείλονται στην καθαρή αύξηση των εισαγωγών καυσίμων).
Εχοντας μπροστά του την κρίση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναμένεται δυσμενής για τη δημοσιονομική πολιτική που ακολουθεί, και φοβούμενος ότι θα απορριφθεί ο προϋπολογισμός του για το 2006, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Αλογοσκούφης αναγγέλλει αλλαγές που θα μειώσουν το προβλεπόμενο έλλειμμα στο 2,6% του ΑΕΠ, από 2,8% που είχε γράψει στο προσχέδιο. "Ώστε να μην υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με την επίτευξη του στόχου της μείωσης του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ", εξηγούσε προχθές, χωρίς διόλου να διευκρινίζει από πού θα προέλθουν αυτά τα πρόσθετα 400 εκατομμύρια ευρώ, ούτε να απαντά στο ζήτημα της τιτλοποίησης των 2 δισ., μπροστά στην επίτροπο για την περιφερειακή πολιτική Ντανούτα Χούμπνερ, η οποία βρισκόταν στην Αθήνα για εντελώς διαφορετικό λόγο: την απορρόφηση του Γ’ ΚΠΣ και την προετοιμασία του Δ’ ΚΠΣ.
"Στόχος μας είναι η δημοσιονομική προσαρμογή να μην έχει καμία αρνητική επίδραση στην αξιοποίηση των Κοινοτικών Πλαισίων", είπε ο υπουργός, παρακάμπτοντας τις δραστικές περικοπές που επέβαλε για να συγκρατήσει το φετεινό έλλειμμα.
