Ολη η επικαιρότητα των τελευταίων ημερών κινείται γύρω από το ζήτημα των αναδρομικών που διεκδικούν οι συνταξιούχοι από τις κριθείσες ως αντισυνταγματικές περικοπές των διατάξεων του ν.4387/2016, γνωστού και ως «νόμου Κατρούγκαλου». Καλά τα αναδρομικά, θα έλεγε κανείς, αλλά πρέπει να υπάρχουν και συνταξιούχοι για να τα πάρουν!

Την περίοδο 2012-2015 κυκλοφόρησαν στη δημόσια σφαίρα μια σειρά από μελέτες που προσπαθούσαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να προσδιορίσουν το χρηματοδοτικό κενό της ελληνικής οικονομίας, ώστε να καταστεί εφικτό να εξέλθει της ύφεσης που έτεινε να διαβρώσει έως και το 25% του παραγωγικού δυναμικού της χώρας. Η μελέτη π.χ. της McKinsey που εκπονήθηκε κατά παραγγελία του τότε πρωθυπουργού κ. Σαμαρά προσδιόριζε με κάπως υπερβολικό τρόπο το κενό στο ύψος των 100 δισ. ευρώ, ενώ με ανάλογο τρόπο η από το 2016 μελέτη της Grant Thorton προσδιόριζε το αντίστοιχο κενό για τις ΜμΕ στα 3,5-4 δισ. ευρώ.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του νεοφιλελευθερισμού είναι το κατ’ επίφαση δεύτερο συνθετικό του. Επειδή ακριβώς επιδιώκει την αναδιανομή του πλούτου σε βάρος των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων και άρα την αύξηση των ανισοτήτων, χρειάζεται ένα θεσμικό πλαίσιο περιστολής των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων.

Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι εργοδότες εμφανίζουν τη σχετική «απροθυμία» είναι αφενός η διατήρηση σε ισχύ της εκ περιτροπής εργασίας που προβλέπεται από τον ν.3846/2010, με τον οποίο δίνεται η δυνατότητα να απασχολείται ο εργαζόμενος ακόμα και μία ημέρα την εβδομάδα, αφετέρου η πρόθεση των εργοδοτών να αναδιατάξουν τη σύνθεση του προσωπικού τους μέσω απολύσεων, καταγγέλλοντας τις συμβάσεις των πιο «ακριβών» εργαζομένων τους

Εχει, άραγε, κάποια πρακτική σημασία η συζήτηση αν η οικονομία πήγαινε «σφαίρα» μέχρι που συναντήθηκε με την COVID-19 ή αν, ήδη νωρίτερα, εξασθενούσε η δυναμική μιας πρώτης μετεκλογικής αισιοδοξίας; Πιστεύω ότι έχει, αλλά όχι μόνο δεν αναδεικνύεται, αντιθέτως ενταφιάζεται με άγονους διαξιφισμούς.

Τις τελευταίες εβδομάδες, με την αρνητική επικαιρότητα γύρω από τον χώρο μας, βρισκόμαστε σε άμυνα. Σε πολιτική δυσκολία. Όπως και να αναγνώσει κανείς τις πρόσφατες εξελίξεις, δύσκολα θα διαφωνήσει τουλάχιστον με το συμπέρασμα αυτό.
Σε αυτό το κλίμα, μια μορφή αντιπολίτευσης ισοπεδωτικής, «θυμωμένης», «βιαστικής», του τύπου «έφοδος για μια γρήγορη επιστροφή στην εξουσία», δεν βοηθάει. Χρειάζεται σοβαρότητα, σχεδιασμός, τεκμηρίωση και πολύ καλή προετοιμασία. Διαπιστώνω ότι αυτά τα στοιχεία, δεν τα έχουμε πάντα.

Αν θελήσει κανείς να αποτιμήσει συνολικά και απροκατάληπτα τον πρώτο χρόνο της κυβέρνησης, με κριτήριο τη θεσμική αξιοπιστία της, θα διαπιστώσει ευχερώς ότι η εικόνα που έχει επιμελώς καλλιεργηθεί, από ποικίλους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς, ελάχιστα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν υπάρχουν και θετικά σημεία. Ωστόσο, το ισοζύγιο είναι εν τέλει αρνητικό, καθώς τα «συν» περιορίζονται κυρίως στα της διαχείρισης της πανδημίας, ενώ τα «πλην» αφορούν μια ολόκληρη σειρά τραυματικών για τους θεσμούς κυβερνητικών πρακτικών και μεθοδεύσεων, που αποπνέουν, δυστυχώς, μια βαθιά ριζωμένη μικροπολιτική, πελατειακή και αυταρχική νοοτροπία.

Η επικαιρότητα κυριαρχείται από τις αποκαλύψεις για τρία παρακρατικά κυκλώματα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, γεγονός που εκτός των άλλων έχει προκαλέσει μια αλυσίδα πολιτικών και συναισθηματικών αντιδράσεων που αφορούν στη σχέση του ΣΥΡΙΖΑ με την ταυτότητα της Αριστεράς. Μια κριτική από φιλελεύθερους και συντηρητικούς κυρίως κύκλους, υποστηρίζει «αυτό είναι η Αριστερά και πάντα έτσι ήταν» - το ίδιο βέβαια λέει και ο ΣΥΡΙΖΑ με άλλο νόημα. Η αντίθετη κριτική έρχεται από ένα μέρος του αριστερού κόσμου που λέει «η δική μας Αριστερά δεν ήταν ούτε είναι έτσι». Μιλάμε εννοείται για την ελληνική Αριστερά που δεν κυβέρνησε ένα κομμουνιστικό καθεστώς οπότε η συζήτηση θα ήταν τελείως διαφορετική. Πιστεύω ότι οι δύο αντίθετες απόψεις έχουν ένα κοινό μειονέκτημα. Υποθέτουν ότι η σημερινή φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ οφείλει τα βασικά χαρακτηριστικά της στην αριστερή ταυτότητα του αρχικού κόμματος του 5% και επομένως αντιμετωπίζουν την εξέλιξή του σαν να ήταν το πιο πρόσφατο κεφάλαιο στον βίο της Αριστεράς του 20ου αιώνα.

Η Ν.Δ. χρεοκόπησε τη χώρα με τις πολιτικές της το 2004-2009, θα τη χρεοκοπήσει και το 2020 με την εγκληματική της ολιγωρία στην αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας», υποστηρίζει ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, ο οποίος αναφερόμενος στις διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία καλεί σε εγρήγορση, για να μη μείνουν, όπως λέει, «κενό γράμμα» όσα έχουν γίνει μέχρι σήμερα.

Η κατάσταση στην οικονομία και ειδικότερα στον τουρισμό εν μέσω της πρωτόγνωρης πανδημίας του Covid-19, έχει τα χαρακτηριστικά της «κινούμενης άμμου».
Οι έως τώρα ζημίες, οικονομικές, κοινωνικές, ψυχολογικές κ.λπ., έχουν οδηγήσει σε δύσκολα υπολογίσιμες αυτή τη στιγμή καταστάσεις. Εστιάζοντας στις οικονομικές, θα μπορούσαμε αρχικά να πούμε, ότι οι εν Ελλάδι «οικονομολογούντες» θα πρέπει εκ των πραγμάτων να αναθεωρήσουν τις απόψεις τους για το ότι ο τουρισμός αποτελεί μόνο το 20% του ΑΕΠ της χώρας. 

Το φαινόμενο της μικροκομματικής/ψηφοθηρικής λογικής συνέβαινε και εξακολουθεί να συμβαίνει σε όλα τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένων των ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ. Αλλά όπως θα δείξω, η Νέα Δημοκρατία έχει τα πρωτεία. Σε τρεις τομείς: στις Πρέσπες, στο Προσφυγικό και στο θέμα της Χάγης.

Η χώρα, το επόμενο διάστημα, υποχρεωτικά θα κινείται μέσα σε ένα στενάχωρο τρίγωνο. Μία πλευρά του, η διαρκής και εντεινόμενη αβεβαιότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεύτερη, οι αυξανόμενες ενδείξεις ότι το φθινόπωρο θα ξεσπάσει νέο και ισχυρό παγκόσμιο κύμα COVID-19, από το οποίο αναπόφευκτα θα βραχεί (ή μουσκέψει) και η Ελλάδα. Και τρίτη, η οικονομική ανέχεια που θα δείξει πιο καθαρά τα δόντια της από τα τέλη του καλοκαιριού, κυρίως εξαιτίας της δραματικής μείωσης των αφίξεων τουριστών από το εξωτερικό. Κι οι τρεις, συνδυασμένες, επιδρούν αρνητικά στην οικονομία αφενός, στο κοινωνικοπολιτικό κλίμα που θα διαμορφωθεί το φθινόπωρο, αφετέρου.