ΑΝΑΝΕΩΣΗ στη δράση
ΤΟΛΜΗ στην πολιτική
ΕΥΘΥΝΗ για την κοινωνία και τη χώρα
Α. Οι μειώσεις στις συντάξεις, η κυβερνητική θητεία του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και ο «νόμος Κατρούγκαλου».
Ορισμένοι επιχειρούν να πείσουν επισταμένως την ελληνική κοινωνία ότι, η χώρα ξεκίνησε να υπάρχει πρώτη φορά το 2015.Μας υπενθυμίζουν συνεχώς ότι, δήθεν το ασφαλιστικό, ξεκίνησε να έχει προβλήματα, με την ψήφιση του «νόμου Κατρούγκαλου», τον Μάιο του 2016.
Το αναπτυξιακό υπόδειγμα της χώρας βασίζεται ως προς την προσφορά κυρίως στον τουρισμό, στο real estate και γενικά στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών χαμηλής και μέσης προστιθέμενης αξίας και ως προς τη ζήτηση σε υπερκατανάλωση ιδίως εισαγόμενων και πολυτελών αγαθών. Ένα υπόδειγμα που έχει επανειλημμένα οδηγήσει τη χώρα στα βράχια και δεν προέκυψε τυχαία. Στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία που ζούμε, ο διεθνής καταμερισμός εργασίας διαμορφώνεται με τις χώρες εκείνες που προσφέρουν φθηνά προϊόντα και τις άλλες που παράγουν ποιοτικά τεχνολογικά προϊόντα.
H στροφή στο «αναπτυξιακό κράτος» αποτελεί τη βασικότερη και καθοριστική επιλογή για το αύριο της ελληνικής.
Το «αναπτυξιακό κράτος» στις αναπτυσσόμενες χώρες
Το «αναπτυξιακό κράτος» αποτελεί έννοια που ταυτίστηκε με την εκβιομηχάνιση των αναπτυσσόμενων οικονομιών. Εντούτοις, ξεκίνησε από την Ιαπωνία. Αυτή, μεταπολεμικά, επεδίωξε να μετατραπεί σε εξαγωγική δύναμη, κάτι που πέτυχε με τη σχεδιασμένη από το κράτος ανάπτυξη και τη σύμπραξη με λίγες μεγάλες εταιρείες. Το ίδιο μοντέλο με μικρές παραλλαγές εφαρμόστηκε από τη Νότια Κορέα, για να ακολουθήσουν στη συνέχεια οι χώρες της Ν.Α. Ασίας και πρόσφατα η Κίνα.
Στην προεκλογική περίοδο δεν ευημερούν οι νηφάλιες εκτιμήσεις γενικά και ειδικότερα όσον αφορά τις οικονομικές εξελίξεις. Κάθε κόμμα πρέπει να τις παρουσιάζει υπό το πρίσμα που ευνοεί το δικό του προς ψηφοφόρους αφήγημα, με ορισμένη μονομέρεια.
Η μείωση της ανεργίας είναι η μία πλευρά, η άλλη είναι ότι η ανεργία στην Ελλάδα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στην Ευρώπη, μετά την Ισπανία, ενώ ισοβαθμούμε στην α΄ θέση στην ανεργία των γυναικών. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στο 6,5% είναι μια θετική εξέλιξη, ωστόσο οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, ιδιαίτερα στα τρόφιμα. Ενώ ο πληθωρισμός στη χώρα μας, περισσότερο από άλλες χώρες, οφείλεται στην αύξηση των κερδών.
Υπάρχει μέτωπο αντι-ΣΥΡΙΖΑ; Και ναι, και όχι. Υπάρχει υπό την έννοια ότι διάφορα πολιτικά υποκείμενα και για διαφορετικούς λόγους το καθένα τον επικρίνουν.
Με την ίδια λογική μπορούμε να πούμε ότι και ο ΣΥΡΙΖΑ φιλοδοξεί, χωρίς να το κρύβει καν, να δημιουργήσει και να ηγηθεί ενός αντίστοιχου μετώπου κατά της Νέας Δημοκρατίας. Αν όμως δεχθούμε τα λεγόμενα της Κουμουνδούρου, ότι δηλαδή το μέτωπο των αντιπάλων του και όχι το δικό του είναι ένας εσμός που βυσσοδομεί εναντίον του με ξεκάθαρο στόχο να ηττηθεί στις επικείμενες εκλογές, τότε ένα τέτοιο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο δεν υπάρχει.
Οι εκλογές που εξαγγέλθηκαν είναι πρόωρες.
Σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 1 του συντάγματος, «Οι βουλευτές εκλέγονται για τέσσερα συνεχή έτη που αρχίζουν από την ημέρα των γενικών εκλογών». Σύμφωνα με το άρθρο 41 παρ. 2 του συντάγματος, «Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαλύει τη Βουλή με πρόταση της κυβέρνησης που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, για ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπιστεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας».
Ο Γιώργος Χουλιαράκης υπήρξε το μέλος της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ που ίσως είχε τη μεγαλύτερη αποδοχή μεταξύ των Ευρωπαίων συνομιλητών του. Ηταν από τους ελάχιστους που ασχολούνταν με τους πραγματικούς αριθμούς και τα ρεαλιστικά δεδομένα. Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) αρχικά, επικεφαλής της τεχνικής διαπραγμάτευσης του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2015, ανέλαβε στη συνέχεια αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών. Σήμερα έχει τον διττό ρόλο του οικονομικού συμβούλου του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και του οικονομικού συμβούλου του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα.
Κερδίζεις τις εκλογές, κερδίζεις το κράτος -αυτός είναι ο κανόνας. Το κράτος είναι το έπαθλο του νικητή. Από εδώ και η λατρεία των (ελέω εκλογικών νόμων) αυτοδύναμων κυβερνήσεων και η απέχθεια προς τις κυβερνήσεις συνεργασίας: Ώστε ο νικητής να μην μοιράζεται το λάφυρο και να νέμεται ανενόχλητος τα οφέλη που προκύπτουν από την κατοχή του.
Στην αναζήτηση ενός οδικού χάρτη για την ειρήνη και την ασφάλεια στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο ένα βασικό πρωταρχικό ερώτημα που τίθεται είναι ποιο είναι το ζητούμενο από ελληνικής πλευράς: η ελληνική διπλωματική νίκη και η διπλωματική ήττα της Τουρκίας ή η επίλυση µε λύσεις «θετικού αθροίσματος», χωρίς νικητές και ηττημένους, αλλά µόνο κερδισμένους. Ποια από τις δύο αυτές επιλογές είναι η πιο ενδεδειγμένη και η πιο βιώσιμη;
Η επαναφορά της πρότασης– προαπαιτούμενο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Κίνημα Αλλαγής Ν. Ανδρουλάκη (ΝΑ), λίγο πριν προκηρυχθούν οι εκλογές, για συμμετοχή του κόμματός του σε κυβέρνηση συνεργασίας, δηλαδή ο αποκλεισμός από την πρωθυπουργία είτε του Κ. Μητσοτάκη είτε του Αλ. Τσίπρα, πυροδότησε εκ των πραγμάτων το πολιτικό σκηνικό.
Το τρίτο κόμμα είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό κυβέρνησης, μαζί με το πρώτο κόμμα. Και από τι φαίνεται, στη βάση των σημερινών πολιτικών συσχετισμών, όχι μόνο στις εκλογές της απλής αναλογικής…
Aρκούν οι διαβεβαιώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κ. Σκρέκα ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν θέλει να ιδιωτικοποιήσει το νερό για να πάψουν οι εύλογες ανησυχίες; Κατηγορηματικά όχι, κρίνοντας από τις πράξεις αυτής της κυβέρνησης και από τον συστηματικό τρόπο που απαξιώνει και ξεπουλά τα δημόσια και κοινωνικά αγαθά. Αποκαλυπτική είναι άλλωστε η μεθόδευση: Ένα νομοσχέδιο με... 263 (!) άρθρα, που έρχεται στη Βουλή την ώρα που έχει προκηρυχθεί από τον πρωθυπουργό το τριήμερο πένθος, με πρόσχημα τις δήθεν πιεστικές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με φωτογραφικές ρυθμίσεις, ρουσφέτια, προχειρότητες, παραβιάσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου.
…Έχουν δοθεί διαφορετικές ερμηνείες σε αυτήν την μεγάλη ψαλίδα ανάμεσα στην «αντικειμενική» και την «υποκειμενική» μας φτώχεια. Ο Άδωνις την αποδίδει στην γκρίνια και τη μιζέρια μας. Άλλοι την αποδίδουν, πειστικότερα, στο άνοιγμα της ψαλίδας της κοινωνικής ανισότητας. Μα ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία είναι εκείνη που εντοπίζει την βασική αιτία σε έναν παραγνωρισμένο δείκτη. Τον δείκτη δημόσιας κατανάλωσης και την υστέρησή του
Mετά και τις νέες καταιγιστικές αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται θεωρητικά μπροστά σε ένα δίλημμα. «Θεωρητικά», γιατί στην πραγματικότητα αυτό το δίλημμα μπορεί να βρίσκεται μόνο στο μυαλό του δημοσιογράφου και ο Πρωθυπουργός να μη βασανίζεται από τέτοιου είδους προβληματισμούς.
Σε πιάνουν με τη γίδα στην πλάτη, το αδίκημα ορατό διά γυμνού οφθαλμού. Τι κάνεις; Εξαρτάται από το ποιος είσαι, ποιο είναι το παρελθόν σου, τι επιδιώκεις. Είσαι πρωτάρης, μέχρι εκείνη τη μοιραία στιγμή πήγαινες με τον σταυρό στο χέρι, γλυκάθηκες όμως από το ρευστό που έβλεπες να κυκλοφορεί και διαπίστωνες ότι πολλοί γύρω σου λεηλατούσαν τη δημόσια περιουσία και έμεναν ατιμώρητοι, μπήκες λοιπόν στον πειρασμό να βουτήξεις το δαχτυλάκι σου στο βάζο με το μέλι. Δυστυχώς για σένα σε εντόπισαν. Δεν έχει νόημα να αρνηθείς την πράξη γιατί τα γεγονότα βοούν.
Η τιμή της βενζίνης έχει μετατραπεί στο πιο σκληρό καθημερινό τεστ αντοχής για τα ελληνικά νοικοκυριά. Κάθε επίσκεψη στο πρατήριο είναι μια υπενθύμιση ότι η ακρίβεια δεν είναι μόνο «διεθνής συγκυρία», όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί. Είναι μια πολιτική επιλογή. Και όσο κι αν προσπαθούν να την κρύψουν πίσω από τεχνικούς όρους και επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις, η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης στα καύσιμα, με το 60% της τελικής τιμής να αποτελείται από φόρους.
Η σύγκρουση στις ΗΠΑ ανάμεσα στο Πεντάγωνο και την Anthropic δεν είναι μια ακόμη διαμάχη για μια κρατική σύμβαση υψηλής τεχνολογίας. Είναι μια υπόθεση με σαφές πολιτικό και δημοκρατικό βάρος.
Θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για τις σύγχρονες δημοκρατίες: όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στον πυρήνα της εθνικής ασφάλειας, ποιος αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθεί και με ποια όρια;
Η Anthropic δεν αρνήθηκε να συνεργαστεί με το αμερικανικό κράτος. Αντιθέτως, είχε ήδη ενταχθεί στο αμυντικό οικοσύστημα των ΗΠΑ.
Εκεί όπου ξέσπασε η σύγκρουση ήταν στις δύο κόκκινες γραμμές που επέμεινε να διατηρήσει: να μη χρησιμοποιηθεί το μοντέλο της για πλήρως αυτόνομα φονικά όπλα και να μη μετατραπεί σε εργαλείο μαζικής εγχώριας παρακολούθησης.
Τις πρώτες μέρες του πολέμου στο Ιράν η διεθνής συζήτηση περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από ένα ζήτημα, το πετρέλαιο. Οι αγορές ενέργειας, ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία έχουν μετατραπεί στο βασικό πρίσμα μέσα από το οποίο αναλύεται η σύγκρουση.
Η δημόσια συζήτηση επαναλαμβάνει σχεδόν με μηχανικό τρόπο τα ίδια και τα ίδια ερωτήματα. Σε ποια ύψη θα φτάσει η τιμή του πετρελαίου, ποιες θα είναι οι γενικότερες επιπτώσεις για το κόστος ζωής και τι σημαίνουν όλα αυτά για τη διεθνή οικονομία.
Μπορεί ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν να βρίσκεται στις πρώτες μέρες του και να είναι πολύ νωρίς για την όποια αποτίμηση των ζημιών, ωστόσο είναι βέβαιο ότι, όπως και στην περίπτωση της Γάζας, το περιβαλλοντικό κόστος -πέρα φυσικά από τις απώλειες ζωών- αναμένεται να είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί οι σύγχρονοι πόλεμοι επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Ουκρανία και Γάζα σηματοδοτούν την ανάγκη για σοβαρή επανεξέταση των περιβαλλοντικών συνεπειών τους. Στην περίπτωση της Γάζας οι ερευνητές κάνουν λόγο και για «οικοκτονία».
Στις εφτά ημέρες του πολέμου η Κύπρος βιώνει συνθήκες πρωτοφανούς ανασφάλειας που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη να προβλέψει και να χειριστεί τους κινδύνους. Το νησί δεν είναι μέρος της εμπόλεμης σύρραξης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, αλλά ήδη υφίσταται σοβαρές παρενέργειες σε πολλά επίπεδα: άμυνα, ασφάλεια υποδομών, πολιτική προστασία αμάχων, οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις, τουρισμό και αεροδρομική συνδεσιμότητα.
Παρά την εκτίμηση ότι το επίπεδο κινδύνου είναι σχετικά χαμηλό, οι πλείστοι Κύπριοι είναι θορυβημένοι και καχύποπτοι για την επάρκεια της ηγεσίας τους. Τι θα συμβεί αν ο νέος πόλεμος των Τραμπ - Νετανιάχου εναντίον του Ιράν παραταθεί και αποσταθεροποιηθεί όλη η περιοχή;
Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα». Το ακούμε εδώ και κάμποσο καιρό και διεκδικεί με αξιώσεις την πρώτη θέση στην κατηγορία των σύντομων ανεκδότων μαζί με το άλλο εξίσου δημοφιλές ανέκδοτο, δύο λέξεων τούτο, «διεθνές δίκαιο». Με το διεθνές δίκαιο έχουμε καθαρίσει. Ουδείς σοβαρός άνθρωπος πιστεύει με όλα αυτά που βλέπει να γίνονται ότι υπάρχει διεθνές δίκαιο, ότι το υπηρετούν τα κράτη και ότι το επιβάλλει ο ΟΗΕ με τη δέουσα αυστηρότητα όταν παραβιάζεται. Ακόμη και κείνοι που προσχηματικά το επικαλούνται με επιχειρήματα νεφελώδη δεν μπορούν να απαντήσουν στα ερωτήματα που έχουν εισβάλει στη δημόσια συζήτηση παντού στον κόσμο.
Ενα από τα ελληνικά παράδοξα είναι ότι η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, που χρειαζόταν τις περισσότερες συμβουλές, έκανε τις λιγότερες συμβάσεις με συμβουλευτικές επιχειρήσεις. Αντιθέτως η κυβέρνηση της Ν.Δ., που δείχνει να τα ξέρει όλα, ξόδεψε εξωφρενικά ποσά σε τέτοιες συμβάσεις. Μέσα σε επτά χρόνια ογδονταπλασίασε τη δαπάνη για συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για την ακρίβεια την αύξησε 81,25 φορές: από 7,2 εκατ. το 2019 την έφτασε σε 585 εκατ. το 2025! Πάλι καλά να λέμε, διότι πέρυσι μειώθηκαν κατά τι, δηλαδή 12 εκατ. Το 2024 ξόδεψε 597 ολόκληρα εκατομμύρια!
Την ώρα που φλέγεται η Μέση Ανατολή και πολιορκείται το Ιράν, είναι εντυπωσιακή η προσεκτική στάση της Κίνας, σημαντικού εταίρου της Τεχεράνης. Ενώ το Πεκίνο κατακεραυνώνει την στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αποφεύγει να στηρίξει το Ιράν εμπράκτως, παρά την στενή εταιρική σχέση μαζί του. Υπενθυμίζεται ότι, με την υποστήριξη της Κίνας και της Ρωσίας, το Ιράν κατέστη πλήρες μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης το 2023 και της ομάδας BRICS ένα χρόνο αργότερα.
H παθητική στάση της Ρωσίας είναι εν πολλοίς αναμενόμενη – η Μόσχα είναι απασχολημένη με τον τετραετή πλέον πόλεμο της Ουκρανίας, στον οποίον δεν έχει καταγάγει την νίκη που θεωρούσε δεδομένη τον Φεβρουάριο του 2022.
Η Κίνα, κάποτε, αποφάσισε να κηρύξει τον πόλεμο στα σπουργίτια. Ηταν η εποχή του Μεγάλου Αλματος και ο Μάο είχε παραγγείλει τον διπλασιασμό της αγροτικής παραγωγής μέσα σ’ έναν χρόνο και τον αναδιπλασιασμό της τον επόμενο. Είχε δώσει αναλυτικές οδηγίες για νέες, εντατικές μεθόδους σποράς. Μα οι αγρότες δεν έπιαναν το πλάνο και παραπονούνταν πως φταίνε τα πουλιά, που έτρωγαν τους σπόρους.
Το Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος, λοιπόν, αφιέρωσε μια ειδική συνεδρίαση στο θέμα και διέταξε την εξόντωση των σπουργιτιών. Η απόφαση επικυρώθηκε από το 8ο συνέδριο του Κόμματος. Συγκροτήθηκε γενικό επιτελείο που συντόνιζε, με όρους στρατιωτικής εκστρατείας, τον πόλεμο κατά των σπουργιτιών, εξέδιδε πολεμικά ανακοινωθέντα για την πρόοδο των επιχειρήσεων και καλούσε σε παλλαϊκή συμμετοχή.