Χειραφέτηση και κυριαρχία
Γιώργος Καπόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-10-08
Μια αμυντική χειραφέτηση της Ε.Ε. άξια του ονόματός της, δηλαδή της αποτρεπτικής και παρεμβατικής αξιοπιστίας της, προϋποθέτει υπερεθνική δομή και κοινό παρονομαστή ζωτικών συμφερόντων των 27.
Η Κοινή Άμυνα δεν μπορεί να παρακάμψει τη δύσκολη έως αδύνατη με τα σημερινά δεδομένα αναθεώρηση των συνθηκών, γιατί πολύ απλά η μορφή μιας άτυπης συμπόρευσης κάποιων προθύμων, έστω και με τη μορφή ενισχυμένης συνεργασίας, δεν θα μπορέσει να δώσει στη Γηραιά Ήπειρο ένα εργαλείο άμεσης και αποτελεσματικής υπεράσπισης των ζωτικών της συμφερόντων.
Έτσι, πρώτη προϋπόθεση για την Κοινή Άμυνα αναδεικνύεται εκ των πραγμάτων η εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας, μια επιλογή με απαγορευτικό πολιτικό κόστος.
Αν υποθέσουμε ότι η προβολή, ή έστω η απειλή προβολής, στρατιωτικής ισχύος προϋποθέτει ταχύτατη λήψη πολιτικών αποφάσεων, τότε τίθεται θέμα κατάργησης της ομοφωνίας και λήψης των κρίσιμων αποφάσεων με έστω ενισχυμένη πλειοψηφία.
Είναι πρόθυμες οι χώρες του Βορρά και της Βαλτικής να στηρίξουν την προσπάθεια των χωρών του Νότου να σταθεροποιήσουν την Ανατολική Μεσόγειο, με άλλα λόγια δηλαδή να υποθηκεύσουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία;
Αντίστροφα, είναι έτοιμες οι χώρες του Νότου να στηρίξουν με επιτόπου παρουσία στρατιωτικών τους δυνάμεων τις τρεις Βαλτικές Χώρες και την Πολωνία και έτσι να υποθηκεύσουν τις σχέσεις τους με τη Ρωσία;
Η κρίση της ευρωζώνης μετά το 2010 κατέδειξε ότι η Γερμανία και οι χώρες του Βορρά δε θέλουν να δεσμευτούν με μη αντιστρέψιμα βήματα σε μια δυναμική εμβάθυνσης που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ομοσπονδιακής μετεξέλιξης.
Ο,τι ισχύει για την ημιτελή ΟΝΕ, που εδώ και 10 και πλέον χρόνια δεν έχει κάνει κανένα ουσιαστικό βήμα προς τη δημοσιονομική ένωση, ισχύει και για την Κοινή Άμυνα.
Ρεαλιστικά, το μόνο δυνατό βήμα σήμερα προς την κατεύθυνση μιας Κοινής Άμυνας δεν μπορεί να είναι κάτι διαφορετικό από συνασπισμούς προθύμων που θα συγκροτούνται κατά περίπτωση.
Στην προσέγγιση Μακρόν, η Κοινή Άμυνα της Ε.Ε. προεξοφλείται ότι αργά ή γρήγορα θα συμπαρασύρει σε βήματα εμβάθυνσης και αλληλεγγύης την ευρωζώνη.
Δεν μπορούμε όμως να αποκλείσουμε και την εντελώς αντίθετη εξέλιξη, η στασιμότητα της ευρωζώνης να προκαλέσει βραχυκύκλωμα στο εγχείρημα της χειραφέτησης της Ε.Ε. με εργαλείο μια Κοινή Άμυνα.
Η Κοινή Άμυνα δεν μπορεί να παρακάμψει τη δύσκολη έως αδύνατη με τα σημερινά δεδομένα αναθεώρηση των συνθηκών, γιατί πολύ απλά η μορφή μιας άτυπης συμπόρευσης κάποιων προθύμων, έστω και με τη μορφή ενισχυμένης συνεργασίας, δεν θα μπορέσει να δώσει στη Γηραιά Ήπειρο ένα εργαλείο άμεσης και αποτελεσματικής υπεράσπισης των ζωτικών της συμφερόντων.
Έτσι, πρώτη προϋπόθεση για την Κοινή Άμυνα αναδεικνύεται εκ των πραγμάτων η εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας, μια επιλογή με απαγορευτικό πολιτικό κόστος.
Αν υποθέσουμε ότι η προβολή, ή έστω η απειλή προβολής, στρατιωτικής ισχύος προϋποθέτει ταχύτατη λήψη πολιτικών αποφάσεων, τότε τίθεται θέμα κατάργησης της ομοφωνίας και λήψης των κρίσιμων αποφάσεων με έστω ενισχυμένη πλειοψηφία.
Είναι πρόθυμες οι χώρες του Βορρά και της Βαλτικής να στηρίξουν την προσπάθεια των χωρών του Νότου να σταθεροποιήσουν την Ανατολική Μεσόγειο, με άλλα λόγια δηλαδή να υποθηκεύσουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία;
Αντίστροφα, είναι έτοιμες οι χώρες του Νότου να στηρίξουν με επιτόπου παρουσία στρατιωτικών τους δυνάμεων τις τρεις Βαλτικές Χώρες και την Πολωνία και έτσι να υποθηκεύσουν τις σχέσεις τους με τη Ρωσία;
Η κρίση της ευρωζώνης μετά το 2010 κατέδειξε ότι η Γερμανία και οι χώρες του Βορρά δε θέλουν να δεσμευτούν με μη αντιστρέψιμα βήματα σε μια δυναμική εμβάθυνσης που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ομοσπονδιακής μετεξέλιξης.
Ο,τι ισχύει για την ημιτελή ΟΝΕ, που εδώ και 10 και πλέον χρόνια δεν έχει κάνει κανένα ουσιαστικό βήμα προς τη δημοσιονομική ένωση, ισχύει και για την Κοινή Άμυνα.
Ρεαλιστικά, το μόνο δυνατό βήμα σήμερα προς την κατεύθυνση μιας Κοινής Άμυνας δεν μπορεί να είναι κάτι διαφορετικό από συνασπισμούς προθύμων που θα συγκροτούνται κατά περίπτωση.
Στην προσέγγιση Μακρόν, η Κοινή Άμυνα της Ε.Ε. προεξοφλείται ότι αργά ή γρήγορα θα συμπαρασύρει σε βήματα εμβάθυνσης και αλληλεγγύης την ευρωζώνη.
Δεν μπορούμε όμως να αποκλείσουμε και την εντελώς αντίθετη εξέλιξη, η στασιμότητα της ευρωζώνης να προκαλέσει βραχυκύκλωμα στο εγχείρημα της χειραφέτησης της Ε.Ε. με εργαλείο μια Κοινή Άμυνα.
