Στα δύσκολα, χρειάζεται εμπιστοσύνη

Τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Το πιο άμεσο είναι οι τυχοδιωκτικοί σχεδιασμοί της Αγκυρας να στείλει πλοία για έρευνες νοτίως της Καρπάθου ή νοτίως της Κρήτης, μια πρόκληση που ενδέχεται να εκδηλωθεί το αμέσως προσεχές διάστημα (η όλη διαχείριση για την Αγία Σοφία, ενός θέματος που αγγίζει τον βαθύ ψυχισμό και των δύο λαών, ίσως εντάσσεται σε αυτούς τους σχεδιασμούς…) και που δεν θα μείνει αναπάντητη. Η Ελλάδα, αυτονόητα, θα υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Αν η Αγκυρα δοκιμάσει να υλοποιήσει αυτά τα σχέδια, το τοπίο θα αλλάξει με τρόπο δραματικό και απρόβλεπτες συνέπειες. Μακάρι να αποτραπεί αυτός ο τυχοδιωκτισμός. Αλλά, ceteris paribus, η ένταση στη περιοχή θα συνεχίσει να ανεβαίνει και οι απειλές για την ειρήνη να επικρέμανται.

Μπαίνοντας στο φθινόπωρο, τα δύσκολα θα είναι στο πεδίο της οικονομίας. Πληθαίνουν οι συμπολίτες μας που αξιολογούν τα οικονομικά και ιδιαίτερα τη μάστιγα της ανεργίας ως τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας. Αυτή η τάση θα ενισχυθεί. Αφενός το πλήγμα στον τουρισμό είναι βαρύτατο (είναι ερώτημα αν από τα 18 δισ. ευρώ που εισπράξαμε από ξένο τουρισμό πέρυσι, φέτος καταφέρουμε να εισπράξουμε 3-4 δισ.), αφετέρου η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή ύφεση ζορίζουν τις ελληνικές εξαγωγές – που είναι κυρίως χαμηλής τεχνολογίας. Επίσης, οι αναβολές πληρωμής φόρων, τόκων και λοιπών, κάποτε λήγουν, συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις ανακουφιστεί αλλά, αντιθέτως, έχεις φορτωθεί νέα χρέη, όταν φθάνει η ώρα που πρέπει να τα πληρώσεις – παρότι δεν έχει βελτιωθεί η οικονομική σου κατάσταση.

Η τρίτη δυσκολία είναι στο μέτωπο της πανδημίας. Η Ελλάδα δεν είναι απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, μέσα στο τελευταίο 5νθήμερο τα κρούσματα αυξήθηκαν πάνω από ένα εκατ. παγκοσμίως, κάθε 24ωρο καταγράφονται πάνω από 200.000 νέα, η πανδημία αναζωπυρώνεται και ειδικά στη γειτονιά μας. Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να προστατευτούμε (δεν το κάνουμε…), ωστόσο, σε κάθε περίπτωση είναι σχεδόν απίθανο να μείνεις στεγνός όταν τριγύρω σου μαίνεται η καταιγίδα. Αν, μάλιστα, το φθινόπωρο υπάρξει δεύτερο κύμα COVID-19, αναπόφευκτα θα συνδυαστεί με την εποχική επιδημία της γρίπης, και η τρίτη μεγάλη δυσκολία «θα είναι εδώ».

Λοιπόν, σε ένα δύσκολο περιβάλλον απειλών και διά γυμνού οφθαλμού ορατών κινδύνων, το ορθολογικό θα ήταν το πολιτικό σύστημα να συμπεριφέρεται με αίσθημα ευθύνης και σε πνεύμα εθνικής συνεννόησης ώστε, τουλάχιστον, από κοινού να προστατεύσει το αίσθημα εμπιστοσύνης της κοινωνίας (κάτι που αργά και βασανιστικά ανακτάται αλλά πανεύκολα καταστρέφεται…) στη δημοκρατία και τους θεσμούς της, ως την κοινή και ισχυρή βάση για μια «φυγή προς τα εμπρός». Δεν δίνει τον τόνο αυτή η συμπεριφορά. Τον δίνει η αγελαία συμπεριφορά όσων, συχνά το τελευταίο διάστημα, ευτελίζουν τον δημοκρατικό πολιτικό ανταγωνισμό σε χυδαίες συγκρούσεις για ξεκαθάρισμα λογαριασμών και κυριαρχία, που μπορούν να κλονίσουν θεσμούς και την εμπιστοσύνη σε αυτούς. Δείτε, παράδειγμα, αυτά που διαδραματίζονται στη Δικαιοσύνη. Για ποια εμπιστοσύνη, σε ποιον, μπορεί να γίνεται λόγος.