Το τσουνάμι που έρχεται

Περνάει ώρες στην είσοδο της πολυκατοικίας, κτυπώντας επιτακτικά το κουδούνι του αδελφού της. Αλλοτε ήρεμη, άλλοτε με κλάματα και φωνές. Εκείνος κρατάει την ψυχραιμία του (κατά το δυνατόν), η αδελφή του με διαγνωσμένο ψυχικό πρόβλημα, οι ένοικοι στην πολυκατοικία αδύναμοι είτε να βοηθήσουν είτε να κατανοήσουν. Υπάρχει λύση; Πρώτον, περίθαλψης, ώστε να ανακουφιστεί και η πάσχουσα από το ψυχικό άλγος (προφανώς και η ίδια πιστεύει ότι είναι μια χαρά) και δεύτερον, διέξοδος για το κοινωνικό πρόβλημα που εμφανίζεται; Ή θα εκδηλωθεί κάποια ακραία συμπεριφορά και αφού γίνει θέμα στα δελτία ειδήσεων και κληθούν ειδικοί να πουν τη γνώμη τους, στη συνέχεια θα αρχειοθετηθεί ως το επόμενο συμβάν; Υπόθεση εργασίας.

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας επιστρέφουν διαρκώς στην ελληνική κοινωνία με κλιμακούμενη ένταση. Την περασμένη εβδομάδα, ένας 46χρονος που είχε δολοφονήσει τη μητέρα του πριν από 12 χρόνια και είχε καταδικαστεί σε κάθειρξη 16 ετών αλλά αποφυλακίστηκε με περιοριστικούς όρους, έβαλε τέλος και στη ζωή του 80χρονου πατέρα του. «Αν με αφήσετε και πάλι ελεύθερο, θα σκοτώσω και τα αδέλφια μου», είπε μετά τη σύλληψή του. Καθηγήτρια Γυμνασίου στις Σέρρες, την οποία ακολουθούσαν καταγγελίες για «προβληματική συμπεριφορά», φίμωσε με μονωτική ταινία έναν μαθητή και ζήτησε να του δέσουν με χαρτοταινία τα χέρια.

Σε κανένα από τα περιστατικά αυτά δεν μπορεί η οικογένεια να υποκαταστήσει τις δομές ψυχικής υγείας, ούτε ο αστυνομικός να αναλάβει προληπτικά δράση σε θέματα που δεν είναι της αρμοδιότητάς του. Ποιος φορέας έχει την ευθύνη στη χώρα μας για να αξιολογήσει και να παρέμβει αποτρέποντας τα χειρότερα, παρακολουθώντας τον πάσχοντα και μεριμνώντας για τη φαρμακευτική αγωγή και νοσηλεία του; Δεν είναι όμως μόνο η «συμμόρφωση» το ζητούμενο. Χρειάζεται συντονισμός διεπιστημονικής ομάδας, οργανωμένο σχέδιο φροντίδας.

Λειτουργεί κάτι από όλα αυτά στην Ελλάδα; Η εκκωφαντική βοή από τα προβλήματα των παιδιών και εφήβων, με νέες παθολογίες να κάνουν την εμφάνισή τους, προοιωνίζεται τα χειρότερα για την κοινωνική συνοχή και υγεία. Το δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας παραμένει υπό αναμόρφωση, με υπηρεσίες κατακερματισμένες, προσωπικό σε έλλειψη και τις ψυχικές ασθένειες να πολλαπλασιάζονται. Οσοι εξωτερικοί «θόλοι» και να κατασκευαστούν, αν δεν οχυρωθεί το εσωτερικό οικοσύστημα, οι πύλες παραμένουν αφύλακτες.