Η τελευταία παρέμβαση Μέρκελ και οι διπλωματικές ακροβασίες της Δύσης

Το κεντρικό θέμα της επίσκεψης Μέρκελ στην Αθήνα ήταν, σύμφωνα με τον γερμανικό Τύπο, οι αντιπαραθέσεις Ελλάδας και Τουρκίας

Πέρα από τα ταρατατζούμ της αποχαιρετιστήριας επίσκεψης Μέρκελ στην Αθήνα, τον απολογισμό του ρόλου της στην ελληνική κρίση, τον οποίο αποτόλμησε ο Μητσοτάκης, και το δικό της “ξέρω ότι σας πόνεσα, αλλά ήταν για το καλό τού ευρώ”, αυτό που είχε πραγματική σημασία στη συνάντηση της απερχόμενης καγκελαρίου με τον πρωθυπουργό ήταν οι παραινέσεις της για διάλογο με την Τουρκία. Κυρίως επειδή την πολιτική των κυβερνήσεών της στα ευρωτουρκικά θα την ακολουθήσει και η επόμενη γερμανική κυβέρνηση, είτε είναι Πράσινος -και πιο επικριτικός στις παραβιάσεις των δημοκρατικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Τουρκία- ο επόμενος υπουργός Εξωτερικών είτε όχι.

Στη συνέντευξη Τύπου, πλάι στον Μητσοτάκη, η Μέρκελ ήταν αρκετά ευγενής, ώστε να μην περιγράψει δημοσίως με πολλά λόγια την άποψή της για το πώς μπορούν να επιλυθούν τα ελληνοτουρκικά - είπε μόνο ότι “όσο δύσκολο κι αν είναι, είναι σημαντικό να βρίσκουμε λύσεις μέσω του διαλόγου” και το αυτονόητο ότι “πρέπει να ισχύουν τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και το Διεθνές Δίκαιο”. Ωστόσο, ήταν προφανές ότι δεν θεωρούσε πως χρειάζεται πίεση μόνο η Τουρκία για να συζητήσει με την Ελλάδα, ούτε ήταν διατεθειμένη να δεσμευτεί -και να δεσμεύσει και τον διάδοχό της- πώς θα ασκήσει μια τέτοια πίεση. Ο Μητσοτάκης, από την πλευρά του, εμφανίστηκε μεν διαλλακτικός -“οι πόρτες μου θα είναι πάντα ανοιχτές για τον διάλογο”, είπε, καθώς και “δεν βλέπω γιατί να μη συμφωνήσουμε κάποτε τη χάραξη ΑΟΖ και με την Τουρκία”-, ωστόσο ζήτησε για πρώτη φορά να γίνουν πράξη οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία, “εάν συνεχίσει τις προκλήσεις της”. Μείζονα πρόκληση χαρακτήρισε ο Μητσοτάκης την επιστολή που έστειλε η Τουρκία στα Ηνωμένα Έθνη, κατηγορώντας την Ελλάδα για παραβίαση της Συνθήκης της Λωζάνης, επειδή έχει στρατό στα νησιά. Κάτι που η Μέρκελ απέφυγε να σχολιάσει.

Πάντως, δεν είναι μυστικό ότι η Γερμανία δεν θέλει να επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία ούτε ότι θα συνεχίζει να συζητάει με την Άγκυρα για το προσφυγικό και να προσφέρει ανταλλάγματα, ειδικά τώρα που το Αφγανιστάν έχει κακοφορμίσει. Γι’ αυτό και η Μέρκελ φρόντισε να θυμίσει από την Αθήνα το πόσα έχει προσφέρει ώς τώρα η Τουρκία - την ώρα που επαινούσε τον Μητσοτάκη για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης από την απόπειρα του Ερντογάν να χρησιμοποιήσει ως εργαλεία τους πρόσφυγες.

Κι αν η Γερμανία δείχνει ξεκάθαρα ότι επιθυμεί να διατηρεί τις στενές σχέσεις της με την Τουρκία -παρά τα προβλήματα που έχει με τον Ερντογάν-, το ίδιο επιθυμούν και οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία, παρά τον πάγο που ενίοτε βάζουν στον Τούρκο Πρόεδρο. Επισήμως, η ελληνική κυβέρνηση δηλώνει πάντα -στον έξω κόσμο τουλάχιστον- ότι οι αμυντικές συμφωνίες που υπέγραψε με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ “δεν στρέφονται εναντίον κανενός”. Ανεπισήμως, ωστόσο, επαίρεται ότι μ’ αυτές τις συμφωνίες έχει κόψει τον βήχα της Άγκυρας. Κι αυτό δεν είναι καθόλου δεδομένο - καθώς κανείς από τους υψηλούς προστάτες μας δεν θέλει την οριστική ρήξη με την Τουρκία του Ερντογάν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί, αλλά και οι Γαλλογερμανοί, προσπάθησαν σκληρά να εκτονώσουν τη διπλωματική κρίση που προκάλεσε με τους λεονταρισμούς του ο Ερντογάν, όταν χαρακτήρισε “ανεπιθύμητα πρόσωπα” τους πρέσβεις των τριών αυτών χωρών στην Άγκυρα και επτά ακόμα πρέσβεις επειδή ζήτησαν την εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα για την υπόθεση Οσμάν Καβάλα. Οι δέκα διπλωμάτες ζήτησαν τη “δίκαιη και γρήγορη δίκη” του φυλακισμένου επί τέσσερα χρόνια, χωρίς δικαστική απόφαση, “Σόρος της Τουρκίας”, όπως τον αποκαλεί ο Ερντογάν - κι αυτός τους απείλησε ότι θα το πληρώσουν με απέλαση. Λυτοί και δεμένοι έπεσαν να συνετίσουν τον Τούρκο Πρόεδρο -μεταξύ των οποίων και ο υπουργός του των Εξωτερικών-, την ώρα που το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έκανε ότι αναδιπλώθηκε με ένα αυτονόητο “τουίτ”, ότι οι διπλωμάτες σέβονται τους κανόνες της μη ανάμιξης στα εσωτερικά των χωρών όπου υπηρετούν. Οι αποφάσεις του ΕΔΑΔ, όμως, δεν εμπίπτουν σ’ αυτή την κατηγορία.

Εν πάση περιπτώσει, οι πρέσβεις δεν απελάθηκαν, ο Ερντογάν μπόρεσε να πουλήσει τον εαυτό του ως ήρωα στους οπαδούς του και οι γραμμές επικοινωνίας έμειναν ανοιχτές. Αυτή είναι και η αιώνια παραίνεση της Μέρκελ -αλλά και των ΗΠΑ- προς την Ελλάδα, να κρατά τους διαύλους επικοινωνίας ορθάνοιχτους με την Τουρκία. Συνεχώς. Η ελληνική κυβέρνηση, όμως -παρά τις όποιες διαφορές ύφους μεταξύ Μητσοτάκη και Δένδια-, δεν έχει διάθεση για έναν ουσιαστικό διάλογο με την Τουρκία. Θεωρεί αφενός ότι ο Ερντογάν είναι απρόβλεπτος και αφετέρου ότι οι μέρες του είναι μετρημένες. Μπορεί να πέφτει έξω και στα δύο, αλλά αυτή η ανάλυση τη βολεύει για να δικαιολογεί την απραξία της σε εκείνους που πιστεύουν ότι πρέπει να τολμήσει τον διάλογο με στόχο οριστικές λύσεις. Στους υπόλοιπους, κυρίως στο δεξιό ακροατήριο, που θεωρούν κάθε διάλογο προδοσία, πουλάει πατριωτισμό και φρεγάτες.