Το Κυπριακό από την οπτική των Ευρωπαίων

Κυριάκος Πιερίδης, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2023-03-25

Στις Βρυξέλλες κυκλοφορούν δύο παράλληλες αναγνώσεις γύρω από τις επαφές (22-23/3) που έκανε ο νέος πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης με τους επικεφαλής των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε. στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η πρώτη ανάγνωση είναι αυτή της Λευκωσίας, όπως διαχέεται στα εγχώρια ΜΜΕ. Ο νέος πρόεδρος προωθεί την πρότασή του για «μεγαλύτερη εμπλοκή της Ε.Ε. στις συνομιλίες για την επίλυση του Κυπριακού...» και συζητεί «τα χαρακτηριστικά μιας προσωπικότητας» που θα αναλάβει ως απεσταλμένος της Ε.Ε. στο Κυπριακό.

Υπάρχει και η ανάγνωση των Ευρωπαίων: «Συζητήσαμε την πρόταση του (νέου προέδρου της Κύπρου) για επανάληψη των διαπραγματεύσεων για μια διευθέτηση στην Κύπρο», έγραψε (22/3) η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Συμπληρώνει ο Σαρλ Μισέλ: «Πάντα θα υποστηρίζουμε την επανάληψη των συνομιλιών». Ακολουθεί η Ρομπέρτα Μέτσολα: «Κοινή μας φιλοδοξία να δούμε την επανένωση του νησιού». Σημειώνει με νόημα: «Η αλληλεγγύη της Κύπρου με την Τουρκία μετά τον καταστροφικό σεισμό τον περασμένο μήνα συνιστά απόδειξη ότι μπορούμε να οικοδομήσουμε εμπιστοσύνη».

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ακούν τον νέο πρόεδρο της Κύπρου να βάζει την άμαξα μπροστά από το άλογο. Προτείνει διορισμό Ευρωπαίου απεσταλμένου, αλλά οι συνομιλίες έχουν απονεκρωθεί εδώ και 6 χρόνια. Θέλει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανάμιξη, αλλά η Ε.Ε. πάντα ήταν έτοιμη να στηρίξει την Κύπρο, φτάνει να πάρει σχετικό σήμα από τον ΟΗΕ. Τι να στηρίξει όμως η Ε.Ε., όταν όλα είναι διαλυμένα στην Κύπρο και η εμπιστοσύνη στο ναδίρ; Το δε κρίσιμο ερώτημα παραμένει και αφορά ιδίως τον πρόεδρο Χριστοδουλίδη: Με κυρώσεις θα δημιουργήσει γέφυρες με την Τουρκία;

Ο νέος Κύπριος πρόεδρος φαίνεται ότι τα έριξε όλα… χύμα στο ευρωπαϊκό τραπέζι για να ωριμάζουν, όπως ισχυρίζεται, μετά τις εκλογές στην Τουρκία και την Ελλάδα. Αλλά δεν ξεκαθαρίζει αν κάνει ο ίδιος την «κατ’ οίκον εργασία» του. Γι’ αυτό κανείς δεν είναι σε θέση αυτή τη στιγμή να διαπιστώσει τι από όλα αυτά που λέγονται πίσω από τις κλειστές πόρτες των συναντήσεων Χριστοδουλίδη μετρά πραγματικά στο μυαλό των Ευρωπαίων…

Μια άλλη ματιά

Οι επαφές Χριστοδουλίδη συμπίπτουν με την αιφνίδια αναθέρμανση των σχέσεων Ελλάδας - Τουρκίας. Πρόκειται για καλό οιωνό και ίσως δώσει περισσότερη τροφή για σκέψη στη Λευκωσία. Αθήνα και Αγκυρα σπατάλησαν απίστευτο χρόνο και ενέργεια σε άγονες αντιπαραθέσεις. Οι σχέσεις Ερντογάν - Μητσοτάκη έφτασαν στο ναδίρ. Μεσολάβησαν οι σεισμοί στην Τουρκία και το τραγικό συμβάν στα Τέμπη, δύο απροσδόκητα γεγονότα που έκαναν τις δύο κυβερνήσεις να σκεφτούν κάπως διαφορετικά. Τώρα θέλουν να βγουν από τον φαύλο κύκλο που οι ίδιες δημιούργησαν. Αντί της στείρας αντιπαράθεσης εξετάζουν την οδό του διαλόγου και της συνεργασίας. Εφτιαξαν μια «θετική ατζέντα» με θέματα χαμηλής πολιτικής, ανακοίνωσαν συγκεκριμένα βήματα και αποφάσισαν να στηρίξει η μια χώρα την άλλη σε διεθνή βήματα. Η ρητορική Δένδια - Τσαβούσογλου άλλαξε, τα «νταηλίκια» ξεχάστηκαν και μπήκε μπροστά η λογική, η διπλωματία.

Η Κύπρος τι κάνει;

Στην Κύπρο υπάρχει πλήρης στασιμότητα, μόνιμη ρητορική εχθρότητα και σκόπιμη υπόσκαψη της δικοινοτικής συνεργασίας εδώ και 6 χρόνια. Τα ανοίγματα Χριστοδουλίδη σε ανώτατο επίπεδο στην Ε.Ε. δεν υποστηρίζονται από πράξεις και στο τέλος ίσως αποδειχτούν και προσχηματικά. Θητεύοντας δίπλα στον Νίκο Αναστασιάδη, ο Χριστοδουλίδης έμαθε στους διπλωματικούς τακτικισμούς του προκατόχου του που πέταξε στον κάλαθο το Κυπριακό γιατί είχε άλλες προτεραιότητες. Κι εκείνος κατά καιρούς έκανε επαφές και έστελνε επιστολές, εμφανιζόταν σαν να προτείνει κάτι. Στη συνέχεια κρυβόταν πίσω από την προβλεπτή άρνηση της Τουρκίας: θέλουν «δύο κράτη», αρνούνται την ανάμιξη της Ε.Ε., τι θέλετε άλλο να κάνουμε;

Αν η ελληνοκυπριακή ηγεσία θέλει όντως να σπάσει το αδιέξοδο, θα πρέπει να αφήσει κατά μέρος την «τουρκική αδιαλλαξία» και να απαντήσει πρώτη πώς θα επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό. Ο Χριστοδουλίδης πρέπει να ξέρει ότι οι προφάσεις δεν μετρούν. Στο παρελθόν η Κύπρος είχε απέναντί της τους πλέον σκληροπυρηνικούς (1996-2002): τον Μπουλέντ Ετσεβίτ και τον Ραούφ Ντενκτάς. Ελεγαν, «το Κυπριακό λύθηκε το ’74» (επί του εδάφους). Κι όμως, η ελληνοκυπριακή ηγεσία έπεισε για τις θέσεις της στην Ε.Ε. γιατί ήταν προσηλωμένη στην επίλυση του Κυπριακού, πήρε πράσινο φως από τον ΟΗΕ και υπερφαλάγγισε τις αντιρρήσεις.

Υπάρχουν και πιο πρόσφατα παραδείγματα. Το 2015, η τουρκική κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί αποδέχτηκαν την πλήρη και ενεργό ανάμιξη της Ε.Ε. στις διαδικασίες επίλυσης του Κυπριακού. Στις ενδοκυπριακές συνομιλίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εξαιρετικά θετική συμβολή σε καίρια ζητήματα (οικονομία, ευρώ, βιωσιμότητα λύσης, εφαρμογή κεκτημένου κτλ). Η Ε.Ε. ήταν παρούσα στο πιο υψηλό επίπεδο στις διασκέψεις του ΟΗΕ για το Κυπριακό και συνέβαλε σημαντικά σε όλα τα επίμαχα ανοιχτά ζητήματα, περιλαμβανομένης της πτυχής της ασφάλειας. Πώς άραγε απαντά σήμερα ο Χριστοδουλίδης το ερώτημα: Τότε η τουρκική πλευρά δέχτηκε τον ευρωπαϊκό ρόλο, γιατί τώρα αρνείται;

Λάθος κλειδιά

Η Κύπρος έγινε πλήρες μέλος της Ε.Ε. σφραγίζοντας την ένταξή της στη Στοά του Αττάλου τον Απρίλιο του 2003. Χρειάστηκε πολύχρονη διπλωματική προσπάθεια με αποκορύφωμα το Ελσίνκι (1999): σύζευξη συμφερόντων, κινητοποίηση ισχυρών χωρών της Δύσης, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ, διασύνδεση της κυπριακής υπόθεσης με την πρόσδεση της Τουρκίας στην Ε.Ε., κίνητρα προς τους Τουρκοκύπριους. Υπήρχε, όμως, μια καίρια προϋπόθεση: η κυπριακή ηγεσία ήταν συνεχώς στη θετική πλευρά της αξιολόγησης του ΟΗΕ για την ετοιμότητά της να λύσει το Κυπριακό.

Δεν γνωρίζει κανείς κατά πόσον ο νέος πρόεδρος της Κύπρου έχει στο μυαλό του μια στρατηγική προσέγγιση «τύπου Ελσίνκι». Ομως, αυτό που πολλοί αντικειμενικοί παρατηρητές βλέπουν να συμβαίνει στην Κύπρο είναι ότι από το 2004 και μετά οι πλείστοι επαναπαύτηκαν με την ένταξη, εξέλαβε το status quo ότι είναι βιώσιμο, η «δεύτερη καλύτερη λύση», και ότι είναι αρκετό η ελληνοκυπριακή ηγεσία να κατέχει τη θέση του αναγνωρισμένου κράτους-πλήρους μέλους της Ε.Ε. κι ας μείνει η μισή. Ετσι εξηγούν και τη στάση της στα Συμβούλια, όπου άφησε το Κυπριακό στο ράφι και τα ευρωπαϊκά εργαλεία που απέκτησε αναξιοποίητα. Αντί να επιζητεί το μείζον, την επίλυση του Κυπριακού, η Λευκωσία ασκήθηκε στην Ε.Ε. μόνο για το έλασσον: το Πρωτόκολλο της Αγκυρας, τα λιμάνια, τη διπλωματική αναγνώριση, τώρα τις διαμαρτυρίες για τις ΑΟΖ.

Η Κύπρος χρειάζεται να διερωτηθεί γιατί μπήκε στην Ε.Ε. Για να αλλάξει την τύχη της και να λύσει το βαρύ πρόβλημά της ή για να ερμηνεύει τον ευρωπαϊκό κόσμο με δικά της a la carte κριτήρια; Οι Ευρωπαίοι θα αξιολογούν τις κινήσεις Χριστοδουλίδη τους επόμενους μήνες και θα αναμένουν να πάρει εκείνος την ευθύνη της νέας πρωτοβουλίας. Οχι το αντίθετο. Το δε «φίλτρο αξιολόγησης» είναι ο ΟΗΕ και ειδικότερα ο γενικός γραμματέας του, Αντόνιο Γκουτέρες.

Θέματα επικαιρότητας: Κυπριακό

Το κενό της παγωμένης διένεξης

Κυριάκος Πιερίδης, 2024-01-28

Από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου...

Περισσότερα

Νέα πρωτοβουλία με αμυδρές ελπίδες

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-12-23

Το 2023 κλείνει με αμυδρές ελπίδες για το Κυπριακό. Κατά το...

Περισσότερα

Πού βαδίζει ο Χριστοδουλίδης με το Κυπριακό;

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-05-27

Στους τρεις μήνες αφότου ανέλαβε την εξουσία, ο νέος πρόεδρος...

Περισσότερα

Η δύναμη των πολιτών στη μοιρασμένη Κύπρο

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-04-15

Αυτές τις ημέρες του Πάσχα, πριν από 20 χρόνια, άνοιξε το...

Περισσότερα

Το Κυπριακό από την οπτική των Ευρωπαίων

Κυριάκος Πιερίδης, 2023-03-25

Στις Βρυξέλλες κυκλοφορούν δύο παράλληλες αναγνώσεις γύρω...

Περισσότερα

Τι θα κάνει με το Κυπριακό ο νέος Κύπριος πρόεδρος;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-23

Η ανάληψη πρωτοβουλίας για επιστροφή στο τραπέζι του ΟΗΕ...

Περισσότερα

Η λύση του Κυπριακού ξεθωριάζει

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-10-02

Οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας οξύνονται συνεχώς και πλέον...

Περισσότερα

Με «ήσυχη συνείδηση» στη διχοτόμηση;

Κυριάκος Πιερίδης, 2022-07-23

Τις ημέρες των επετείων του μαύρου Ιούλη του ’74, ο πρόεδρος...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

Σπύρος Δανέλλης

Ψηφαλάκια ή γνώση και ικανότητες;

Σπύρος Δανέλλης, 2024-04-24

Τον Φεβρουάριο του 2014, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, η κυβέρνηση...

Θόδωρος Τσίκας

Οι «κόκκινες γραμμές» Ισραήλ-Ιράν

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-20

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα χτυπήματα μεταξύ Ιράν και...

×
×