ΠΓΔΜ: Μετά το "σοκ" του ελληνικού βέτο

Ο Β. είναι σώφρων άνθρωπος και εξαιρετικός συνάδελφος. Σλαβομακεδόνας, μόνιμος κάτοικος Σκοπίων. Γνωριζόμαστε πολλά χρόνια, τον έχω δει να γελάει πολλές φορές -κι άλλες τόσες να συγχίζεται- με τις εθνικιστικές κορώνες από τη δική του πλευρά των συνόρων. Κι άλλες τόσες τον έχω ακούσει να ρωτάει με ειρωνική απορία τι ακριβώς εννοούν οι δικοί μας "υπερπατριώτες" όταν λένε ότι "το όνομα είναι η ψυχή μας". Ο Β. ποτέ δεν είχε ενδοιασμούς να πει επώνυμα την άποψή του για το "μακεδονικό", να επισημάνει τις αδυναμίες της πολιτικής της πρώην γιουγκοσλαβικής δημοκρατίας της Μακεδονίας, να ασκήσει κριτική στην ελληνική πολιτική έναντι του θέματος, όσο κρίσιμη κι αν ήταν η συγκυρία. Μετά από το ελληνικό βέτο- και το σοκ που προκάλεσε στην κοινωνία της γείτονος- ο Β. έγινε αίφνης επιφυλακτικός. Γι’ αυτό και δεν εμφανίζεται σ’ αυτή τη σελίδα το όνομά του- ούτε καν το σωστό αρχικό. "Τι να σου πω, όλοι είμαστε μουδιασμένοι", λέει. Και οι παραμυθιασμένοι που θεωρούσαν ότι οι Αμερικανοί θα έκαναν το θαύμα τους και θα υποχρέωναν την Αθήνα να δεχθεί την ένταξη της χώρας τους στο ΝΑΤΟ, έστω ως ΠΓΔΜ, και αυτοί που ήλπιζαν ότι στο παρά πέντε θα ήταν εφικτός ένας συμβιβασμός για το όνομα, ώστε να ανοίξουν οι πόρτες της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Μάλιστα, αυτοί οι τελευταίοι, δεν κλαίνε τόσο για το ΝΑΤΟ, τους καίει ο δρόμος για την Ε.Ε.

Οι καθημερινές αγωνίες

Σήμερα στα Σκόπια, στο Πρίλεπ, στο Κουμάνοβο, στο Βέλες, στο Στιπ οι άνθρωποι αγωνιούν πρωτίστως για το πώς θα ζήσουν. Χωρίς να το έχουν συνειδητοποιήσει, οι περισσότεροι είχαν στηρίξει τις ελπίδες τους σε ένα "ευρωπαϊκό" μέλλον. Μπορεί να μην ξέρουν ακριβώς τι σημαίνει αυτό, ξέρουν όμως καλά, όπως μόνο όσοι ζουν εκτός Ε.Ε., να εκτιμούν αυτό το πολύ απλό, που λέγεται να μη χρειάζεσαι βίζα για να περάσεις τα σύνορα. Φανταστείτε να ζείτε στη Γευγελή, τρία- τέσσερα χιλιόμετρα από τα ελληνικά σύνορα και να θέλετε να πάτε μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα για μπάνιο. Η Χαλκιδική ή οι παραλίες της Κατερίνης είναι σε απόσταση ημερήσιας εκδρομής. Αλλά πρέπει να στηθείτε με τις ώρες ή πιο σωστά με τις μέρες έξω από την ελληνική πρεσβεία (δεν λέγεται ακριβώς έτσι λόγω της εκκρεμότητας με το όνομα) στα Σκόπια- μιάμιση ώρα με το αυτοκίνητο βορειότερα ενώ ο προορισμός σας είναι ο νότος- για να πάρετε, αφού πληρώσετε, τη βίζα για την Ελλάδα. Και μετά πρέπει να κατηφορίσετε όλα αυτά τα -τσάμπα και βερεσέ- χιλιόμετρα για μια και μοναδική βουτιά στο Αιγαίο.

Προφανώς, η βουτιά στη θάλασσα δεν είναι το κύριο ζήτημα για τους κατοίκους της πρώην γιουγκοσλαβικής δημοκρατίας της Μακεδονίας. Στριμωγμένοι ανάμεσα στο διεθνές προτεκτοράτο του νυν ανεξάρτητου -πλην απόλυτα εξαρτημένου οικονομικά- Κοσσυφοπεδίου, στη διεθνώς απομονωμένη Σερβία, στην Αλβανία - μητέρα πατρίδα της επίφοβης μειονότητας στο Τέτοβο- στη Βουλγαρία -που μοιράζει επιλεκτικά υπηκοότητες και διαβατήρια σε κάποιους Σλαβομακεδόνες- και στην Ελλάδα- υπ’ αριθμόν ένα επενδυτή, αλλά και εχθρό μετά το βέτο του Βουκουρεστίου- σε τι ακριβώς να ελπίσουν;

Σήμερα είναι σοκαρισμένοι. Αύριο θα τους βγει -δικαίως ή αδίκως λίγη σημασία έχει- ο θυμός για την Ελλάδα. Μεθαύριο θα κατακάτσει κι αυτός μπροστά στα επιτακτικά προβλήματα της καθημερινότητας.

Η εξάρτηση από τον "εχθρό"

Αυτά στο επίπεδο του θυμικού. Επί της ουσίας όσο η πόρτα της Ε.Ε. είναι κλειστή, η ΠΓΔΜ θα εξαρτάται από αυτόν τον "εχθρό". Όπως ακριβώς και σήμερα. Μπορεί κάποιοι συνομιλητές μου στα Σκόπια να ήταν έξαλλοι με την Ελλάδα, αλλά μέσω κινητού Cosmofon -"παιδιού" του ελληνικού ΟΤΕ- επικοινωνήσαμε. Μπορεί ο Β. να μου είπε παραιτημένος ότι θα διαιωνιστεί το πρόβλημα με το όνομα, ότι θα εξελιχθεί σε κάτι σαν light Κυπριακό, τριάντα τόσα χρόνια δίχως λύση, αλλά όταν του είπα "θα τα πούμε από κοντά" στο αγαπημένο μας μπαρ στα Σκόπια, η απάντησή του ήταν "έλα, να σε κεράσω μια Σκόπτσκα" - η μπύρα ανήκει στην οικογένεια της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας.

Η ώρα του Γκρούεφσκι

Σοκ, θυμός, εξάρτηση. Το τρίπτυχο δεν είναι το καλύτερο για τους κατοίκους της ΠΓΔΜ. Και το κλίμα θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, εάν χτυπήσει κάποτε γι’ αυτούς η…καμπάνα του Κοσσυφοπεδίου. Εάν οι Αλβανοί στο Τέτοβο αποφασίσουν ότι φτάνει πια η "συγκατοίκηση" με τους Σλαβομακεδόνες και σηκώσουν ξανά μπαϊράκι.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα είναι αυτονόητο ότι στις -πιθανότατα- επικείμενες εκλογές οι Σλαβομακεδόνες θα στηρίξουν το σημερινό τους πρωθυπουργό, Νίκολα Γκρούεφσκι. Έναν εθνικιστή του VMRO, που απέδειξε ότι το μόνο που ξέρει είναι να πιστεύει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ- πλην όμως έδωσε τον "υπέρ πάντων αγώνα" στο Βουκουρέστι και "έπεσε" ηρωικά. Αλλά ακόμη κι αν το κλίμα ήταν διαφορετικό, με τα χάλια που έχει στην ΠΓΔΜ η αντιπολίτευση, οι ψηφοφόροι δεν έχουν και πολλές εναλλακτικές λύσεις. Θα ξαναβγεί λοιπόν ενισχυμένος από την κάλπη ο Γκρούεφσκι και θα "πουλάει" στο λαό του ως υπερήφανη πολιτική, εθνικιστικές κορώνες του τύπου "Μακεδονία ή θάνατος". Επιπλέον, θα είναι πάλι όμηρος κάποιου αλβανικού κόμματος για να κάνει κυβέρνηση- και θα εξαντλεί τον όποιο δυναμισμό του για να υπερασπίζεται ένα "λαμπρό" και κατασκευασμένο παρελθόν.