Τι είδους αριστερός ήταν ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης;

Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Αυγή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2009-05-31

Πολλά γράφτηκαν και πολλά ειπώθηκαν για τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη -όλα θετικά και, είμαι βέβαιος γιʼ αυτό όλα ειλικρινά. Ο αυστηρός χαρακτήρας, οι καμιά φορά απότομες αντιδράσεις του, δεν αναφέρθηκαν από κανένα, και νομίζω δικαιολογημένα: κανείς δεν αισθάνθηκε προσβεβλημένος από τον Παπαγιαννάκη, κανείς δεν βίωσε την απαξία και την απόρριψη, γιατί, δίπλα στην αυστηρότητα της συμπεριφοράς του, υπήρχε η φιλότητα, η ευμενής παραδοχή της διαφορετικής άποψης, η αντιπαράθεση μέσω επιχειρημάτων.

Γιατί πράγματι ο Μιχάλης ήταν ο μάγος των επιχειρημάτων. Η βαθιά και ολοκληρωμένη συγκρότησή του, το ευρύτατο φάσμα των ενδιαφερόντων του, η κοσμοπολίτικη παιδεία του, του εξασφάλιζαν ένα τεράστιο απόθεμα γνώσεων από τα πέρατα της γης και από το βάθος του χρόνου, που τον τροφοδοτούσαν με άριστα επιλεγμένες πληροφορίες που μέσα στη συνθετική τους σκέψη μετατρέπονταν σε πειστικά επιχειρήματα. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήθελε να είναι πειστικός. Ως βαθιά πολιτικό ον εγνώριζε καλά ότι οι ιδέες έχουν αξία όταν εγκαθίστανται στα μυαλά των ανθρώπων, όταν αναμοχλεύουν τις συνειδήσεις, όταν εκπολιτίζουν τους ανθρώπους. Άλλωστε αυτή δεν είναι η δικαίωση του πολιτικού;

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης ήταν ένας βαθιά δημοκρατικός πολίτης και μέσα από αυτό το δίαυλο ήταν ένας αριστερός πολίτης. Και κάτι παραπάνω: ένας αριστερός διανοούμενος και ένας αριστερός άνθρωπος. Η πολιτική του ένταξη από τα νεανικά του χρόνια, αταλάντευτα, στον χώρο της αριστεράς ήταν μια ανυποχώρητη απόφαση που προσδιόρισε τελεσίδικα τη ζωή του, τη συμπεριφορά και το ήθος του. Από τις σπουδές και τις επαγγελματικές του επιδόσεις στην Ελλάδα και στη Γαλλία, η συμμετοχή του στον αντιδικτατορικό αγώνα, η παρουσία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αργότερα και τελευταία στο ελληνικό, ήταν μια σταθερή αριστερή παρουσία.

Από πολύ νωρίς οραματίστηκε μία Αριστερή Ευρώπη και όταν «ανακάλυψε» ότι το ΚΚΕ εσωτερικού (και οι κατόπιν μετεξελίξεις του) ήταν ένα φιλοευρωπαϊκό αριστερό κόμμα προσελκύστηκε από αυτό και συνεργάστηκε ως που έφτασε να ενταχθεί με ψυχή και με σώμα, ώς τις τελευταίες μέρες της ζωής του. Αυτός ο αριστερός χωρίς κομμουνιστικές περγαμηνές, με τα βαθιά αντισταλινικά αντανακλαστικά, που τον έβλεπαν οι κομμουνιστές όλων των αποχρώσεων με μισό μάτι, από τότε ώς χθες.

Αλλά τι είδους αριστερός ήταν ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης; Ήταν μαρξιστής, κομμουνιστής, ένα εξαπατημένος «λοιπός δημοκράτης», συνοδοιπόρος, κάτι άλλο; Συνοπτικά, και σαν βάση μιας προσεχούς συζήτησης, θα έλεγα ότι ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης ήταν ένας επιλεκτικός μαρξιστής που δεν δεσμευόταν από την εργαλειακότητα του κομμουνιστικού μανιφέστου ούτε από τις όποιες και όπου της γης εφαρμογές του. Βαθύς γνώστης της πολιτικής οικονομίας και του ευρύτερου επιστημονικού γνωστικού πεδίου που είχε συγκροτηθεί μα βάση το μαρξικό «Κεφάλαιο», ήταν ένας μελετητής που αγωνιζόταν να διευρύνει το αναλυτικό βεληνεκές αυτής της μαρξιστικά εμπλουτισμένης επιστήμης σε νέα σύγχρονα πεδία.

Ένα από αυτά για τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη ήταν η οικολογία. Έχω την αίσθηση ότι η οικολογία γιʼ αυτόν ήταν ένα νέο γνωστικό πεδίο θεματολογικής και μεθοδολογικής διεύρυνσης της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας και όχι μια νέα μορφή ζωοφιλίας ή μια άμυνα στο όχι και τόσο φανταστικό ενδεχόμενο καταστροφής του πλανήτη. Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης με την ισχυρή επιστημονική του συγκρότηση και την αρχέγονη ροπή κοινωνικής προσφοράς που τον χαρακτήριζε, ήταν ο άνθρωπος που μας ξαναθύμισε ότι μπορεί να υπάρχει και πολιτική και μια «άλλη πολιτική»

Θέματα επικαιρότητας: Για τον Μιχάλη

Γιάννης Παπαθεοδώρου

Μέρα Μαγιού

Γιάννης Παπαθεοδώρου, 2017-05-29

Στις 29 Μαΐου 2008, πέθανε ο Άγγελος Ελεφάντης. Στις 26 Μαϊου...

Περισσότερα
Ανδρέας Ε. Παπαδόπουλος

O Ευρωπαϊστής Μιχάλης Παπαγιαννάκης

Ανδρέας Ε. Παπαδόπουλος, 2017-05-26

Την Άνοιξη του 2010 πραγματοποιείται στο Πνευματικό Κέντρο...

Περισσότερα
Μιχάλης Παπαγιαννάκης: Ο πολιτικός που όχι μόνο έβλεπε μπροστά από την εποχή του, αλλά και την αντιμάχονταν

Μιχάλης Παπαγιαννάκης: Ο πολιτικός που όχι μόνο έβλεπε μπροστά από την εποχή του, αλλά και την αντιμάχονταν

2016-05-26

Συμπληρώνονται σήμερα επτά χρόνια από το θάνατό του. Μοιραία...

Περισσότερα
Γιάννης Σακιώτης

Η κληρονομιά του Παπαγιαννάκη

Γιάννης Σακιώτης, 2013-06-02

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης ήταν δημοκράτης, Αριστερός, οικολόγος...

Περισσότερα
Ανδρέας Πετρουλάκης

Ένας χρόνος απουσίας

Ανδρέας Πετρουλάκης, 2010-05-27

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης έγινε πολιτικό oν βίαια και πρώιμα-...

Περισσότερα
Αντώνης Ανηψητάκης

Μότσαρτ, Μιχάλης, Ποιότητα

Αντώνης Ανηψητάκης, 2010-05-26

Εν αρχή το περιστατικό. Οδός Σαρρή, γραφεία ΣΥΝ, συνεδρίαση...

Περισσότερα
Αποστόλης Στραγαλινός

Σταυρόλεξο

Αποστόλης Στραγαλινός, 2010-05-26

Ας υποθέσουμε ότι προσπαθούμε να λύσουμε ένα σταυρόλεξο....

Περισσότερα
Σταύρος Λιβαδάς

Μας λείπεις, Μιχάλη...

Σταύρος Λιβαδάς, 2010-05-23

Σε τρεις μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον θάνατο...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Περί εσωστρέφειας και εξωστρέφειας

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2024-03-02

Kρίνοντας από όσα ακούστηκαν και γράφτηκαν από την εμφάνιση...

Αλ. Τσίπρας: Θυμωμένος; Απογοητευμένος; Ανακουφισμένος;

Τάσος Παππάς, 2024-03-02

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο για ιστορικές φράσεις που περιλαμβάνουν...

Παύλος Τσίμας

Καίγοντας εμπιστοσύνη

Παύλος Τσίμας, 2024-03-02

Την πρώτη φορά που μια δημοσκόπηση έθεσε το ερώτημα «πόση...

Σόσιαλ μίντια και φενάκες εν αφθονία

Παντελής Μπουκάλας, 2024-02-20

Από τον πλατωνικό «Φαίδρο» διδαχτήκαμε να είμαστε επιφυλακτικοί...

Γιατί υποχώρησε το κράτος δικαίου στην Ελλάδα;

Παύλος Ελευθεριάδης, 2024-02-17

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Στροφή σε ένα νέο, υγιές παραγωγικό μοντέλο

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-02-15

Η κυβέρνηση της ΝΔ μετά τις εκλογές και το 41%, που το θεώρησε...

Δημοκρατική αφύπνιση

Λάμπρος Αθανάσιος Τσουκνίδας, 2024-02-11

Να που φτάσαμε να πρέπει να (ξανα)μάθουμε να κουβεντιάζουμε...

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Εξωτερική πολιτική σε έναν απρόβλεπτο κόσμο

Λουκάς Τσούκαλης, 2024-02-10

Το παγκόσμιο οικοδόμημα στην εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας...

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Πάνος Σκοτινιώτης

Ζητείται εναλλακτική

Πάνος Σκοτινιώτης, 2024-02-09

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 68 χρόνια από τις εκλογές...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

120 ημέρες πριν τις ευρωεκλογές

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-02-09

Όλες οι δημοσκοπήσεις στο τέλος Ιανουαρίου καταγράφουν...

×
×