Ηταν λάθος η συμμετοχή στην ευρωζώνη;

Ναπολέων Μαραβέγιας, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2010-11-21

Οι δηλώσεις της καγκελαρίου της Γερμανίας, ότι η προηγούμενη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση δεν έπρεπε να δεχθεί την Ελλάδα στην ευρωζώνη, επαναφέρει το ζήτημα της συμμετοχής των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών στη νομισματική ένωση.

Η αλήθεια είναι ότι η συμμετοχή της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας, της Ισπανίας στην ευρωζώνη μαζί με τις περισσότερο αναπτυγμένες, δεν πληρούσε τις αναγκαίες προϋποθέσεις. Δεν είχε δηλαδή δημιουργηθεί μια κοινή δημοσιονομική πολιτική, όπως διδάσκει η οικονομική θεωρία και υποδεικνύουν τα ιστορικά παραδείγματα των ομοσπονδιακών χωρών, οι οποίες έχουν κοινό νόμισμα (ΗΠΑ, Γερμανία κ.ά.).

Η επιλογή των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών να υιοθετήσουν το ευρώ χωρίς μεταφορά δημοσιονομικών πόρων, στηρίχθηκε στην πεποίθησή τους, ότι εξασφαλίζοντας χαμηλά επιτόκια, μακροοικονομική σταθερότητα και κυρίως οικονομική ασφάλεια, θα επιτύγχαναν μεγάλη αύξηση των εγχώριων και ξένων επενδύσεων και συνεπώς ταχύρρυθμη ανάπτυξη και γρήγορη πραγματική σύγκλιση με τις περισσότερο αναπτυγμένες χώρες της ευρωζώνης. Από την άλλη πλευρά, η απόφαση των περισσότερο αναπτυγμένων χωρών (Γερμανία, Γαλλία, κ.ά.) να δεχθούν στην ευρωζώνη τις λιγότερο αναπτυγμένες , είχε πολιτικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι οι ίδιες δεν είχαν δεχθεί να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός μεταφοράς πόρων. Η απόφασή τους στηρίχθηκε στα ονομαστικά κριτήρια του Μάαστριχτ και στην ελπίδα ότι δεν θα προέκυπτε μεγάλη κρίση προτού το επίπεδο ανάπτυξης των φτωχότερων χωρών συγκλίνει με το δικό τους.

Είναι γεγονός ότι οι φτωχότερες χώρες με την ένταξή τους στην ευρωζώνη πέτυχαν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Ομως, μεγάλο μέρος της ανάπτυξής τους στηριζόταν στην ευχέρεια των καταναλωτών να δανείζονται για αγορά κατοικιών και καταναλωτικών αγαθών με χαμηλά επιτόκια, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ζήτηση και οι εισαγωγές, χωρίς συναλλαγματικούς περιορισμούς χάρις στο ευρώ. Παράλληλα οι αμοιβές αυξάνονταν περισσότερο από την παραγωγικότητα, ως αποτέλεσμα της πίεσης για κατανάλωση παρόμοια μ’ αυτήν των αναπτυγμένων χωρών, ενώ οι δομές της αγοράς τους επέτρεπαν πληθωρισμό υψηλότερο από το μέσο όρο της ευρωζώνης. Η αδυναμία υποτίμησης λόγω ευρώ και η ακαμψία των αμοιβών υπέσκαψαν την ανταγωνιστικότητα και οδήγησαν σε εξωτερικά ελλείμματα, ενώ η ανικανότητα των κυβερνήσεων να συγκρατήσουν τις δημόσιες δαπάνες μπροστά στη στασιμότητα των φορολογικών εισπράξεων, οδήγησε σε δημοσιονομικά ελλείμματα πολύ πέρα από τα κριτήρια του Συμφώνου Σταθερότητας.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση επιδείνωσε την κατάσταση σ’ αυτές τις χώρες με αποκορύφωμα την Ελλάδα. Προκειμένου να καλύψουν τα ελλείμματα και τα χρέη τους, που αυξήθηκαν υπερβολικά, προσέφυγαν σε δανεισμό από τις διεθνείς αγορές με πολύ υψηλά επιτόκια λόγω του υψηλού ρίσκου αποπληρωμής των δανείων τους. Αν υπήρχε μηχανισμός δημοσιονομικής αλληλεγγύης στην ευρωζώνη, όπως υπάρχει στα ομοσπονδιακά κράτη, θα λειτουργούσε αποτρέποντας την καταστροφή. Αντί του μηχανισμού μεταφοράς πόρων από τις περισσότερο προς τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες της ευρωζώνης, με πολλούς δισταγμούς δημιουργήθηκε από την Ε.Ε και το ΔΝΤ μηχανισμός σωτηρίας με δανεισμό και σκληρούς όρους δημοσιονομικής λιτότητας προφανώς με χαμηλότερα επιτόκια απ’ αυτά της αγοράς .

Πρόκειται για μια «μίζερη» ευρωπαϊκή αλληλεγγύη με ελάχιστο κόστος για τις πλουσιότερες χώρες και αιματηρές θυσίες για τις φτωχότερες, οι οποίες πίστεψαν ότι με την ένταξή τους στην ευρωζώνη θα επιτύγχαναν πραγματική σύγκλιση του επιπέδου ανάπτυξης μ’ αυτό των ήδη αναπτυγμένων χωρών, χωρίς να καταβάλουν την απαιτούμενη προσπάθεια για να περιορίσουν τις αρνητικές συνέπειες της νομισματικής ενοποίησης, εφόσον δεν συνοδευόταν από κοινή δημοσιονομική πολιτική.

Θέματα επικαιρότητας: Η Ευρώπη των 27

«Αν το 2009 είχαμε υιοθετήσει τα ευρωομόλογα, τα πράγματα θα ήταν πιο εύκολα»

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, 2021-02-20

Στην εφʼ όλης της ύλης συζήτηση, ο Ζ.-Κ. Γιούνκερ -ο οποίος...

Περισσότερα

ΕΕ: Σταυρόλεξο ή άλυτος γρίφος;

Πολυδεύκης Παπαδόπουλος, 2018-10-23

H διαπίστωση ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση διέρχεται μια από...

Περισσότερα

Εμμανουέλ Μακρόν: Η Ευρώπη Μπροστά! Όχι στους υπνοβάτες ευρωσκεπτικιστές!

Τέτα Παπαδοπούλου, 2018-05-24

Στο Στρασβούργο τον Απρίλιο, τις ημέρες της Ολομέλειας...

Περισσότερα

Ευρωπαϊκές ανισορροπίες

Χρίστος Αλεξόπουλος, 2018-01-21

Ο πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας...

Περισσότερα
Π.Κ. Ιωακειμίδης

Τα τέσερα «αντί» της Ευρώπης

Π.Κ. Ιωακειμίδης, 2017-10-20

Ανεξάρτητα από τον κυβερνητικό συνασπισμό που θα προκύψει...

Περισσότερα

Στην Καταλωνία διακυβεύεται το μέλλον της ΕΕ

Joschka Fischer, 2017-10-20

...Μόνο να ελπίζει κανείς μπορεί πως η λογική θα επικρατήσει,...

Περισσότερα
Γιάννης Παπαθεοδώρου

Παλιοί δαίμονες

Γιάννης Παπαθεοδώρου, 2017-09-25

Χτες, για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα ακροδεξιό...

Περισσότερα
Γεράσιμος Γεωργάτος

Επαναπολιτικοποίηση των ευρωπαϊκών διαδικασιών

Γεράσιμος Γεωργάτος, 2017-09-09

Η ομιλία Μακρόν στην Πνύκα ήταν μια ομιλία για την Ευρώπη....

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Γιατί υποχώρησε το κράτος δικαίου στην Ελλάδα;

Παύλος Ελευθεριάδης, 2024-02-17

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Στροφή σε ένα νέο, υγιές παραγωγικό μοντέλο

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-02-15

Η κυβέρνηση της ΝΔ μετά τις εκλογές και το 41%, που το θεώρησε...

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Εξωτερική πολιτική σε έναν απρόβλεπτο κόσμο

Λουκάς Τσούκαλης, 2024-02-10

Το παγκόσμιο οικοδόμημα στην εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας...

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

120 ημέρες πριν τις ευρωεκλογές

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-02-09

Όλες οι δημοσκοπήσεις στο τέλος Ιανουαρίου καταγράφουν...

Τα τουρνικέ στο μουσείο της Μεταπολίτευσης

Αλέξης Παπαχελάς, 2024-02-04

Πριν από αρκετό καιρό, στην προηγούμενη θητεία του, ο πρωθυπουργός...

Αλήθειες και μύθοι για το πακέτο Μπλίνκεν

Βασίλης Νέδος, 2024-02-04

Δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί παρά λίγες ημέρες από τη στιγμή...

Συνταγή της καταστροφής

Σταύρος Αραχωβίτης, 2024-02-04

Αυτές τις μέρες οι αγρότες βρίσκονται σε ένα πρωτόγνωρο...

Δημήτρης Σεβαστάκης

Πόροι και συνοδοιπόροι

Δημήτρης Σεβαστάκης, 2024-02-04

Το Συνέδριο περισσότερο θα πρέπει να αποκαταστήσει τη διαρρηγμένη...

Ευρωεκλογές: Η αξιολόγηση των ευρωβουλευτών και η «ψήφος διαμαρτυρίας»

Αντώνης Παπακώστας, 2024-02-04

Τον Ιούνιο, οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχουν...

Κώστας Καλλίτσης

Οι αόρατοι

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-04

Το δίδυμο της αποτυχίας: Μια προβληματική πολιτική συνδυασμένη...

×
×