Αβέβαιο το παιχνίδι στην Ε.Ε.

Ο ρόλος των οίκων αξιολόγησης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ελίζα Παπαδάκη, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2011-03-09

Απόλυτα δικαιολογηµένη ήταν η αγανάκτηση της κυβέρνησης µετά την προχθεσινή απόφαση του οίκου Moody’s να υποβαθµίσει κατά τρία σκαλοπάτια τα ελληνικά κρατικά οµόλογα – από απλά «σκουπίδια» σε χαρτιά αποκλειστικά για «ακραία κερδοσκοπία», στο επίπεδο όπου έως τώρα κατατάσσονταν χώρες εξαιρετικά ασταθείς και αποµονωµένες. Το υπουργείο Οικονοµικών δεν αντέκρουσε µόνο τα επιχειρήµατα ένα προς ένα. Τούτη τη φορά αποφάσισε να τα πει έξω από τα δόντια για το ποιόν των οίκων αξιολόγησης. Σε όλα δίκιο είχε, ακόµα, δυστυχώς, και στην επισήµανση του κινδύνου αξιολογήσεις αυτού του είδους να µετατρέπονται σε αυτοεκπληρούµενες προφητείες µε βαριές συνέπειες. Το πικρό ερώτηµα είναι: πόσο ωφελεί;

Την ελληνική διαµαρτυρία αναπαρήγαγαν ανά τον κόσµο οι εφηµερίδες που ασχολούνται µε τη σχετική ειδησεογραφία.

Ταυτόχρονα σηµείωναν την άνοδο των spreads: όχι των δικών µας που ήταν αναµενόµενη, αλλά και σε νέο ρεκόρ της Πορτογαλίας, την ηπιότερη της Ισπανίας, της Ιταλίας και του Βελγίου. Και δεν παρακάµπτεται ως συνηθισµένη νευρική αντίδραση των αγορών σε ξαφνικές ειδήσεις. Μήνες τώρα κρατάει η φηµολογία του ντόµινο για τις ευρωχώρες µε υψηλό δηµόσιο χρέος, συντηρώντας παράλογα υψηλές τις αποδόσεις των οµολόγων τους· αυτό είναι το κυρίως πρόβληµα που γεννά νέες εξάρσεις µε κάθε αφορµή. Καθιστά τόσο ακριβό τον δανεισµό τους, ώστε να στραγγαλίζει την οικονοµική µεγέθυνση που θα οδηγούσε στη βαθµιαία υποχώρηση του χρέους.

Ελεγε το Σάββατο ένας κατ’ εξοχήν αρµόδιος Ευρωπαίος, ο επικεφαλής του Ταµείου Χρηµατοοικονοµικής Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ:

«Μάθαµε µε επώδυνο τρόπο στη χρηµατοοικονοµική κρίση ότι οι αγορές δεν έχουν πάντα δίκιο. Πιστεύω ότι και πάλι οι αγορές αξιολογούν στραβά την κατάσταση και αυτός είναι ο λόγος που τα spreads είναι τόσο υψηλά». Στις «αγορές» µε αυτήν την έννοια υπάγονται και οι οίκοι που αξιολογούν την πιστοληπτική ικανότητα επιχειρήσεων, τραπεζών, καθώς και κρατών: είναι ιδιωτικές επιχειρήσεις που πωλούν τις υπηρεσίες τους (αξιολογήσεις) µε σκοπό το κέρδος.

Πρόκειται µάλιστα για ιδιαίτερα ολιγοπωλιακή παγκόσµια αγορά, αφού το 54% το ελέγχουν οι τρεις µεγάλες αµερικανικές εταιρείες (Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch)· αντίστοιχες υπάρχουν από Κίνα, Ρωσία, Ιαπωνία, Καναδά, Αυστραλία, ενώ ευρωπαϊκός φορέας αξιολόγησης δεν υφίσταται, η σύστασή του ακόµα συζητείται. Η επιρροή τους πάντως δεν είναι πλέον απόλυτη. Τη βαθµολογία που δίνουν οι τρεις καθιερωµένοι οίκοι αγνοεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εφόσον εξακολούθησε να χρηµατοδοτεί τράπεζες που προσφέρουν ως ενέχυρο ελληνικά κρατικά οµόλογα και µετά τον υποβιβασµό τους σε «σκουπίδια». Χάρη σ’ αυτήν την αυτόνοµη απόφασή της κυκλοφορεί ακόµα κάποια ρευστότητα στη χώρα µας, αφού άλλη πηγή πέρα από τις δόσεις του δανείου Ε.Ε. - ∆ΝΤ δεν υπάρχει.

Εχει ενδιαφέρον να το σκεφτούµε λίγο, όσοι από τη σύναψη της Συνθήκης του Μάαστριχτ επικρίνουµε την απουσία θεσπισµένου δηµοκρατικού ελέγχου στην Κεντρική Τράπεζα· και να το αντιπαραβάλουµε µε τις αποφάσεις που παίρνουν – ή δεν παίρνουν – από κοινού, ως Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, δηµοκρατικά εκλεγµένες εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες ελέγχονται από τα κοινοβούλια των χωρών τους, αλλά και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: µε τους όρους που επέβαλαν στα δάνεια διάσωσης της Ελλάδας τον Μάιο και της Ιρλανδίας τον Σεπτέµβριο για παράδειγµα. Μοχθώντας να πείσει ότι τα επιτόκια χρειάζεται να µειωθούν και οι χρόνοι αποπληρωµής να επιµηκυνθούν, ο επίτροπος Ολι Ρεν επίµονα εξηγεί ότι κριτήριο για εκείνες τις αποφάσεις ήταν προπάντων να µη δοθούν λάθος κίνητρα στις υπερχρεωµένες χώρες. Αλλά τώρα, συµπληρώνει, το ζήτηµα είναι το βάρος του χρέους να µπορέσουν να το αντέξουν.

Συνιστά δηλαδή στους ευρωπαίους ηγέτες παραµονές των Συνόδων Κορυφής να περάσουν από την ηθικολογία (των τόσο προσφιλών σε µερίδα της γερµανικής κοινής γνώµης λέξεων «τιµωρία» των «αµαρτωλών») στην πολιτική. Μαζί πιέζουν πολιτικοί και διανοητές υψηλού κύρους µε κορυφαίο τον Ζακ Ντελόρ.

Το πόσο εισακούονταιείναι αµφίβολο, αν και διαφάνηκαν τελευταίακάποιες ισχνές πιθανότητες ναβελτιωθούν οι όροι των δανείων και να ενισχυθεί τοΤαµείο Σταθερότητας, ώστε ναβοηθήσει στη µείωση του χρέουςχρηµατοδοτώντας επαναγορές. Τη χαραµάδα κλείνει όµως η ίδια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όταν προαναγγέλλει άνοδο των επιτοκίων που θα αυξήσει πάλι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, ενώ εµποδίζει την έξοδο από την ύφεση: µε τοένα χέρι βοηθάει, µε το άλλοχτυπά. Πολύπλοκο το ευρωπαϊκό παιχνίδι και σωστά προειδοποιούσε προχθές ο Πρωθυπουργός για τις δύσκολες προσπάθειες που απαιτούνται, είτε προκύψει λύση στις 25 Μαρτίου είτε όχι. Μόνο που σχέδιο για να οργανώσει τέτοιεςπροσπάθειες η κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει, ούτε εργάζονται στην κατεύθυνση αυτή τα άλλα κόµµατα και οι κοινωνικοί φορείς.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Οικονομία-Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Τί έμαθε ο αγρότης;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-18

Ποιο είναι το πρόβλημα της αγροτικής μας οικονομίας; Αν...

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

24ωρη ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ της ΓΣΕΕ στις 17 Απριλίου

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-01-31

Η απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ το περασμένο...

Κώστας Καλλίτσης

Στην Ευρώπη, θέλουμε βιομηχανία;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-28

Πριν βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά, διαβάστε δύο σημαντικές...

Κώστας Καλλίτσης

Ελντοράντο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-14

Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει ανοδικά τινάγματα ήδη από το...

Κώστας Καλλίτσης

Κυκλοφορεί και παράγει ευφορία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-30

Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την...

Μάνος Ματσαγγάνης

Φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της πορείας της ελληνικής οικονομίας

Μάνος Ματσαγγάνης, 2023-12-30

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές...

Από πού να ξεκινήσουμε για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Γεωργία Καπλάνογλου, 2023-12-29

Η αλήθεια είναι πως μόλις αρχίζει η συζήτηση για το φορολογικό...

Κώστας Καλλίτσης

Κυριαρχία και αστάθεια

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-24

Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα...

Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Κώστας Καλλίτσης

Χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν περπατάει…

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-19

Αν δεν γίνουν μεταρρυθμίσεις τώρα, πότε άραγε θα γίνουν;...

Κώστας Καλλίτσης

Μας αρέσει η φοροδιαφυγή;

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-05

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε καταλήξει στον πόλεμο κατά της...

×
×