Η ελληνική κηδεία της γερμανικής λιτότητας

Γιόσκα Φίσερ, TO BHMA, Project Syndicate, Δημοσιευμένο: 2015-01-30

Όχι πολύ παλιά, γερμανοί πολιτικοί και δημοσιογράφοι διακήρυσσαν ότι η κρίση στην ευρωζώνη είχε παρέλθει. Η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, πίστευαν ότι είχαν μετριάσει την καταιγίδα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό ήταν ακόμη ένα λάθος. Το τελευταίο λάθος, όπως και τα προηγούμενα, πηγάζει από ευσεβείς πόθους – και για ακόμη μία φορά, είναι η Ελλάδα που διακόπτει την ονειροπόληση. Ακόμη και πριν την σαρωτική νίκη του αριστερού ΣΥΡΙΖΑ στις πρόσφατες γενικές εκλογές στην Ελλάδα, ήταν εμφανές ότι η κρίση δεν υποχωρεί αλλά απειλεί με κλιμάκωση. Η λιτότητα απλά δεν λειτουργεί.

Σε μία συρρικνούμενη οικονομία, η αναλογία του χρέους προς το ΑΕΠ αυξάνεται αντί να μειώνεται και οι χώρες της Ευρώπης που βρίσκονται σε ύφεση έχουν μαζική ανεργία, επικίνδυνα επίπεδα φτώχειας και λιγοστή ελπίδα. Οι προειδοποιήσεις για σοβαρές πολιτικές συνέπειες δεν εισακούστηκαν. Υπό τη σκιά του ριζωμένου γερμανικού ταμπού για τον πληθωρισμό, η κυβέρνηση της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ πεισματικά επέμενε ότι ο πόνος της λιτότητας ήταν απαραίτητος για την οικονομική ανάκαμψη. Η ΕΕ δεν είχε πολλές επιλογές παρά να ακολουθήσει. Τώρα, με τους ψηφοφόρους της Ελλάδας να διώχνουν την κουρασμένη και διεφθαρμένη ελίτ ψηφίζοντας ένα κόμμα που δεσμεύθηκε να βάλει τέλος στη λιτότητα, αυτές οι συνέπειες κάνουν την εμφάνισή τους.

Αλλά παρότι η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να σημαίνει την αρχή του επόμενου κεφαλαίου της κρίσης στην ευρωζώνη, ο πολιτικός και πιθανώς υπαρξιακός κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Ευρώπη διογκώνεται. Η αναπάντεχη άρση της σύνδεσης φράγκου ευρώ από την κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας στις 15 Ιανουαρίου, αν και δεν συνιστά άμεσο κίνδυνο, αποτέλεσε ψυχολογικό πλήγμα, που αντανακλά και ενισχύει την έλλειψη εμπιστοσύνης. Το ευρώ, όπως υποδηλώνει η κίνηση της SNB, παραμένει ευάλωτο. Και η επακόλουθη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να αγοράσει κρατικά ευρωπαϊκά ομόλογα αξίας ενός τρισ. ευρώ, αν και σωστή και απαραίτητη, ενίσχυσε την έλλειψη εμπιστοσύνης. Το αποτέλεσμα των ελληνικών εκλογών ήταν αναμενόμενο εδώ και πάνω από έναν χρόνο.

Αν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της τρόικας και της νέας ελληνικής κυβέρνησης επιτύχουν, το αποτέλεσμα θα είναι ένας συμβιβασμός που θα σώσει και τους δύο. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει. Αν και κανείς δεν γνωρίζει τί μπορεί να σημαίνει μία ελληνική χρεοκοπία για το ευρώ, θα εμπερικλείει σίγουρα κινδύνους προς τη συνέχεια της ύπαρξης του νομίσματος. Και εξίσου βέβαιο είναι ότι η μεγάλη καταστροφή που μπορεί να επέλθεί από την διάλυση της ευρωζώνης δεν θα τη χαρίσει στη Γερμανία. Ένας συμβιβασμός ντε φάκτο θα σημαίνει τη χαλάρωση της λιτότητας, που ισοδυναμεί με εσωτερικούς πολιτικούς κινδύνους για τη Μέρκελ (αν και λιγότερους σε σχέση με μία αποτυχία του ευρώ). Αλλά, εξαιτίας της δημοτικότητάς της στο εσωτερικό, η Μέρκελ δεν εξετάζει όλες τις πιθανότητες που έχει στη διάθεσή της. Θα μπορούσε να κάνει πολλά περισσότερα αν εμπιστευόταν τον εαυτό της. Στο τέλος, μπορεί να μην έχει άλλη επιλογή.

Δεδομένου του αποτελέσματος των ελληνικών εκλογών και των πολιτικών εξελίξεων σε Ισπανία, Ιταλία και Γαλλία, όπου οι αντιδράσεις κατά της λιτότητας είναι επίσης μεγάλες, οι πολιτικές πιέσεις στο Eurogroup των υπουργών Οικονομικών και από τη δεξιά και από την αριστερά θα αυξηθούν. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς προφήτης για να προβλέψει ότι το τελευταίο κεφάλαιο της κρίσης στην ευρωζώνη θα περιλαμβάνει το τέλος της πολιτικής λιτότητας – εκτός και αν η Μέρκελ στα αλήθεια θέλει να λάβει το ρίσκο της διάλυσης του ευρώ. Αλλά δεν υπάρχει ένδειξη ότι θέλει κάτι τέτοιο. Επομένως, ανεξαρτήτως του ποιά πλευρά – η τρόικα ή η ελληνική κυβέρνηση – κινηθεί πρώτη στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις, οι εκλογές στην Ελλάδα σήμαναν την ήττα της Μέρκελ και της στρατηγικής της για τη διατήρηση του ευρώ που βασίζεται στη λιτότητα.

Η μείωση του χρέους με παράλληλες δομικές μεταρρυθμίσεις, γνωρίζουμε τώρα, ότι παραφορτώνουν οποιαδήποτε δημοκρατική κυβέρνηση καθώς σημαίνουν υπερφορολόγηση των ψηφοφόρων της. Και χωρίς ανάπτυξη, δεν θα υπάρξουν δομικές μεταρρυθμίσεις, ανεξαρτήτως του πόσο απαραίτητες είναι. Αυτό είναι το μάθημα της Ελλάδας προς την Ευρώπη. Το ερώτημα τώρα δεν είναι το αν θα το δεχθεί η Γερμανία αλλά το πότε. Χρειάζεται μία ακόμη ήττα των Συντηρητικών, αυτή τη φορά στην Ισπανία, για να συμβιβαστεί η Μέρκελ με την πραγματικότητα; Μόνο η ανάπτυξη θα αποφασίσει για τη μοίρα του ευρώ. Η συνοχή της ευρωζώνης και η επιτυχία των απαραίτητων δομικών μεταρρυθμίσεων – και επομένως η επιβίωσή της – θα εξαρτηθεί από το αν θα μπορέσει να ξεπεράσει το έλλειμμα ανάπτυξης. Η Γερμανία έχει περιθώριο για δημοσιονομικούς ελιγμούς. Το μήνυμα από τις εκλογές στην Ελλάδα είναι ότι η Μέρκελ θα πρέπει να το χρησιμοποιήσει πριν είναι πολύ αργά.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

×
×