Πώς να τολμήσεις να κάνεις προβλέψεις για τον καινούριο χρόνο όταν ζεις σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων και αβεβαιότητας; Όταν η ασυνέχεια και το αναπάντεχο αποτελούν πλέον βασικά χαρακτηριστικά της εποχής που βιώνουμε; Ίσως πάλι, γιατί είναι το τέλος μιας εποχής και σίγουρα όχι Το Τέλος της Ιστορίας, όπως είχε γράψει με υπερβολική αισιοδοξία ο Φουκουγιάμα λίγα χρόνια μετά την πτώση της σοβιετικής αυτοκρατορίας και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Τότε ξεκινούσε μια νέα τάξη πραγμάτων στην οποία η αμερικανική ηγεμονία θα συνοδευόταν από το θρίαμβο του καπιταλισμού και της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Μετά μια καταστροφική δεκαετία (όταν η χώρα φτώχυνε αισθητά, και μαζί της οι περισσότεροι από τους κατοίκους της), την οποία διαδέχθηκε μια πολύ δύσκολη διετία, η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας δείχνει απρόσμενα ισχυρή.
Στο υπερεθνικό πεδίο, το 2022 αφήνει βαριά κληρονομιά πολλαπλών κρίσεων που ενεργούν συνδυαστικά και μας φορτώνουν αβεβαιότητες και διλήμματα περί την διαχείρισή τους. Θα είναι άραγε το 2023 έτος που θα ξεκαθαρίσουν αβεβαιότητες και θα υπάρξει πιο αποτελεσματική ανταπόκριση σε σοβούσες κρίσεις; Λόγω των ημερών επιτρέπονται, επιβάλλονται ίσως, οι ευχές. Ας μοιραστώ λοιπόν εικασίες και ευχές γιο το 2023.
Στο πλαίσιο της ανθρώπινης κινητικότητας το 2022 σημαδεύτηκε, τουλάχιστον στην ΕΕ, από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου η οποία έχει οδηγήσει, μέχρι σήμερα, περίπου 8 εκατ. ανθρώπους στην προσφυγιά (περίπου 6 εκατ. έχουν επιστρέψει) και προκάλεσε τον εσωτερικό εκτοπισμό περίπου άλλων 6,5 εκατομμυρίων, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία.
Η κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτήν την κρίση ήταν τεράστια και άμεσα μπήκε σε εφαρμογή ο μηχανισμός προσωρινής προστασίας, όπως προβλέπεται από την οδηγία 2001/55/ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι οι Ουκρανοί με μια αίτηση λαμβάνουν αυτόματα προσωρινή προστασία σε χώρες της ΕΕ και απολαμβάνουν προνομίων ανάλογα με το πως εφαρμόζεται η προστασία αυτή ανά χώρα.
Στο μέγαρο Μαξίμου τις τελευταίες ημέρες καταφεύγουν σε απέλπιδες προσπάθειες μήπως και ανακόψουν την μη αναστρέψιμη φθορά. «Τι να κάνω;» θα ρώτησε ο κ. Μητσοτάκης. «Κάνε τον λαϊκό και προοδευτικό» θα του απάντησαν και έσπευσε στην Ημαθία να παίξει τον ρόλο που του ανατέθηκε. Μόνο που η παράσταση ήταν κακοστημένη και το έργο δεν έκοψε εισιτήρια. Το σενάριο «Μητσοτάκης λαϊκός και προοδευτικός» μάλλον μοιάζει με το τελευταίο κυβερνητικό ανέκδοτο της χρονιάς. Πολύ περισσότερο, μετά τα όσα προηγήθηκαν στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό.
Μανώλης Πιμπλής, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2022-12-19
Παλιότερα λεγόταν ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα άθλημα στο οποίο οι δύο ομάδες έχουν από έντεκα παίκτες και στο τέλος κερδίζουν οι Γερμανοί. Αυτό έπαψε να ισχύει. Στις τελευταίες εφτά διοργανώσεις, δηλαδή από το 1998, η Γερμανία έχει συμμετάσχει σε δύο τελικούς. Η Γαλλία όμως έχει συμμετάσχει σε τέσσερις.
Στη Γαλλία πράγματι συντελέστηκε ένα μικρό θαύμα. Ιδιαίτερα στην περιφέρεια του Παρισιού, την Ile-de-France, σαν να λέμε την Αττική, όπου ζουν πολλοί Γάλλοι λαϊκής καταγωγής συχνά αραβικής ή άλλης αφρικανικής προέλευσης από τις πρώην αποικίες.
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2022-12-18
Κώστας Καλλίτσης
Δηλητηριώδεις αναθυµιάσεις στην ατμόσφαιρα. Μυρωδιά εκλογών, οσμή παρακμής. Βαριά τοξικό νέφος. Θα ήταν στο χέρι της κυβερνητικής ηγεσίας να το διαλύσει. Για τις εκλογές, θα αρκούσε να ορίσει μια ημερομηνία – ώστε να μην αιωρούνται υποψίες ότι η στιγμή των εκλογών εξαρτάται από διάφορα «νταραβέρια». Θα μπορούσε να διαλυθεί και η αποπνικτική οσμή της παρακμής, που εκπέμπεται με επίκεντρο την ΕΥΠ. Εφόσον όλοι (μαζί, πλέον, και η κυβέρνηση) δέχονται ότι γίνονταν υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών υπουργών, κρατικών αξιωματούχων, επιχειρηματιών από την ΕΥΠ θα ήταν αυτονόητο να ριχτεί άπλετο φως. Με δυο λόγια, απόρρητο γιοκ.
Σύμφωνα με τη γκραμσιαμή αντίληψη, «το παλιό πεθαίνει, αλλά το καινούργιο δεν έχει ακόμα προλάβει να γεννηθεί».
Το παλιό λογίζεται για μεγάλη πλειοψηφία πολιτών το πολιτικό σύστημα που συνεχίζει εν πολλοίς πολιτικές που δεν αλλάζουν στο καλύτερο την ζωή του. Και δεν αναφερόμαστε στην πολιτική των επιδομάτων, αλλά σε αποφάσεις που πραγματικά θα οδηγήσουν σε παραγωγή πλούτου και δίκαιη αναδιανομή.
Η μονομερής και μερική οριοθέτηση προς τα δυτικά της που έκανε η Αίγυπτος, όσον αφορά την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) με την Λιβύη, έγινε δεκτή στην Ελλάδα με υπερβολές και πανηγυρισμούς.
Η κίνηση αυτή έχει κάποιο θετικό αντίκτυπο, πολιτικό και διπλωματικό, αλλά ήταν φυσιολογική και αναμενόμενη. Εφόσον η Αίγυπτος έχει υπογράψει με την Ελλάδα τη γνωστή κοινή οριοθέτηση ΑΟΖ, προφανώς θα επέλεγε τη συγκεκριμένη γραμμή οριοθέτησης και προς την Λιβύη.
Από κει και πέρα, η διαπίστωση ότι αυτή η κίνηση ακυρώνει, αχρηστεύει κ.ο.κ. το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, δημιουργεί ψευδαισθήσεις.
Με τη φυλάκιση και στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του δήμαρχου Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου να εξαρτάται από την απόφαση του Ακυρωτικού Δικαστηρίου, ο Ερντογάν διέβη τον Ρουβίκωνα και έστειλε ένα σαφές μήνυμα στην αντιπολίτευση, ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την εξουσία σε καμία περίπτωση.
Το μήνυμα λέει ότι τη νομιμότητα τη διαμορφώνει κατά περίπτωση ο ίδιος ο Ερντογάν, ο οποίος έχει αυτοανακηρυχθεί ισόβιος πρόεδρος της χώρας.
Χριστίνα Πάντζου, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2022-12-15
H μαντίλα στάθηκε η σπίθα που πυροδότησε τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν από το 2009, όταν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους καταγγέλλοντας νοθεία. Ένα κομμάτι πανί ενσάρκωσε τόσο τη δυσαρέσκεια και την οργή που συσσωρεύει μεγάλο μέρος της κοινωνίας στη χώρα, ώστε γενικεύτηκαν οι διαμαρτυρίες έχοντας πλέον και πολιτικό υπόβαθρο (να αλλάξει το σύστημα), αλλά και οικονομικό: ο πληθωρισμός τρέχει φέτος με 50%, την ώρα που το 60% του πληθυσμού ζει στο όριο της φτώχειας κι ένα 20% στην απόλυτη ένδεια.
Τάσος Παππάς, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2022-12-15
Είναι το Κατάρ-gate το μεγαλύτερο σκάνδαλο που έχει πλήξει την Ευρωπαϊκή Ενωση; Αν πιστέψουμε τα ξένα μέσα ενημέρωσης, τις δηλώσεις αξιωματούχων της Ε.Ε. και ευρωβουλευτών όλων των κοινοβουλευτικών ομάδων, όντως είναι. Αρα δεν είναι δυνατόν να δεχθούμε ότι η υπόθεση αφορά μια ευρωβουλευτίνα και αντιπρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, δυο τρεις πρώην ευρωβουλευτές και μερικούς συνεργάτες τους. Πρέπει να υπάρχει πολύ βάθος.
Η πρόσφατη ήττα του Ορμπαν στην Ουγγαρία ύστερα από δεκαέξι χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης είναι η αρχή του τέλους του ακροδεξιού λαϊκιστικού ρεύματος που ονομάζεται «τραμπισμός»; Τα σύννεφα στο επικοινωνιακό ειδύλλιο Τραμπ-Μελόνι λόγω Ιράν υπάρχει κίνδυνος να περιπλέξουν-να παρερμηνεύσουν κόμματα, κινήματα και κάθε λογής μορφώματα προσδίδοντάς τους μια ιδιότητα που δεν έχουν και δεν διεκδικούν, την εναλλακτική διαχείριση της παγκοσμιοποίησης. Λεπέν-Μπαρντελά στη Γαλλία, Φάρατζ στη Βρετανία, Εναλλακτική στη Γερμανία είναι μέτωπα δυσαρεστημένων από τη διαχείριση της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Το αφήγημα, που θέλει το ρουσφέτι να αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα του δημόσιου τομέα -και μάλιστα ελληνική διαχρονική ιδιαιτερότητα- με αφορμή και το σκάνδαλο το ΟΠΕΚΕΠΕ, αναπαράγεται με αξιοσημείωτη ένταση. Πρόκειται, για μια υπεραπλουστευτική -και συχνά ιδεολογικά φτιασιδωμένη- ανάγνωση της πραγματικότητας που, εκτός των άλλων, στοχεύσει να διασκεδαστούν πτυχές της αναποτελεσματικότητας του κράτους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη και λιγότερο βολική για απλουστευτικές χρήσεις επικοινωνιακής διαχείρισης της συγκυρίας.
Μια εικόνα. Η ελληνική αστυνομία στρατολογεί εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια μετανάστες από χώρες όπως το Πακιστάν, η Συρία και το Αφγανιστάν για να απωθούν βιαίως άλλους μετανάστες πέρα από τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία, έγραψε χθες το BBC, επικαλούμενο αστυνομικά έγγραφα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι παράνομες αυτές επαναπροωθήσεις ως και εκατοντάδων ανθρώπων κάθε εβδομάδα συνοδεύονται από ξυλοδαρμούς, ληστείες, ακόμη και σεξουαλικές κακοποιήσεις. Ο έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν έχει ιδέα γι’ αυτούς τους ισχυρισμούς, μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που προβάλλονται με τεκμηριωμένο τρόπο από διάφορα μέσα.
Αν κάποτε η στέγη ήταν δικαίωμα, σήμερα είναι όπλο μαζικής φτωχοποίησης. Δεν μιλάμε πια για «αυξήσεις». Μιλάμε για ληστεία μέρα μεσημέρι, νομιμοποιημένη, θεσμοθετημένη και καμουφλαρισμένη ως «αγορά». Οι τιμές των ενοικίων δεν ανεβαίνουν απλά αλλά εκτοξεύονται, καταπίνουν μισθούς και διαλύουν ζωές. Και το πιο εξοργιστικό είναι ότι όλα αυτά παρουσιάζονται σαν φυσιολογική ροή της αγοράς. Σαν να φταίει ο καιρός, όχι οι πολιτικές που άφησαν την κατοικία στα χέρια όσων τη βλέπουν σαν χρηματιστηριακό προϊόν και με πρωθυπουργικά συμπεράσματα ότι κάποιοι κερδίζουν.
…Έχουν δοθεί διαφορετικές ερμηνείες σε αυτήν την μεγάλη ψαλίδα ανάμεσα στην «αντικειμενική» και την «υποκειμενική» μας φτώχεια. Ο Άδωνις την αποδίδει στην γκρίνια και τη μιζέρια μας. Άλλοι την αποδίδουν, πειστικότερα, στο άνοιγμα της ψαλίδας της κοινωνικής ανισότητας. Μα ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία είναι εκείνη που εντοπίζει την βασική αιτία σε έναν παραγνωρισμένο δείκτη. Τον δείκτη δημόσιας κατανάλωσης και την υστέρησή του
Mετά και τις νέες καταιγιστικές αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται θεωρητικά μπροστά σε ένα δίλημμα. «Θεωρητικά», γιατί στην πραγματικότητα αυτό το δίλημμα μπορεί να βρίσκεται μόνο στο μυαλό του δημοσιογράφου και ο Πρωθυπουργός να μη βασανίζεται από τέτοιου είδους προβληματισμούς.
Τάσος Παππάς, Η Εφημερίδα των Συντακτών, 2026-03-29
Σε πιάνουν με τη γίδα στην πλάτη, το αδίκημα ορατό διά γυμνού οφθαλμού. Τι κάνεις; Εξαρτάται από το ποιος είσαι, ποιο είναι το παρελθόν σου, τι επιδιώκεις. Είσαι πρωτάρης, μέχρι εκείνη τη μοιραία στιγμή πήγαινες με τον σταυρό στο χέρι, γλυκάθηκες όμως από το ρευστό που έβλεπες να κυκλοφορεί και διαπίστωνες ότι πολλοί γύρω σου λεηλατούσαν τη δημόσια περιουσία και έμεναν ατιμώρητοι, μπήκες λοιπόν στον πειρασμό να βουτήξεις το δαχτυλάκι σου στο βάζο με το μέλι. Δυστυχώς για σένα σε εντόπισαν. Δεν έχει νόημα να αρνηθείς την πράξη γιατί τα γεγονότα βοούν.
Η τιμή της βενζίνης έχει μετατραπεί στο πιο σκληρό καθημερινό τεστ αντοχής για τα ελληνικά νοικοκυριά. Κάθε επίσκεψη στο πρατήριο είναι μια υπενθύμιση ότι η ακρίβεια δεν είναι μόνο «διεθνής συγκυρία», όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί. Είναι μια πολιτική επιλογή. Και όσο κι αν προσπαθούν να την κρύψουν πίσω από τεχνικούς όρους και επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις, η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης στα καύσιμα, με το 60% της τελικής τιμής να αποτελείται από φόρους.
Η σύγκρουση στις ΗΠΑ ανάμεσα στο Πεντάγωνο και την Anthropic δεν είναι μια ακόμη διαμάχη για μια κρατική σύμβαση υψηλής τεχνολογίας. Είναι μια υπόθεση με σαφές πολιτικό και δημοκρατικό βάρος.
Θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για τις σύγχρονες δημοκρατίες: όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στον πυρήνα της εθνικής ασφάλειας, ποιος αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθεί και με ποια όρια;
Η Anthropic δεν αρνήθηκε να συνεργαστεί με το αμερικανικό κράτος. Αντιθέτως, είχε ήδη ενταχθεί στο αμυντικό οικοσύστημα των ΗΠΑ.
Εκεί όπου ξέσπασε η σύγκρουση ήταν στις δύο κόκκινες γραμμές που επέμεινε να διατηρήσει: να μη χρησιμοποιηθεί το μοντέλο της για πλήρως αυτόνομα φονικά όπλα και να μη μετατραπεί σε εργαλείο μαζικής εγχώριας παρακολούθησης.
Τις πρώτες μέρες του πολέμου στο Ιράν η διεθνής συζήτηση περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από ένα ζήτημα, το πετρέλαιο. Οι αγορές ενέργειας, ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία έχουν μετατραπεί στο βασικό πρίσμα μέσα από το οποίο αναλύεται η σύγκρουση.
Η δημόσια συζήτηση επαναλαμβάνει σχεδόν με μηχανικό τρόπο τα ίδια και τα ίδια ερωτήματα. Σε ποια ύψη θα φτάσει η τιμή του πετρελαίου, ποιες θα είναι οι γενικότερες επιπτώσεις για το κόστος ζωής και τι σημαίνουν όλα αυτά για τη διεθνή οικονομία.
Μπορεί ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν να βρίσκεται στις πρώτες μέρες του και να είναι πολύ νωρίς για την όποια αποτίμηση των ζημιών, ωστόσο είναι βέβαιο ότι, όπως και στην περίπτωση της Γάζας, το περιβαλλοντικό κόστος -πέρα φυσικά από τις απώλειες ζωών- αναμένεται να είναι εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί οι σύγχρονοι πόλεμοι επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Ουκρανία και Γάζα σηματοδοτούν την ανάγκη για σοβαρή επανεξέταση των περιβαλλοντικών συνεπειών τους. Στην περίπτωση της Γάζας οι ερευνητές κάνουν λόγο και για «οικοκτονία».
Στις εφτά ημέρες του πολέμου η Κύπρος βιώνει συνθήκες πρωτοφανούς ανασφάλειας που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη να προβλέψει και να χειριστεί τους κινδύνους. Το νησί δεν είναι μέρος της εμπόλεμης σύρραξης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον Ιράν, αλλά ήδη υφίσταται σοβαρές παρενέργειες σε πολλά επίπεδα: άμυνα, ασφάλεια υποδομών, πολιτική προστασία αμάχων, οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις, τουρισμό και αεροδρομική συνδεσιμότητα.
Παρά την εκτίμηση ότι το επίπεδο κινδύνου είναι σχετικά χαμηλό, οι πλείστοι Κύπριοι είναι θορυβημένοι και καχύποπτοι για την επάρκεια της ηγεσίας τους. Τι θα συμβεί αν ο νέος πόλεμος των Τραμπ - Νετανιάχου εναντίον του Ιράν παραταθεί και αποσταθεροποιηθεί όλη η περιοχή;
