Η σχέση διανοουμένων, πολιτικής και εξουσίας είναι εξαιρετικά σύνθετο και περίπλοκο ζήτημα από την εποχή του Πλάτωνα. Συγγραφείς όπως οι Α. Γκράμτσι, Ε. Σαΐντ, Ζ.-Π. Σαρτρ, Π. Τζόνσον, Ρ. Αρόν κ.ά. έχουν επιχειρήσει στη σύγχρονη εποχή να προσεγγίσουν, αναλύσουν, απομυθοποιήσουν (ή και να μυθοποιήσουν) τον ρόλο των διανοουμένων (intellectuals). Η Ελλάδα, όπως παράγει περισσότερη Ιστορία απ’ αυτή που μπορεί να καταναλώσει, έτσι παράγει και πολύ περισσότερους διανοουμένους απ’ όσους μπορεί ίσως να αντέξει. Είναι η «χώρα του πνεύματος» άλλωστε. Οπως παράγει και πολλούς δικηγόρους. Στην Ελλάδα συγκεκριμένα αντιστοιχούν 400 δικηγόροι ανά 100.000 άτομα, ενώ στη Γαλλία μόνο 85.

Πριν από λίγες μέρες, ένας πολιτικός της κεντρικής πολιτικής σκηνής που ανήκει στην Κεντροαριστερά με πλησίασε και μου είπε ευθέως ότι στο βιβλίο μου «Η Σοσιαλδημοκρατία σήμερα» (εκδ. Πόλις, 2017) αναφέρομαι σε ιδέες που έχουν πεθάνει. Αυτή δεν είναι μία μεμονωμένη άποψη κάποιων προσώπων, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ρεύμα για το μέλλον των ιδεών που από τη σκοπιά της πολιτικής γεωγραφίας εντοπίζονται στον χώρο μεταξύ μετριοπαθούς Δεξιάς και ριζοσπαστικής Αριστεράς. Του απάντησα ότι ο θάνατος (ή η αυτοκτονία) της Σοσιαλδημοκρατίας έχει αναγγελθεί δεκάδες φορές τα τελευταία 50 χρόνια, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, και έχουν γραφεί ολόκληρες βιβλιοθήκες, αλλά αυτή παραμένει ολοζώντανη,

«Έγινε πολλή κατάχρηση στόμφου, φτηνού λυρισμού, πολλή σπατάλη άχρηστης φιλοπατρίας...»

-Μενέλαος Λουντέμης, Οδός Αβύσσου αριθμός 0

Στα τέλη του 2014, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μας ανατέθηκε σε μια ομάδα φοιτητών του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών, Επιστήμες της Αγωγής, του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Φλώρινας να αναζητήσουμε και να αναλύσουμε πρωτογενείς πηγές που αφορούσαν τα γεγονότα της περιόδου 1916 – 1918 στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας.

Η μείωση του ποσοστού της ανεργίας τον Οκτώβριο δείχνει κάτι (ως τάση) αλλά δεν λέει πολλά πράγματα αυτή καθαυτή. Γιατί, η μείωση του αριθμού των καταμετρούμενων ανέργων προκύπτει και από την «εξαγωγή» ανέργων (περισσότεροι από 400.000 νέοι έχουν αναζητήσει την ευκαιρία μιας δημιουργικής ζωής εκτός της ελληνικής επικράτειας…) και από τους ευρωπαϊκούς κανόνες και τα κριτήρια με τα οποία οι στατιστικές υπηρεσίες μετρούν και (παγίως) υποτιμούν τον πραγματικό αριθμό των ανέργων.

Οι οικονομικές κρίσεις του 20ου αιώνα (κρίση του 1929, του 1987, της Ν. Ανατολικής Ασίας κλπ) έδωσαν το έναυσμα για την ανάληψη κυβερνητικών πρωτοβουλιών με σκοπό τη αποτροπή νέων κρίσεων στο μέλλον. Αυτό σε μεγάλο βαθμό έγινε εφικτό επειδή μετά την εκδήλωση της κρίσης διαμορφώθηκε ευρύτερη συναίνεση για τα αίτια που οδήγησαν σ’ αυτήν. Οι όποιες διαφωνίες υπήρξαν αφορούσαν κυρίως το μετά. Ποιος δηλαδή θα ήταν ο αποτελεσματικότερος τρόπος διορθωτικής παρέμβασης για να περιοριστεί το οικονομικό και κοινωνικό κόστος της κρίσης και να αποτραπεί το ενδεχόμενο επανάληψής της μελλοντικά.

Μετά από αρκετά χρόνια φαίνεται ότι κάτι κινείται στην υπόθεση της FYROM και των σχέσεων Αθήνας-Σκοπίων. Πρόκειται για ένα ζήτημα που η επίλυση του μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στον ρόλο της χώρας μας στο ευρύτερο πεδίο των Βαλκανίων και να ενισχύσει τις σχέσεις συνεργασίας με τη μικρή γειτονική χώρα ακόμα και με οικονομικά δεδομένα.

Το λεγόμενο «Μακεδονικό» ζήτημα αποτέλεσε μια σοβαρή εμπλοκή με τον ακραίο αλυτρωτισμό από την πλευρά των Σκοπίων και την εθνικιστική αναδίπλωση από την πλευρά της Αθήνας στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Την πρώτη περίοδο της Μεταπολίτευσης δεν την έζησα στην Ελλάδα. Οι περιστάσεις με κράτησαν μακριά και οι μόνες εντυπώσεις μου ήταν οι εικόνες που αποκόμιζα κάθε φορά που επέστρεφα για λίγο στα πάτρια. Εικόνες ασυνέχειας και επανάληψης: από τη μια, η απότομη κατάρρευση του μετεμφυλιακού κράτους, η διάχυτη ηγεμονία του αριστερού λόγου, η μάλλον αφελής –όπως αποδείχθηκε– αισιοδοξία για το μέλλον. Κι από την άλλη, οι αντιδικίες της εποχής δεν εγκαινίασαν το εντελώς διαφορετικό· ήταν μάλλον προεκτάσεις σε νέα συμφραζόμενα απόψεων που είχαν ήδη απασχολήσει την Αριστερά στο παρελθόν.

Το Κίνημα Αλλαγής προχωρά στην πραγματοποίηση του συνεδρίου του στις 16-18 Μαρτίου, με βάση την καθαρή εντολή των 212.000 συμπολιτών για την αναγέννηση της παράταξης.

...Η Συντονιστική Γραμματεία καλεί τις 212.000 μέλη και φίλους που πήραν μέρος στις διαδικασίες ανάδειξης επικεφαλής, καθώς όσους άλλους ενδιαφέρονται να ενταχθούν, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, στις γραμμές του νέου φορέα και να πάρουν μέρος σε όλες τις διαδικασίες του Συνεδρίου.

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αναφερόμενος στο σχέδιο Άτσεσον λέει στον Αλέξη Παπαχελά : όταν η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν μπόρεσε να δώσει λύση στο θέμα των Σκοπίων, το οποίο ήταν βεβαίως ασυγκρίτως μικρότερης σημασίας από το Κυπριακό, θα έδινε λύση στο θέμα το Κυπριακό;( Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τα δικά του λόγια. σελ. 179).

Φαίνεται πως τώρα υπάρχει μια δυνατότητα να λύσουμε ένα υπαρκτό θέμα εξωτερικής πολιτικής το οποίο κάτω από την πίεση του διάχυτου σε όλα τα κόμματα μείγματος εθνικισμού και μικροπολιτικής το αναγορεύσαμε σε μείζον εθνικό θέμα. Η εσφαλμένη αφετηρία βρίσκεται στην απόφαση του Συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών τον Απρίλιο του 1992 , που εκλαικέυτηκε με το: ουδέποτε ονομασία με τον όρο Μακεδονία η παράγωγα του.

Τον Αύγουστο η Ελλάδα θα βγει από το μνημόνιο. Το μείζον θέμα είναι η επόμενη ημέρα.

Θα τελεί η χώρα υπό επιτήρηση ή –όπως κορυφαίοι κυβερνητικοί παράγοντες διαλαλούν– θα «ανοίξουν οι κάνουλες»; Είναι βέβαιο ότι θα τελεί υπό επιτήρηση και, μάλιστα, ιδιαίτερα αυστηρή, πολύ αυστηρότερη από εκείνη που γίνεται στις άλλες χώρες που βγήκαν από μνημόνια, αυστηρότερη από εκείνην που ούτως ή άλλως θα ίσχυε μέχρι να αποπληρωθεί το 75% του χρέους που αναλάβαμε. Για αρκετούς λόγους: Γιατί η Ελλάδα έχει πάρει πολύ περισσότερα χρήματα από τις άλλες χώρες.

Η συζήτηση για το όνομα της γειτονικής χώρας «δίχως όνομα» άνοιξε εκ νέου. Σήμερα όμως, σε αντίθεση με το 1990, είναι ελάχιστοι οι ακραίοι (πλην καμμένων, χρυσαυγιτών και κάποιων γραφικών της σημερινής Βουλής) που επιμένουν στο να μην υπάρχει καμία αναφορά με τη λέξη «Μακεδονία» στο όνομά της.

Θα ήθελα να πιστεύω ότι μάθαμε από όσα πάθαμε το 1992. Μετά την απόρριψη του πακέτου Πινέιρο, σήμερα πάνω από 130 χώρες έχουν αναγνωρίσει τα «Σκόπια» (sic) ως Μακεδονία. Κάθε περαιτέρω καθυστέρηση στον αναγκαίο συμβιβασμό ευνοεί τους αδιάλλακτους των δύο χωρών.

Μπορείς και να το πάρεις σαν δείγμα ότι αυτή η χώρα δύσκολα αλλάζει. Μπήκε στα Μνημόνια μέσα σε συνθήκες άοπλου εμφυλίου. Ετοιμάζεται να ολοκληρώσει το τρίτο Μνημόνιο μέσα σε ένα κλίμα ψεύδους και πολιτικών ακροβασιών. Με το πυροτέχνημα της «καθαρής εξόδου», που ούτε καθαρή είναι ούτε ακριβώς έξοδος. Θα μπορούσε να είναι μια κρίσιμη στιγμή εθνικής περισυλλογής για το μέλλον. Με ποιο τρόπο και με ποιους όρους συμφέρει να κινηθούμε ενόψει της λήξης του τρίτου Μνημονίου; Αντί αυτού, το γεγονός μετατρέπεται σε επικοινωνιακό κόλπο για να ικανοποιηθεί η ανάγκη των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ να αποκτήσουν «νέο αφήγημα».