Στην Ευρώπη το ιδεολογικό κλίμα άλλαξε τα τελευταία χρόνια, και όχι μόνο λόγω του Ιράκ. Οι διαφορές που ανέδειξε ο πόλεμος μεταξύ των διασήμων, λόγω Ντόναλντ Ράμσφελντ «νέας» και «παλιάς» Ευρώπης, έρχονται από παλιά, κι έχουν βαθιές ρίζες. Οι διατλαντικές διαφορές που φανερώθηκαν για το Ιράκ, ήταν ήδη επί μακρόν παράγοντας των διεθνών σχέσεων και υπογραμμίζουν βαθύτερες διαφοροποιήσεις μεταξύ των δυτικών πολιτικών συστημάτων.
Το τελευταίο διάστημα δικαιολογημένα εμφανίζεται όλο και περισσότερο στο δημόσιο διάλογο η διλημματική διατύπωση: «ασφάλεια ή ελευθερία;», «αποτελεσματικότητα ή ατομικά δικαιώματα;», «σκοπιμότητα ή νομιμότητα;».
Περισσότερο και από το κεντρικό διακύβευμά της -δηλαδή τον έλεγχο των πετρελαίων- είμαι βέβαιος ότι η αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ θα σημαδέψει τη σύγχρονη ιστορία τουλάχιστον για μία από τις απώτερες, τις «παράπλευρες» συνέπειές της.
Πολλοί είναι, ασφαλώς, αυτοί που είδαν την ταινία «Μετά την επόμενη μέρα», που αν και είναι μια ταινία επιστημονικής φαντασίας και παρ’ όλες τις υπερβολές της, στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος του πλανήτη μας.
Επειδή από την μεταπολίτευση ( 30 χρόνια παρά 19 ημέρες) ως σήμερα έχει περάσει ...μιάμιση γενιά, θα ήταν χρήσιμο την ιστορική αποτίμηση των αντιστασιακών οργανώσεων να μην αφήσουμε να την κάνουν οι δικαστές, όπως έγινε προ ημερών από τον εισαγγελέα στη δίκη του ΕΛΑ που αμφισβήτησε την αντιδικτατορική δράση του Ρήγα Φεραίου.
Ο τίτλος του παρόντος δεν αποτελεί φθηνό τέχνασμα για να θεωρηθεί το άρθρο θεματολογικά κατάλληλο για τον Δαίμονα. Θα προσπαθήσω να σας το αποδείξω, βασιζόμενος στη μεθοδολογία της μικρο-οικονομίας
Ο ΣΥΝ, σε μια συνοπτική και όχι απλώς συνθηματολογική ανακεφαλαίωση των στοιχείων του που έχουν δυναμική και προοπτική, είναι ή και πρέπει να είναι κόμμα του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της οικολογίας, του προοδευτικού εκσυγχρονισμού και του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού, της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Αυτά τα χαρακτηριστικά, όλα μαζί και αδιάσπαστα, μπορούν να ορίζουν την ξεχωριστή φυσιογνωμία του, να εγγυώνται την αυτονομία του.
Το παρόν σημείωμα δεν έχει τη φιλοδοξία θεωρητικών ή φιλοσοφικών αναλύσεων που έχουν σχέση με την Aριστερά αλλά την επισήμανση ορισμένων επίκαιρων πολιτικών ζητημάτων που κατά τη γνώμη μας είναι κρίσιμα για το μέλλον του Συνασπισμού.
Το παρόν σημείωμα δεν έχει τη φιλοδοξία θεωρητικών ή φιλοσοφικών αναλύσεων που έχουν σχέση με την Αριστερά αλλά την επισήμανση ορισμένων επίκαιρων πολιτικών ζητημάτων που, κατά τη γνώμη μας, είναι κρίσιμα για το μέλλον του Συνασπισμού.
Πριν από εξήντα χρόνια, στα τέλη Μαΐου του 1944 και ενώ τα συμμαχικά στρατεύματα ετοιμάζονταν να αποβιβαστούν στη Νορμανδία, ένας Βρετανός μελετητής, ο σερ Ουίλιαμ Χένρι Μπέβεριτζ, παρουσίαζε στην κυβέρνηση της χώρας του μιαν εκτενή εισήγηση με το χαρακτηριστικό τίτλο «Πλήρης απασχόληση σε μιαν ελεύθερη κοινωνία».
Το ’χει η μοίρα αυτής της χώρας να πάει με τις πάντες. Από το ένα άκρο στο άλλο. Τον Αύγουστο του 1974 πρέπει να μετρούσαμε περί τα 20 εκατομμύρια αντιστασιακούς στην δικτατορία. Τώρα, από την θεοποίηση της αντίστασης περνάμε στο απέναντι άκρο: σε μια απόπειρα πλήρους απαξίωσής της.
Τάσος Παππάς, Η Εφημερίδα των Συντακτών, 2026-08-06
Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη; Το μεταναστευτικό, λένε με μια φωνή βροντώδη συντηρητικά και ακροδεξιά κόμματα. Απειλούμαστε, υποστηρίζουν, από τις ορδές των «βαρβάρων» που έχουν άλλη θρησκεία, διαφορετική κουλτούρα και αρνούνται να ενσωματωθούν.
Ως πολιτικό πρόβλημα της χώρας συχνά νοούνται τα υπαρξιακά προβλήματα των κομμάτων και των ηγεσιών τους. Το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα είναι άλλο: Είναι ένα σύστημα που γίνεται όλο και λιγότερο συμπεριληπτικό, που όχι μόνο στερεί σε αυξανόμενο αριθμό νοικοκυριών δικαιώματα όπως η δωρεάν καλή παιδεία, καλή φροντίδα υγείας, αξιοπρεπής στέγαση και ικανοποιητική ασφάλεια για τη ζωή και την περιουσία τους, αλλά…
Η Ισπανία προσφέρει ένα επιτυχές παράδειγμα φιλελεύθερης κεντροαριστερής διακυβέρνησης, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην άνοδο της άκρας δεξιάς.
Η Ισπανία διανύει μια περίοδο εντυπωσιακών επιδόσεων που την αναδεικνύουν σε μία από τις πιο επιτυχημένες οικονομίες της Ευρώπης. Η ανάπτυξη προβλέπεται να φθάσει 2,6% φέτος, σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ οι προοπτικές παραμένουν ευνοϊκές και για τα επόμενα χρόνια.
Αλίμονο. Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει, και θα υποστείς ξαφνικά τα βάσανα που προκάλεσαν στους Πετραλωνιώτες ανέμελοι εργολάβοι και τεχνικοί και στους Κυψελιώτες ο μετροπόντικας. Κατά το συνήθειο που σφραγίζει τη λήξη των μεγάλων διεθνών διοργανώσεων (κάθε Ολυμπιάδα ανακηρύσσεται «η καλύτερη όλων των εποχών», το ίδιο και κάθε Μουντιάλ), ο Φίφαρχος Τζιάνι Ινφαντίνο διαβεβαίωσε τον πλανητάρχη Ντόναλντ Τραμπ, «σε ιδιωτική εκδήλωση», όπως γράφτηκε, ότι το μόλις λήξαν Παγκόσμιο Κύπελλο «ξεπέρασε όλες τις προσδοκίες από κάθε άποψη».
Τον Νοέμβριο του 1999, το Palazzo Vecchio της Φλωρεντίας είχε φιλοξενήσει μια ασυνήθιστη συνάντηση, αναγεννησιακών φιλοδοξιών. Γύρω από τον Αμερικανό πρόεδρο Κλίντον είχαν συγκεντρωθεί οι ηγέτες πέντε ακόμη μεγάλων χωρών- ο Τόνι Μπλερ της Βρετανίας, ο Ιταλός Ντ’ Αλέμα, ο Γάλλος Ζοσπέν, ο Γερμανός Σρέντερ και ο Καρντόζο της Βραζιλίας. Εκπροσωπούσαν όλοι το ίδιο πολιτικό-ιδεολογικό ρεύμα. Μια φιλελεύθερη εκδοχή σοσιαλδημοκρατίας, που θριάμβευε εκλογικά εκείνη την εποχή και κυβερνούσε τις 13 από τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (περιλαμβανομένης της Ελλάδας).
Οι πιστοί της Στρογγυλής Θεάς είναι το ίδιο φανατικοί με τους πιστούς της Κυβέλης και της Ισιδας, δύο θεοτήτων που πριν περάσουν στη δικαιοδοσία της μυθολογίας, πρόλαβαν να γράψουν αιώνες πραγματικής ιστορίας, και στην Ελλάδα. Τμήμα αυτής της ιστορίας είναι η λέξης «φανατικός», που προέκυψε σαν χαρακτηρισμός των ιερέων της Ανατολίτισσας Κυβέλης και της Αιγύπτιας Ισιδας, οι οποίοι κυριεύονταν από ιερή μανία κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους. «Fanum» είναι λατινιστί το ιερό, ο ναός, και «fanaticus», ο θεόληπτος.
Η σκηνοθεσία ήταν, από κάθε άποψη, εντυπωσιακή. Ξεκίνησε με μια μεγάλη αστυνομική επιχείρηση, με απαγόρευση διαδηλώσεων και πάνω από 200 προληπτικές συλλήψεις – ανάμεσά τους δύο δημοσιογράφων κι ενός stand up κωμικού.
Συνεχίστηκε με παρελάσεις, άλογα, Γενίτσαρους και Σελτζούκους σ’ ένα ολόχρυσο περιβάλλον, που έκλεψε την καρδιά του Τραμπ κι έγινε το ντεκόρ για έναν ποταμό επαίνων και ύμνων του αμερικανού προέδρου προς τον οικοδεσπότη του.
Εάν οι ΗΠΑ μπορούσαν, θα είχαν ανατρέψει το ισλαμικό καθεστώς στην Τεχεράνη και θα είχαν ενισχύσει τους αποσχιστικούς μειονοτικούς εθνικισμούς ως πολιορκητικό κριό κατά της κεντρικής κυβέρνησης.
Τα παιχνίδια για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ είναι παιχνίδια με τη φωτιά, καθώς η Τεχεράνη πιστεύει ότι εδώ και έναν χρόνο έχει στείλει σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον για την ανθεκτικότητά της σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, ο οποίος ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια παγκόσμια ενεργειακή και οικονομική κρίση.
Υπάρχουν πολιτικές που πετυχαίνουν και πολιτικές που αποτυγχάνουν. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, στις ώριμες δημοκρατίες, προηγείται πάντα κάτι εξίσου σημαντικό: ο απολογισμός. Η αξιολόγηση των επιλογών, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τι λειτούργησε, τι όχι και γιατί.
Στην Ελλάδα, τα τελευταία έξι χρόνια φαίνεται να επικράτησε μια διαφορετική αντίληψη. Δεν είναι ότι δεν πάρθηκαν μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Το αντίθετο. Πάρθηκαν τόσο πολλά, ώστε δύσκολα θυμάται κανείς τη σειρά τους. Επιδοτήσεις ηλεκτρικού ρεύματος το 2021. Fuel Pass, Power Pass και «Καλάθι του Νοικοκυριού» το 2022.
Καθώς οι ΗΠΑ αποσύρονται από την Ευρώπη υπό τη δεύτερη κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, όχι μόνο μειώνουν τη στρατιωτική τους παρουσία και αμφισβητούν τις εγγυήσεις ασφαλείας τους, αλλά και αποποιούνται την de facto (αλλά ποτέ επίσημα δηλωμένη) ηγεσία τους στη γεωπολιτική Δύση. Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν έναν πολιτικό ηγετικό ρόλο που ασκούσαν στη Δυτική Ευρώπη από το 1945 και στην Ευρώπη συνολικά από το 1990. Το προφανές επακόλουθο είναι ότι η Ευρώπη θα μείνει μόνη της και θα πρέπει να λύσει τα γεωπολιτικά προβλήματα και προκλήσεις μόνη της.
Έχει ξεφύγει εντελώς η κατάσταση. Ο «χουλιγκανισμός» ο οποίος χαρακτήριζε πράξεις βίας που διαπράττονταν από οπαδούς ομάδων με αφορμή αγώνες έχει μετεξελιχθεί σε κάτι αποτρόπαιο: αποκομμένος από τον αθλητισμό, με προκάλυμμα τους παραδοσιακούς συνδέσμους οργανωμένων φιλάθλων, έχει αποκτήσει την ιεραρχία και λειτουργία εγκληματικής οργάνωσης. Κοινώς, μαφίας.
Πάντα τέτοιες μέρες οι πανεπιστημιακοί παθαίναμε κρίση ταυτότητας. Είχαμε διδάξει όλο το εξάμηνο ψυχή τε και σώματι κι όταν έφτανε η ώρα των εξετάσεων και της διόρθωσης των γραπτών αναρωτιόμασταν τι νόημα έχει το επάγγελμά μας. Διορθώναμε με τις ώρες σκυμμένοι πάνω απ’ τα γραπτά και βλέπαμε πόσο περιορισμένη ήταν η ανταπόκριση σε όσα είχαμε προσπαθήσει να μεταδώσουμε. Κυκλοφορούσαν και μερικά ανέκδοτα: ό,τι και να ’χει γράψει, αν βάλει τον Χίτλερ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι στον Α΄, πρέπει να περάσει – χρειαζόμαστε ένα 50% επιτυχίας, τουλάχιστον…
