Αριστερά: Άλλη μια χαμένη ευκαιρία;

Ευτύχης Μπιτσάκης, Αυγή, 26/06/2007

Για όσους και όσες εκπλαγούν για την δημοσίευση στην παρούσα ιστοσελίδα του άρθρου του Ευτ. Μπιτσάκη σπεύδουμε να επισημάνουμε ότι το ενδιαφέρον του συγκεκριμένου άρθρου δεν βρίσκεται στο κείμενο αυτό καθαυτό- τέτοια υπάρχουν εκατοντάδες σε υπεραριστερά έντυπα- αλλά στο γεγονός ότι με Δελτίο Τύπου προς όλα τα ΜΜΕ(!) ο Πρόεδρος του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ έσπευσε να δηλώσει την απόλυτη συμφωνία του.

Στο κείμενο απλώς υπογραμμίζουμε με bold σημεία που πραγματικά μας δημιουργούν μεγάλα πολιτικά ερωτηματικά για... την ταύτηση απόψεων.

Μήπως θα έπρεπε να γίνεται πιό προσεκτική ανάγνωση πριν από την δημόσια  έκφραση απόλυτης συμφωνίας;                                                                           Δ.Χ.

Ο πανεπιστημιακός και διανοούμενος της αριστεράς Ευτύχης Μπιτσάκης, ενόψει των βουλευτικών εκλογών, έστειλε στις εφημερίδες της αριστεράς το ακολούθο άρθρο. Προηγουμένως, να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος του ΣΥΝ Αλέκος Αλαβάνος, με χθεσινή δήλωσή του, εκφράζει την απόλυτη συμφωνία του με το άρθρο του Ευτύχη Μπιτσάκη: "Με την ευκαιρία της δημοσίευσης ενός πολύ σημαντικού άρθρου του Ευτ. Μπιτσάκη, ενός μεγάλου επιστήμονα και μιας κορυφαίας προσωπικότητας της αριστεράς, θέλω να εκφράσω την πλήρη συμφωνία με τις απόψεις του, ότι αυτή τη στιγμή αυτό που θα χρειαζόταν η αριστερά για να σταθεί με δυνατότητες και με προοπτικές και με ορίζοντες απέναντι στην κοινωνία είναι ένα κοινό ψηφοδέλτιο ενάντια στη φτώχεια, ενάντια στα μεγάλα συμφέροντα, ενάντια στον πόλεμο, για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες".

Αριστερά: Άλλη μια χαμένη ευκαιρία;

Έχουμε άτυπα εισέλθει σε προεκλογική περίοδο. Τι θα κάνει η αριστερά; Θα μπορέσει να συγκροτήσει ένα ενιαίο σχήμα, αντίπαλο στην καταστροφική πορεία του σημερινού κόσμου -και της χώρας μας;

Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του κόσμου; Bασική παραμένει η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας. Πρώτη συνέπεια: η διαρκώς εντεινόμενη αντίθεση φτώχειας - πλούτου. Αναζητώντας το κέρδος, ο καπιταλισμός καταστρέφει, όπως είχε προβλέψει ο Mαρξ, τις δύο κύριες πηγές του πλούτου: τη γη και τους ανθρώπους. Αλλά η ληστρική εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών του πλανήτη οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην εξάντλησή τους. Συνέπεια: H διαταραχή του ομαλού μεταβολισμού ανθρώπου - φύσης, αντίθεση παραγωγή της βασικής αντίθεσης του καπιταλισμού, τείνει να μετατραπεί σε δεσπόζουσα. Δεν πρόκειται, κατά συνέπειαν, απλώς για το "οικολογικό πρόβλημα". Η αυξανόμενη ανάγκη για πρώτες ύλες και προπαντός για ενέργεια είναι η κύρια, αλλά όχι η μοναδική αιτία των νέων ιμπεριαλιστικών πολέμων. Σήμερα, κυρίως για το πετρέλαιο. Αύριο, ίσως για το νερό. Σήμερα με τη φοβερή μηχανή των συμβατικών όπλων. Αύριο ίσως με τα πυρηνικά.

Πόλεμοι, περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου, συστηματική οικοδόμηση ενός κράτους καταστολής, αναγκαίου συμπληρώματος της πολεμικής μηχανής. Εντέλει τώρα πια δεν πρόκειται μόνο για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Δεν πρόκειται μόνο για τη γενικευμένη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Πρόκειται γι αυτήν την επιβίωση της ανθρωπότητας.

Ποια δύναμη θα ήταν ικανή να αντιρροπήσει αυτή την καταστροφική πορεία; Tο εργατικό κίνημα περνάει μια μακρά περίοδο παρακμής. Τα κόμματα της αριστεράς βρισκονται σε κρίση, ενώ άλλα τείνουν να περιθωριοποιηθούν. Εντούτοις τα κατά καιρούς ξεσπάσματα του ευρωπαϊκού προλεταριάτου είναι ίσως δείγματα μιας διαδικασίας υπέρβασης της κρίσης. Εξάλλου πλήθος οργανώσεων και κινημάτων αντιστέκονται, με τον τρόπο τους το καθένα, στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα. Τέλος, από την Kούβα, τη Bενεζουέλα, συνολικά από τη Λατινική Αμερική, έχουμε τα πρώτα σημάδια μιας αναπτυσσόμενης αντίστασης και πειραματισμών για νέες μορφές κοινωνικής συμβίωσης.
(Η Κούβα και η Βενεζουέλα πρέπει να εξαίρωνται; ΔΧ)


Κύρια δύναμη αντίστασης στον ιμπεριαλισμό είναι (ή θα είναι, ή πρέπει να είναι) η Aριστερά. Με τις πολλαπλές όψεις της. Αλλά η αριστερά θα μπορέσει να γίνει ηγεμονική δύναμη μόνον αν επεξεργαστεί τη στρατηγική της και υπερβεί τον σημερινό κατακερματισμό. Τυχόν επι μέρους συνεργασίες, κοινή δράση θα διευκόλυναν τη διαδικασία θεωρητικών και πολιτικών συγκλίσεων.

Και η ελληνική αριστερά, τώρα μάλιστα μπροστά στις εκλογές;

Οι σημερινές τρεις κύριες συνιστώσες της είναι προϊόντα κρίσεων και διασπάσεων. Είναι προϊόντα της κρίσης του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, με τις δικές μας ιδιομορφίες. Ανάμεσα στις τρεις συνιστώσες υπάρχουν, ως γνωστόν, διαφορές στρατηγικού χαρακτήρα. Αποκλείεται συνεπώς επί του παρόντος κάποια διαδικασία συγχώνευσης ή έστω ενότητας στρατηγικών στόχων. Αλλά το γεγονός αυτό θα έπρεπε να αποκλείει την εκλογική συνεργασία με βάση τρία κοινά σημεία: την πάλη ενάντια στη φτώχεια μέσα στον αυξανόμενο κοινωνικό πλούτο, την πάλη εναντίον των νεο-ιμπεριαλιστικών πολέμων και την πάλη ενάντια στην περιστολή των ατομικών δικαιωμάτων και την οικοδόμηση του κράτους καταστολής;

(Είναι ποτέ δυνατόν  μόνο αυτά τα 3 σημεία να συνιστούν πλατφόρμα το 2007 για εκλογική συνεργασία; Δ.Χ. )

Η συνεργασία είναι αίτημα του "λαού" της αριστεράς. Μια εκλογική συνεργασία σήμερα θα δημιουργούσε ένα αίσθημα αισιοδοξίας και θα αναδείκνυε την αριστερά σε υπολογίσιμο αντίπαλο των αστικών κομμάτων και των επιλογών τους. Δεν θα επρόκειτο, προφανώς, για κάποια ασαφή (και εξορκιστέα για ορισμένους) "Παναριστερά". Θα επρόκειτο για ένα πρώτο βήμα για μελλοντικές κοινές δράσεις και συγκλίσεις. Η συνεργασία, εκλογική και γενικότερη, είναι αίτημα των καιρών. Tων αριστερών που είναι κομματικά ενταγμένοι, των ανένταχτων, αυτών που ιδιωτεύουν, αυτών που έχουν εγκλωβιστεί στο ΠAΣOK.

Tραύματα

Πέρασαν 40 χρόνια από τη διάσπαση του 1968 και σχεδόν 20 από τις διασπάσεις της περιόδου του 1989 και μετά. Τα τραύματα, οι εχθρότητες και οι απαγοητεύσεις ήταν αναπόφευκτες. Αλλά, αν αυτά τα χρόνια, αντί για εμφύλιες διαμάχες, είχε ξεκινήσει μια διαδικασία διαλόγου, συνεργασιών, κοινών αγώνων, μια σημερινή εκλογική συνεργασία δεν θα φαινόταν στους μεν εναγκαλισμός με το "δόγμα" και στους δε προδοσία της "επαναστατικής καθαρότητας".

Η ιστορία έχει ήδη αποφανθεί για τη μεγάλη, ελπιδοφόρο πορεία του κομμουνιστικού κινήματος του περασμένου αιώνα και για την τραγική του κατάληξη. Ο αιώνας των ιμπεριαλιστικών πολέμων και των "προλεταριακών επαναστάσεων" υπήρξε ο αιώνας των μεγάλων οραμάτων, των μεγάλων ελπίδων και των τραγικών διαψεύσεων. Έχουμε εισέλθει σε μια νέα ιστορική περίοδο. Εντούτοις και οι τρεις συνιστώσες της ελληνικής αριστεράς, καθεμιά για διαφορετικούς λόγους, δεν μπόρεσαν να υπερβούν το παρελθόν τους. Παραμένουν, καθεμιά με τον τρόπο της, δέσμιες άλλων εποχών και άλλων επιλογών, οπισθοφυλακή της μεγάλης, ηττημένης στρατιάς του κομμουνιστικού κινήματος.

H ευθύνη των ηγεσιών της αριστεράς θα είναι ιστορική, αν συνεχίσουν, και φαίνεται ότι θα συνεχίσουν, να είναι εγκλωβισμένες σε ένα ιστορικά παρωχημένο παρελθόν. Αν συνεχίσουν να βάζουν το κομματικό συμφέρον πάνω από τις απαιτήσεις των καιρών.

Τα προηγούμενα αφορούν κυρίως τα δύο βασικά κόμματα της αριστεράς. Και η ριζοσπαστική συνιστώσα, μικρή αριθμητικά, αλλά σχεδόν μοναδικός χώρος ιδεολογικού προβληματισμού και απαρχής συνεργασιών και κοινής δράσης;
( Αυτό ακριβώς δεχόμαστε για το κόμμα μας; Δ.Χ.)


Πρώτο δεδομένο: η πολυδιάσπαση. Περίπου 20 οργανώσεις, ομάδες, κινήσεις κ.λπ., υπάρχουν και δραστηριοποιούνται στο χώρο της. Και το παράδοξο: όλες ομνύουν πίστη στο μαρξισμό και όλες ορίζουν ως στρατηγικό τους στόχο το σοσιαλισμό. Προοπτικά, την κομμουνιστική κοινωνία. Η πολιτική όλων είναι, συνεπώς, όχι μόνον αντι-νεοφιλελεύθερη, αλλά και αντικαπιταλιστική. Γιατί, λοιπόν, παρά τα βασικά που τις ενώνουν και παρά τις επί μέρους συνεργασίες, να συνεχίζεται ο κατακερματισμός και να εγείρονται τόσο τα εμπόδια στην κοινή κάθοδο στις προσεχείς εκλογές;

Πέρασαν σχεδόν 20 χρόνια από την κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Αρκετά για να έχει προχωρήσει μια διαδικασία συνεργασιών, κοινής δράσης, εκλογικών συνεργασιών. Και προπαντός ένας ανοιχτός θεωρητικός διάλογος για το παρελθόν και το μέλλον του κομμουνιστικού κινήματος. Ο διάλογος είναι ουσιαστικά υποτυπώδης. Γιατί; Eπειδή οι διάφορες οργανώσεις κ.λπ., δεν μπόρεσαν ή και δεν θέλησαν να κατανοήσουν το μέγεθος της καταστροφής, να στοχαστούν και να υπερβούν διαλεκτικά το παρελθόν τους. Όλες εμμένουν, λιγότερο ή περισσότερο, να καλλιεργούν τη δική τους αλήθεια. Αλλά η ιστορία έχει αποφανθεί. Ούτε η θετική συνεισφορά ούτε οι ευθύνες των διαφόρων τάσεων ταυτίζονται. Αλλά το βασικό δεν είναι να στήσουμε δικαστήριο και να καταλογίσουμε ευθύνες. Ούτε λήθη ούτε δικαστήρια.

Το αιτούμενο είναι να εξηγήσουμε το παρελθόν και να απαντήσουμε στα μεγάλα ερωτήματα του παρόντος. Η αριστερά (οποιαδήποτε αριστερά) δεν έχει μέλλον, αν δεν ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς της με το παρελθόν. Αν δεν επεξεργαστεί τις βασικές έστω θέσεις για τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα. Και σε δημιουργική σχέση με αυτό να οικοδομήσει ουσιαστικές συνεργασίες και μορφές ενότητας.

Ούτε η σοσιαλδημοκρατία, ούτε ο σταλινισμός, ούτε ο τροτσκισμός, ούτε ο μαοϊσμός, ούτε ο αναρχισμός θα είναι η κομμουνιστική ιδεολογία του μέλλοντος. Η διαλεκτική υπέρβαση του παρελθόντος είναι όρος για επιβίωση του κομμουνιστικού κινήματος. Οι οργανώσεις κ.λπ., της ριζοσπαστικής αριστεράς δεν φαίνεται να έχουν συνειδητοποιήσει αυτή την ανάγκη. Έτσι συνεχίζουν να ζουν, λιγότερο ή περισσότερο, σε ένα ιδεολογικό σύμπαν. Αλλά, αν συνεχίσουν να πιστεύουν (ή να φαντάζονται) ότι η δική τους τάση θα αποτελεί τον πυρήνα του μελλοντικού κομμουνιστικού κινήματος, αν συνεχίσουν την μικρομέγαλη συμπεριφορά τους, τότε το μέλλον τους θα είναι περιθώριο. Αντίθετα με ό,τι ίσως φαντάζονται, δεν θα αποτελέσουν την πρωτοπορία ενός νέου κομμουνιστικού κινήματος.

Kοινωνία

Όσοι επαναλαμβάνουν χωρίς να κουράζονται: ρήξη, ανατροπή, κομμουνιστική απελευθέρωση κ.λπ., έχουν αντιληφθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας αγνοεί ή αδιαφορεί για την ύπαρξή τους; Mια άλλη πλευρά αυτού του σεκταρισμού αφορά τη στάση απέναντι στα κινήματα, τα συνδικάτα κ.λπ. Σύμφωνα με μια πάγια παράδοση, οι αριστεροί και οι κομμουνιστές υπάρχουν και κινούνται όπου υπάρχουν και κινούνται οι "μάζες". Γιατί λοιπόν δύο ή περισσότερες αντιπολεμικές πορείες; Γιατί να μην μετέχουμε με τα δικά μας συνθήματα στις πορείες και συγκεντρώσεις που οργανώνει η γραφειοκρατικοποιημένη ΓΣEE; Γιατί να μην μετάσχουμε, έστω ως παρατηρητές, στην εκδήλωση του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ; Πέρυσι στο Καράκας, στη σύνοδο του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ, στην εξέδρα ήταν ο Tσάβες, η κόρη του Tσε Γκεβάρα, ο υπουργός Eξωτερικών της Kούβας, αντιπροσωπείες συνδικάτων της Λατινικής Aμερικής. Λοιπόν; Nαι, αλλά το Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ ηγεμονεύεται από τον Συνασπισμό. Και λοιπόν; Eξαγγέλθηκε τότε η δημιουργία άλλου φόρουμ, αντιμπεριαλιστικού κ.λπ. Φυσικά δεν επρόκειτο να γίνει και δεν έγινε τίποτα.

Ο "λαός της αριστεράς" απαιτεί κοινή δράση. Μορφές συνεχώς εμπλουτιζόμενης συνεργασίας. Δημόσιο διάλογο. Διαδικασία συγκλίσεων, επεξεργασία και αποδοχή κοινών στρατηγικών στόχων. Όριο η αυτοδιάλυση των σημερινών μορφωμάτων, κατάλοιπων του ηρωικού και τραγικού παρελθόντος και δημιουργία ενός κομμουνιστικού κόμματος που θα είναι και δημοκρατικό και επαναστατικό.
(Αλήθεια αυτό είναι το όραμα που έχουμε στον ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ; Δ.Χ.)


Και οι εκλογές; Aρχή: σταθερότητα στη στρατηγική και ευλυγισία στην τακτική. Η τακτική να υπηρετεί τη στρατηγική. Λοιπόν; Kάποτε οι Άγγλοι κομμουνιστές ρώτησαν τον Mαρξ για τη στάση τους σε επικείμενες εκλογές. Ο Mαρξ τους σύστησε να ψηφίσουν τους φιλελεύθερους εναντίον των συντηρητικών. Ταυτόχρονα να ετοιμάζουν το σχοινί για να τους κρεμάσουν. Σήμερα δεν χρειαζόμαστε το "σχοινί". Αλλά ένα εκλογικό σχήμα πρέπει να αποτελείται αποκλειστικά από "ακραιφνείς επαναστάτες"; Tι έλεγε ο Λένιν; Συνεργασία με βάση ένα, δύο, τρία σημεία. Με δυνάμεις που μπορεί να μας εγκαταλείψουν στην πορεία. (Kαι ο Λένιν οππορτουνιστής;)

Εντέλει θα υπάρξει ενιαίο ψηφοδέλτιο της ριζοσπαστικής αριστεράς; Ή θα επικρατήσουν οι μεμψιμοιρίες και οι προφάσεις εν αμαρτίαις;

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι